Werknemer die zich misdraagt bij demonstratie zelden ontslagen: 'Lat ligt hoog'

Stel je voor dat een van je collega's flink tekeergaat in zijn privétijd, door bijvoorbeeld met stenen te gooien naar de politie na een voetbalwedstrijd of bij een demonstratie. Werkgevers kunnen dan de neiging hebben daar stevige consequenties aan te verbinden. Maar ontslag op staande voet is in principe niet mogelijk, stelt Pascal Besselink, arbeidsrechtadvocaat bij juridisch dienstverlener DAS.

Dat komt doordat het wangedrag plaatsvond in de privésfeer. De werkgever heeft geen zeggenschap over wat een werknemer in privétijd doet.

"Bovendien is de functie bepalend. Iemand die in de luwte werkt, zoals in een fabriek, en geen visitekaartje is van een bedrijf, hoeft zich weinig zorgen te maken", zegt Besselink. "Dat geldt niet voor een accountmanager die op bezoek gaat bij klanten. Dan kan het arbeidsrechtelijke gevolgen hebben, waarbij ontslag tot de opties behoort. Maar dan nog is het een moeilijk verhaal."

Ook kan een werkgever in actie komen als de betreffende werknemer die zich misdraagt een trui of shirt aan heeft dat te herleiden is naar het bedrijf. "Dan gaat het bijvoorbeeld om de naam of het logo. Een bedrijf kan daar aanstoot aan nemen en dan zou ontslag kunnen volgen. Anderzijds, als het eenmalig is geweest en de werknemer een goede staat van dienst heeft, dan zal het zo'n vaart niet lopen."

Zo zijn er in het verleden rechtszaken geweest waar wel sprake was van ontslag op staande voet. Zoals in Drenthe, waar een ggz-verpleegkundige een relatie had met een patiënt.

Maar er zijn ook zaken waarbij de rechter niet meeging in het ontbinden van de arbeidsovereenkomst. Zo mocht luchtvaartmaatschappij Transavia een piloot niet ontslaan omdat die met zijn vader een zogenoemde straatrace had gehouden, waarbij een dodelijk slachtoffer was gevallen.

Volgens arbeidsrechtadvocaat Ruud Schepers van advocatenkantoor Kennedy Van der Laan uit Amsterdam heeft een werkgever geen zeggenschap over het privéleven van een werknemer. "En er bestaat vrijheid van demonstratie in ons land. Een werkgever heeft daar niets over te zeggen."

Er zijn uitzonderingen, stelt Schepers. "Bijvoorbeeld als een politieagent of een ambtenaar zich misdraagt tijdens een demonstratie. Dat kan onverenigbaar zijn met de functie bij een bepaalde werkgever. Maar dan nog ligt de lat voor ontslag op staande voet hoog."

Ook als een werknemer wordt opgepakt en dagenlang blijft vastzitten, is ontslag niet vanzelfsprekend. "Dat is het aan de werkgever om het loon in te houden. Pas als iemand langere tijd vastzit, kan ontslag volgen. Maar het is geen makkelijke materie."