Twee jonge debutanten, een weergaloze goal en een dominante tweede helft: Xavi kan verder bouwen aan Oranje na vermakelijke 1-1 tegen Duitsland

Op de avond die draaide om een nieuw begin, was er genoeg om enthousiast van te worden. Nederland tegen Duitsland, met de nieuwe bondscoaches Xavi Hernández en Jürgen Klopp, was in verschillende opzichten een enerverend, bijna klassiek fel gevecht, met nieuw talent dat zich presenteerde. 1-1 werd het in het eerste duel in de groepsfase van de Nations League, na een weergaloze, late gelijkmaker van Oranje.

Onder het open dak van de Johan Cruijff Arena moest het nieuwe project van Nederland en Duitsland gestalte krijgen. Het was een zondag eind juni in Noord-Amerika, toen de tweede ronde van het WK eindigde in een pijnlijke exercitie voor beide landen. Eerst Duitsland, uitgeschakeld door Paraguay. Uren later gevolgd door Nederland, eruit tegen Marokko. Een klap voor het voetbal in Noordwest-Europa, voorbijgestreefd door opkomende voetballanden.

Er moet veel veranderen – in energie, in discipline, in speelwijze, in alles eigenlijk. Die voornemens worden even naar de achtergrond gedrukt bij de lange omhelzing tussen Oranje-aanvoerder Virgil van Dijk en Klopp, tijdens de warming-up ter hoogte van de middenlijn. Ze dreven elkaar tot grote hoogten bij Liverpool FC – zij weten wat er voor nodig is om een team naar een volgend niveau te brengen.

Druk en dynamiek

Onzichtbaar voor de camera tikt assistent Sergio Alegre bondscoach Xavi net voor het Nederlandse volkslied even op zijn rug, om duidelijk te maken dat hij net als de andere stafleden zijn armen over de schouder van degene naast hem legt. Het zijn de kleine dingen die Xavi zich nog eigen moet maken, in zijn eerste interlandweek in Zeist. De meeste spelers moest hij de afgelopen dagen nog leren kennen, hij was al snel te spreken over hun werklust en toewijding.

Xavi beloofde passie, intensiteit, dominant voetbal. „Vandaag start een nieuw hoofdstuk”, roept de dj een kwartier voor de aftrap, als hij het publiek oproept te gaan staan. ‘Welkom Xavi’, staat in witte kapitalen op een groot spandoek van de KNVB. 

De beloofde verandering blijkt niet per se uit de opstelling, die grotendeels in lijn is met het teleurstellende WK onder zijn voorganger Ronald Koeman: negen basisspelers begonnen ook tegen Marokko. Maar de andere intenties worden, na een rommelig begin, wel duidelijk.

Oranje speelt in fases gedurfd, zet agressief druk, zorgt met loopacties voor dynamiek. En combineert bij enkele aanvallen direct en vloeiend door het hart van de Duitse defensie. Zo ontstaat, via goed combineren van Tijjani Reijnders en Crysencio Summerville, een kans voor spits Brian Brobbey, maar die struikelt ongelukkig. Een kopgoal van Van Dijk uit een hoekschop wordt afgekeurd omdat Brobbey doelman Marc-André ter Stegen (licht) hindert.

Onfortuinlijk

Er gaat ook nog genoeg mis. De afstemming in zowel de opbouw als in de verdediging op de rechterflank tussen back Denzel Dumfries en rechter centrale verdediger Jan Paul van Hecke verloopt rommelig. Het leidt tot misverstanden, vragende blikken en grote ruimtes voor Duitsland. Dit gebeurt allemaal vlak voor Xavi, die halverwege de eerste helft beiden naar zich toe roept om bij te sturen. Met name Van Hecke, op het WK nog een van de betere spelers, is bijzonder kwetsbaar.

Oranje is behalve onfortuinlijk, ook niet erg geraffineerd in de eerste helft. Even lijkt de ploeg in de veronderstelling dat Duitsland het spel stillegt wanneer Brobbey na een half uur geblesseerd op de grond ligt. De organisatie en concentratie vallen weg, wanneer het spel toch doorloopt en Duitsland plots weer aanvalt. Felix Nmecha profiteert van de wanorde bij Oranje en maakt 0-1, tot grote woede bij onder meer Dumfries en Van Dijk – waarom speelden ze door?

Brobbey, in topvorm bij Sunderland, strompelt ondertussen van een trap richting kleedkamer, met een gekwetste hamstring. Dat de onervaren AZ-aanvaller Mexx Meerdink (23) voor hem invalt, illustreert hoe dun de spitspositie bezet is bij Oranje – eerder viel Donyell Malen al af. Xavi zal een vervanger oproepen voor Brobbey voor de resterende duels deze periode tegen Servië (zondag in Belgrado en later in Eindhoven) en Griekenland.

De hoge druk waarmee Oranje speelt, heeft als keerzijde dat het soms grote ruimtes weggeeft. Dat is goed zichtbaar tegen het einde van de eerste helft. Duitsland breekt uit met een razendsnelle counter, via Nathaniel Brown. De 35-jarige Van Dijk kan het niet meer belopen. Karim Adeyemi staat volledig vrij, wordt op maat bediend, maar schiet voor open doel over. Klopp kan het bijna niet geloven, al geeft hij al snel een applaus: dit is het explosieve transitievoetbal dat hij wil zien.

Het spel vliegt op en neer, met regelmatig de chaos die te verwachten viel met het heavy metal-voetbal van Klopp, gebaseerd op extreme pressie en hoog tempo. Het niveau is niet per se goed, maar het duel is wel open en vermakelijk met veel kansen – zoals kort voor rust via Summerville, Micky van de Ven en Cody Gakpo. Ter Stegen redt steeds knap, al is hij bijzonder grillig in de opbouw.

Oranje groeit in de tweede helft, domineert die volledig door constant druk uit te oefenen. Het is met name over de rechterflank dreigend, via de opkomende Dumfries. Zo ontstaat een enorme kans voor Meerdink, als Dumfries doorbreekt en een perfecte lage voorzet geeft. Meerdink lijkt niet te kunnen missen, maar via de onderkant van zijn linkerbeen glijdt hij de bal naast.

De ontreddering bij Xavi is groot – het zit hem nog niet echt mee. Even daarvoor telde een goal van Meerdink al niet omdat er was gefloten voor een (onduidelijke) overtreding. En even later schiet de spits nog op de paal.

Precies op maat

Zo presenteert het vernieuwde Oranje zich goed, maar lijkt verlies onvermijdelijk. De eerste toeschouwers vertrekken al, als de extra tijd loopt. De invallers die Xavi heeft gebracht – Joey Veerman, Guus Til en debutant Ruben van Bommel (22) – maken een goede en gretige indruk, maar vinden ook geen opening in de stugge Duitse defensie. 

Tot Van Bommel bij de zijlijn de bal onderschept van Serge Gnabry. Klopp ziet het op een paar meter afstand van hem gebeuren, bezorgd trekt hij al zijn handen naar zijn hoofd.

Van Bommel – net als opa Bert van Marwijk een linksbuiten, de oud-international en voormalig bondscoach zit op de tribune – versnelt op de flank. Met buitenkant rechts trekt hij met buitengewoon gevoel de bal voor. Die voorzet alleen al is schitterend, en precies op maat. Dat in combinatie met de stijlvolle wijze waarop de invliegende Gakpo bij de tweede paal volleert maakt de goal er een uit de buitencategorie.

Lees ook

Bondscoach Xavi staat voor een complexe opdracht: hij wil een metamorfose naar dominant voetbal, met een ploeg met gebreken

Het kan nog mooier worden, als Til een minuut later een open kopkans krijgt op 2-1, uit een voorzet van Veerman. Maar de inzet gaat voorlangs.

Zo kan Xavi, na deze 1-1, verder bouwen aan een ploeg die hij nog nadrukkelijker naar zijn hand moet zetten. Met Van Bommel en Meerdink kreeg Oranje een eerste flits te zien van de potentie van een jongere generatie. „Mexx en Ruben toonden persoonlijkheid, ambitie en desire”, zei Xavi donderdagavond laat. „Dit is wat we willen.”