Zelfs met een moordenaar kun je vrienden zijn

Op een eiland in de Donau staat een gevangenis. Het is er buiten stil, zeker in de winter, als de sneeuw dik ligt. Binnen zitten veel mannen die levenslang hebben. De buitenste bewakingslaag op het eiland Belene bestaat uit honden aan kettingen, getraind om aan te vallen. En er is maar één brug naar het vasteland: een lange sliert pontons. Het personeel steekt te voet over. 

In de gevangenis leeft een man die niet spreekt. Een man die zegt dat hij alle gevangenissen in Bulgarije heeft gezien. Een jonge man die een vriendin heeft die op hem wacht. Een man die niet naar de foto’s van zijn kleindochters wil kijken; hij heeft het wel geprobeerd, maar het lukt hem niet, omdat hij bang is voor wat hij zal voelen. Een man die van katten houdt en van Poetin schildert op al zijn spullen een ‘Z’ omdat hij de oorlog steunt. Een man die in de porno-industrie wil werken, later. Een man die islamitisch was maar het christendom heeft omarmd omdat hij de rest van zijn leven in een gevangenis zit met christenen. Een man die rode gordijnen heeft opgehangen zodat het daglicht zachter binnenvalt. Een man die Roma is en studeert in de gevangenis. Voor elke dag dat hij studeert, vallen er twee dagen van zijn straf weg. Een man die binnenkort vrijkomt. 

Foto Vladimir Karamazov

Fotograaf Vladimir Karamazov sprak met al die mannen. Hij maakte de overtocht 67 keer, vertelt hij aan de telefoon, verdeeld over 2023 en 2024. Dan kwam hij ’s ochtends met de verzorgers aan en liepen ze samen 284 meter over de pontonbrug. Om vijf uur ’s middags vertrok hij weer. Eerst wilden de mannen niet met hem praten, maar het lukte toch. Karamazov is acteur en ze kennen hem als politieagent op tv. De eerste maand ging zijn telefoonnummer meteen rond; het werd voor veel geld verhandeld.  

De littekens zijn van toen de man bij een criminele groep zat, in Turkije. Bij heterdaad verwondden ze zichzelf, zodat ze politie zou afzien van arrestatie.

Foto Vladimir Karamazov

Eén van de mannen wordt de burgemeester van de gevangenis genoemd. Milcho Hristov Aleksandrov zit al bijna dertig jaar vast en zal er de rest van zijn leven blijven. Hij had zijn dochter al vijftien jaar niet gesproken. Karamazov stuurde haar een bericht op Facebook. Hoe is het voor jou, vroeg hij. Voordat hij zijn dagen in de gevangenis doorbracht, dacht hij: er is goed, en er is fout. Maar hij begon te twijfelen, over mensen in zijn leven die hij nog altijd dingen kwalijk nam, vriendschappen die hij had verbroken. Waarom eigenlijk? Zelfs met een moordenaar kun je vrienden zijn.

De dochter reageerde. De waarheid is, schreef ze, dat ik hem niet in de steek kan laten. Ook al heeft hij fouten gemaakt, is hij geen onderdeel geweest van mijn jeugd. Ze had haar vader vergeven.