Vakantie zet mantelzorgers onder druk: 'Bed wordt anders weken niet verschoond'

Leny van Tigchelhoven (59) heeft een vast weekschema voor haar zoon Bart, die al negen jaar met lichamelijke en mentale beperkingen kampt. Op zijn negentiende belandde Bart na een auto-ongeluk in het ziekenhuis met onder andere bloedingen in zijn hoofd, een gebroken rug en twee klaplongen.

Een deel van de schade is blijvend. Bart kan niet meer goed tegen veranderingen en prikkels. Zijn moeder maakt zijn ontbijt en geeft hem medicijnen. "Ik strik zijn veters, pak zijn tas in, maak zijn afspraken en zorg dat hij op zijn afspraken komt", zegt Van Tigchelhoven.

Bart is gebaat bij een vast ritme. De ambulante zorg, de fysiotherapie en het vissen met zijn vader gebeuren elke week op dezelfde momenten. Maar tijdens de vakantieperiode neemt het zorgpersoneel vaker vrij en is het vaak niet bekend welke invaller er komt.

"Bart vraagt aan mij wie er volgende week komt en hoe laat, maar ik weet het ook niet. En degene die erover gaat, is met vakantie", zegt Van Tigchelhoven. "Daardoor moet ik zelf ook flexibel zijn."

Het is herkenbaar dat de vakantietijd voor meer stress kan zorgen bij mantelzorgers, constateert Esther Hendriks, bestuurder van belangenvereniging MantelzorgNL. "De zorg schaalt af, waardoor mantelzorgers vaak te horen krijgen dat er tijdelijk niet genoeg handen zijn. Velen voelen dan de morele plicht om taken over te nemen, anders wordt bijvoorbeeld wekenlang een bed niet verschoond."

Verder gaat het netwerk van bijvoorbeeld broers en zussen van zorgbehoevenden ook op vakantie, dus moeten de mantelzorgtaken goed worden verdeeld. "Je wil niet naar Frankrijk gaan en alsnog vier keer per dag worden gebeld", zegt Hendriks. Sommigen hebben op hun vakantiebestemming last van schuldgevoelens.

Voor Van Tigchelhoven en haar man zit vakantie er al negen jaar niet meer in, maar klagen doet ze niet. "We wonen lekker vrij en Bart heeft inmiddels een eigen mantelzorgwoning op onze grond." Deze woning is naar zijn wensen ontworpen en is door een paadje verbonden met het huis van zijn ouders.

Zijn moeder kan zo elke avond zien of hij goed 'thuiskomt' nadat hij bij zijn ouders heeft gegeten. "In die zin hebben wij het nog niet zo slecht", zegt Van Tigchelhoven.

Wie zelf wel weg wil, kan proberen om logeerzorg te regelen. Daarbij kan degene die zorg nodig heeft ergens blijven slapen. Dit is niet altijd planbaar en wordt ook niet altijd vergoed. "We krijgen hier in maart al vragen over, omdat er zoveel onduidelijk is", zegt Hendriks.

Gezinnen met een ernstig beperkt kind kunnen steeds makkelijker op pad doordat er meer toiletten worden gemaakt met grote aankleedkussens en ligplekken, zoals in de Efteling en Safaripark Beekse Bergen. "Zo kunnen gezinnen toch nog iets leuks doen met elkaar, zonder de stress over vieze vloeren waarop hun kind moet liggen", zegt Hendriks.

Ook benadrukt ze dat ontspanning voor mantelzorgers echt belangrijk is. "Zonder op te laden, raken mantelzorgers alleen maar meer uitgeput." Want dat de druk op deze groep van 5,5 miljoen mensen toeneemt, wordt steeds vaker onderschreven.

Van Tigchelhoven stapt bij wijze van ontspanning elke week anderhalf uur op de fiets om een huis-aan-huisblad te bezorgen. Meer hoeft van haar niet op dit moment. "Ik doe de zorg met liefde. Vakantie is maar bijzaak."