Agressie tegen ziekenhuispersoneel: bijna 300 toegangsverboden in 2025

Ziekenhuizen in Nederland hebben vorig jaar minstens 281 keer een patiënt of bezoeker de toegang ontzegd vanwege agressie tegen ziekenhuispersoneel. In de eerste zeven maanden van 2026 gebeurde dat al minstens 205 keer. Dat blijkt uit een rondgang door RTL Nieuws onder 41 ziekenhuizen. Volgens de ziekenhuizen is het aantal maatregelen de afgelopen jaren toegenomen.

Van servies tegen de muur tot doodsbedreiging
Volgens het HagaZiekenhuis in Den Haag en Zoetermeer gaat het om schelden, slaan, schoppen, duwen, spugen, gooien met voorwerpen, vernieling en bedreiging. Het aantal meldingen van verbale agressie is daar het grootst.

In dat ziekenhuis gooide een patiënt op de acute opnameafdeling servies tegen de muur en beschadigde hij apparatuur. In een ander geval bedreigde een patiënt meerdere zorgverleners met de dood. Op de spoedeisende hulp werden verpleegkundigen aangevallen. Er waren vijf mensen nodig om de patiënt te overmeesteren. De patiënt kreeg een ziekenhuisverbod van een jaar.

In het Albert Schweitzer Ziekenhuis in de regio Dordrecht bedreigde een 47-jarige zoon van een ernstig zieke patiënt een verpleegkundige telefonisch met de dood. Dat gebeurde nadat een gesprek over euthanasie niet doorging. Hij kreeg een verbod van een jaar en stapte naar de rechter. Die stelde het ziekenhuis in het gelijk.

In een ziekenhuis in het midden van het land was een familielid van een patiënt bij meerdere bezoeken verbaal agressief. Na een waarschuwing kreeg hij een gele kaart, maar zijn gedrag veranderde niet. Uiteindelijk werd hij agressief tegen zorgverleners en beveiligers en moest de politie komen. Hij kreeg een rode kaart en een toegangsverbod. Kort daarna bleek dat zijn vader binnenkort zou overlijden. Het ziekenhuis maakte toen een uitzondering: onder begeleiding mocht hij afscheid komen nemen.

Wat betekent een ziekenhuisverbod?
Een ziekenhuisverbod is de zwaarste maatregel die een ziekenhuis kan opleggen voor agressief gedrag. Meestal volgt eerst een stopgesprek of een waarschuwing. Is het gedrag heel extreem of helpen eerdere waarschuwingen niet, dan kan het ziekenhuis een verbod opleggen. Dat geldt alleen voor dat ene ziekenhuis. Wie een verbod krijgt, mag niet meer op bezoek komen en kan geen afspraken of operaties meer plannen. Voor spoedzorg kan diegene wel terecht, want die mogen ziekenhuizen niet weigeren.

Volgens Martin Buijsen, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, mogen hulpverleners een behandeling volgens de wet alleen stoppen als er "gewichtige redenen" zijn. Hij noemt als voorbeeld "geweld of ernstig grensoverschrijdend gedrag waarbij het ten koste gaat van het welbevinden van de hulpverlener". Het gedrag moet dus heel ernstig zijn. Ook moeten ziekenhuizen het eerst op een andere manier proberen op te lossen, bijvoorbeeld met een waarschuwing. Ziekenhuizen mogen een verbod niet met elkaar delen.

Agressie tegen ziekenhuispersoneel op alle afdelingen
Zeven ziekenhuizen legden in het eerste deel van dit jaar al vaker een verbod op dan in heel 2025. Het LUMC in Leiden ziet "een duidelijke toename van zowel het aantal meldingen als de ernst van de incidenten". Agressie komt op alle afdelingen voor, maar het vaakst op de spoedeisende hulp en op de afdelingen chirurgie en verloskunde.

Volgens de Noordwest Ziekenhuisgroep ontstaat agressie vaak als mensen onder spanning staan of emotioneel zijn. Denk aan zorgen over een naaste, onzekerheid over een behandeling, teleurstelling, lange wachttijden of de gevolgen van een ziekte. Ook verward gedrag, psychische problemen en middelengebruik spelen een rol. "Tegelijkertijd geldt dat agressie richting zorgmedewerkers nooit acceptabel is, ongeacht de oorzaak."

Veel ziekenhuizen zien dat patiënten en bezoekers veeleisender worden. Volgens Rijnstate in Arnhem hebben zij vaak "een kort lontje". "De polarisatie in de maatschappij die tot verhuftering van gedrag leidt, zien we ook terug in ons ziekenhuis."

De Patiëntenfederatie noemt agressie onacceptabel. Volgens de federatie kan goede en tijdige communicatie voorkomen dat spanningen oplopen.

Het probleem speelt in de hele zorg. Volgens het CBS zei in 2024 bijna zes op de tien medewerkers in zorg en welzijn dat ze te maken hadden gehad met agressie door patiënten of hun familie en vrienden. Dat is nagenoeg evenveel als bij de vorige meting in 2020.

Agressie tegen ziekenhuispersoneel: zorgen over vertrek
Het Zuyderland-ziekenhuis in Limburg vreest dat medewerkers stoppen door de toename van "onheuse bejegening en agressie". Daardoor kan het personeelstekort groter worden.

Vrijwel alle ziekenhuizen bieden hun personeel agressietrainingen aan. Veiligheidsdeskundige Joram Dreef van het LUMC leert zorgmedewerkers hoe ze een gespannen situatie kunnen de-escaleren. "Mensen in de zorg werken om te zorgen en vooral niet om met agressie om te gaan en dat is wel wat er gebeurt", zegt hij.

Ziekenhuizen nemen ook andere maatregelen. Ze zetten extra beveiliging in, vermelden op naamplaatjes alleen nog de voornaam en voeren voorlichtingscampagnes. Sommige ziekenhuizen werken met zorgbegeleiders. Dat zijn beveiligers die patiënten met verward of agressief gedrag in de gaten houden en ingrijpen als het uit de hand loopt.

Ziekenhuizen vragen landelijke aanpak
Rijnstate noemt agressie in de zorg een maatschappelijk probleem waarvoor landelijke maatregelen nodig zijn. Volgens het ziekenhuis leiden aangiftes soms niet tot vervolging, omdat de politie te weinig capaciteit heeft. "Zolang landelijke maatregelen uitblijven, voelen melders zich niet serieus genomen."

Meerdere ziekenhuizen roepen ook de samenleving op: "We moeten met elkaar uitdragen dat agressie tegen mensen die voor anderen zorgen, nooit acceptabel is."

Ziekenhuiszorg (@Pixabay)