Pro sluit zich aan bij Europese Socialisten, oud-FNV’er Kitty Jong nieuwe partijvoorzitter

Progressief Nederland (Pro) sluit zich Europees aan bij de Partij van Europese Socialisten (PES). Bijna tweederde van de leden stemde voor aansluiting bij de sociaal-democratische partijfamilie. Dat is de uitkomst van een bewogen referendum onder partijleden, waarvan vrijdagmiddag de uitslag bekend werd gemaakt. Hiermee hebben de leden in meerderheid gedaan wat de partijtop (het landelijk bestuur en partijleider Jesse Klaver) graag wilden. 

Maar de uitslag is niet zo overtuigend als de partijtop wellicht graag had gewild. Toen GroenLinks en PvdA afgelopen zomer het besluit namen te fuseren tot Progressief Nederland, gingen de leden van beide partijen in overgrote meerderheid akkoord, 96 procent bij GroenLinks en 95 procent bij de PvdA. 

Het debat dat destijds uitbleef, barstte wel los rondom de aansluiting bij de Europese familie. Omdat PvdA en GroenLinks in Europa bij verschillende partijfamilies horen, bijvoorbeeld in het Europees Parlement, moest er een keuze gemaakt worden. Daarom werd er voor afgelopen week een referendum uitgeschreven. De huidige acht Europarlementariërs van Pro blijven werken vanuit twee politieke fracties tot de Europese verkiezingen in 2029. De vier parlementsleden die nu namens GroenLinks in het Europees Parlement zitten, hadden al gezegd dat ze niet willen dat Pro zich bij de PES aansluit.

Voor de partijtop was duidelijk wat de uitkomst moest worden, en van bovenaf werd nauwelijks interne tegenspraak georganiseerd. Een commissie van Mariëtte Hamer (ex-PvdA) en Nel van Dijk (ex-GroenLinks) adviseerde eerder dat aansluiting bij de PES de beste optie is. Daarbij moet Pro wel een „zo sterk mogelijke verbinding met de EGP” blijven houden. De Europees Groene Partij (EGP), de oude Europese familie van GroenLinks, is daar alleen niet voor, reden waarom de commissieleden adviseerden „een gesprek” met de EGP te gaan voeren over nauwe samenwerking. Pro wil na het referendum streven naar „een goede band” met de EGP.

Het partijbestuur en partijleider Jesse Klaver namen het advies over en droegen dat naar buiten ook uit. Aansluiting bij de PES zou voor de meeste Europese invloed zorgen, was een van de argumenten. De PES is veel groter, 136 tegen 53 zetels in het Europees Parlement, er zitten regeringsleiders in, er is veel meer invloed op Europees beleid mogelijk. 

Teer punt

Maar in de jonge partij ontstond veel discussie. Was de keuze voor de PES wel de juiste? En verliep het referendum wel eerlijk? Het EGP-kamp voelde zich benadeeld door de openlijke steun voor de PES. En, zo werd het met name onder voormalige GroenLinksers gevoeld, de EGP is weliswaar kleiner, maar past veel beter bij het progressieve karakter van Pro.

In de PES zitten partijen die een stuk minder links-progressief zijn, bijvoorbeeld in Oost-Europa. De keuze voor de PES, kortom, zagen veel tegenstanders als een keuze tegen het activistische karakter van de partij, en voor het institutionele. Jan Pronk, oud-minister namens de PvdA, en Boyd Angenent, voorzitter van de sociaal-democratische Jonge Socialisten, schreven vorige week in Trouw: „De PES staat voor een oude politiek die het vechten voor de eigen idealen heeft laten lopen. (..) We hebben juist behoefte aan politieke vernieuwing om te zorgen dat links weer groter en sterker wordt.”

Dat is een teer punt in de pas opgerichte partij. Wat Pro voor partij gaat worden, is simpelweg nog niet duidelijk. Er zitten gezagsgetrouwe sociaal-democraten in, die geloven in de lange mars naar rechtvaardigheid. En er zitten activistisch-linkse leden in, die vinden dat Pro aan systeemverandering en disruptie moet doen, bijvoorbeeld als het gaat over klimaatbeleid of Gaza. 

Die twee gezichten zitten nu allebei in Pro, en daartussen moet Jesse Klaver voortdurend bewegen. Daarom probeert hij fel oppositie te voeren tegen het kabinet-Jetten, maar zich tegelijk ook constructief op te stellen. Dat zien de meer gematigde leden graag. Welke kant Pro uiteindelijk op zal bewegen, is nog niet duidelijk. Wel duidelijk is dat de partij kennelijk verdeeld is over de koers, anders was de keuze voor de PES wel massaler uitgepakt. Overigens: rond de 35 procent van de leden heeft gestemd voor het referendum. 

Het wordt de taak van de vrijdag verkozen voorzitter Kitty Jong om die twee zielen in de partij te verenigen. Zij kreeg net iets meer dan de helft van de stemmen. Jong, die zich vrijdag aan leden presenteerde als „schaamteloos links”, is voormalig vicevoorzitter van de vakbond FNV.

Correctie (25 september 2026 om 17.25 uur): In een eerdere versie van dit bericht stond dat Kitty Jong nog vicevoorzitter van FNV is, zij is voormalig vicevoorzitter. Dat is hierboven aangepast.