Duurdere benzine duwt reiziger niet snel op de fiets: 'Kwestie van gewoonte'

De vraag naar elektrische auto's steeg de afgelopen maand in Europa, bleek donderdag uit cijfers van de Europese autobranchevereniging ACEA. Zo werden er 50,2 procent meer volledig elektrische voertuigen verkocht. De verkoop van benzine- en andere brandstofauto's daarentegen daalde met respectievelijk 23,5 en 23,1 procent. Die cijfers sluiten aan bij de brede trend van het afgelopen half jaar: de elektrische auto zit in de lift.

De verkoop lijkt daarmee gelijk op te gaan met de oorlog in het Midden-Oosten die in februari uitbrak. De trend is daar ook deels door te verklaren, maar zeker niet helemaal, zegt Paul de Waal namens de Nederlandse branchevereniging BOVAG. "Sinds de prijzen aan de pomp stijgen, zien we ook de verkoop van elektrische auto's stijgen. Maar er is ook meer aanbod. Dat vertekent de cijfers", legt hij uit. "Je kunt de stijging van de verkoop niet alleen toeschrijven aan een toenemende vraag."

De elektrische auto is bovendien al langer aan een opmars bezig. Die vraag wordt nu slechts verder gestuwd door de oorlog. "Het gaat vooral om mensen die al van plan waren om hun auto van de hand te doen", zegt De Waal. "Is je auto aan vervanging toe, dan zul je nu misschien sneller overwegen om een elektrische auto te kopen."

Sommige reizigers stappen dus van brandstof over op elektrisch. Hoe zit dat met trein en fiets? Dat is lastig te zien, zegt een NS-woordvoerder tegen NU.nl. Meer mensen stappen in de trein, maar of dat door de duurdere benzine komt? "We zien al sinds corona een stijgende trend."

Daarnaast liep er deze zomer een tijdelijk Dal Vrij-abonnement bij NS waar veel mensen van gebruikmaakten. De actie kan voor een deel de stijging veroorzaakt hebben. Het is bovendien de vraag of mensen die de trein hebben genomen, in plaats daarvan anders de auto zouden hebben gepakt. Het kan ook gaan om een dagje uit dat ze zonder trein überhaupt niet hadden gedaan.

Bij stijgende brandstofkosten stappen reizigers überhaupt niet snel volledig over naar trein of fiets, zegt hoogleraar mobiliteit Henk Meurs van de Radboud Universiteit. "Over het algemeen is de verschuiving van auto naar fiets of openbaar vervoer bij prijsveranderingen beperkt."

Automobilisten zullen in plaats daarvan sneller minder kilometers rijden en hun bestemming dichter bij huis zoeken, legt Meurs uit. Er is dus wel een verandering, maar dat gaat in de meeste gevallen niet om een overgang naar ander vervoer. Er wordt over het algemeen vooral minder getankt. Verder passen mensen hun rijgedrag aan door zuiniger te rijden, bijvoorbeeld met cruisecontrol. Meurs: "Zuinig rijden kan tot wel 10 procent in het brandstofverbruik schelen."

Dat de trein minder populair is, komt volgens Meurs onder meer door het beeld dat mensen hebben van het verschil in reistijd. "Met de trein ben je veel langer onderweg, is het idee." Dat blijkt ook uit een analyse van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). De onderzoekers bekijken per periode welke invloed sommige trends hebben op de vervoerskeuze van reizigers. Wat doen bijvoorbeeld stijgende prijzen voor het autogebruik bij een groep met een hoog inkomen?

Uit de analyse werd duidelijk dat reizigers het ov sinds de coronaperiode minder aantrekkelijk zijn gaan vinden. De auto vormt het meest logische alternatief voor het ov. Sinds de coronaperiode reizen mensen daarom systematisch minder vaak met de trein. Ook een hogere brandstofprijs zorgt er doorgaans niet voor dat mensen vaker met de trein gaan dan met de auto, zagen de onderzoekers.

"Je ziet de verschuiving wel meer bij lange afstanden, vooral als de bestemming dicht bij het station van een grote stad is", zegt Meurs. "Dan nemen mensen sneller de trein." Bij kortere afstanden nemen mensen toch vaker de auto als ze dat al gewend zijn. "Het is een gewoonte. Daar blijven mensen graag in hangen. De auto staat voor de deur. Dat is makkelijk."

En verder speelt nog de factor inkomen mee. "Een groot deel van het aantal autokilometers wordt gereden door mensen met een hoger inkomen", zegt Meurs. "Die zijn nu eenmaal minder prijsgevoelig dan mensen met een laag inkomen."