‘Wedergeboorte’ Venezuela: president Delcy Rodríguez belooft verkiezingen bij Algemene Vergadering VN

De Europese Unie trekt 710 miljoen euro uit om mensen te helpen die getroffen zijn door crises, natuurrampen en conflicten, met name in Afrika. Dat heeft de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, zaterdag aangekondigd bij de Verenigde Naties.

De hulp is onder meer bedoeld om „ontheemde gemeenschappen in heel Afrika te ondersteunen, evenals de gemeenschappen die hen opvangen”, aldus Von der Leyen volgens een persbericht tijdens de Algemene Vergadering van de VN in New York, meldt AFP.

Ruim de helft van het bedrag, zo’n 380 miljoen euro, is bestemd voor hulpacties rond migratie, „gericht op de bescherming van kwetsbare migranten, het ondersteunen van vrijwillige terugkeer en re-integratie”, aldus het persbericht.

Ook wordt 252 miljoen euro vrijgemaakt voor noodhulp aan individuen en gemeenschappen die getroffen zijn door conflicten, ontheemding, epidemieën en natuurrampen. Daarvan gaat 97 miljoen euro naar de bevolking in Afrika ten zuiden van de Sahara, 103 miljoen naar de Palestijnse gebieden en Libanon en 52 miljoen naar Oekraïne, om inwoners te helpen zich voor te bereiden op de winter.

Daarnaast is 10 miljoen euro bestemd voor vredesinitiatieven in de regio rond de Grote Meren in Afrika en 7,5 miljoen voor de bestrijding van ebola in het oosten van de Democratische Republiek Congo.

In zijn toespraak tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties uitte de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, felle kritiek op de Europese steun aan Oekraïne. Lavrov bekritiseerde zaterdag het Westen voor het „volpompen” van Oekraïne met wapens. Daarbij zou Kyiv worden geholpen „bij het richten van drones en raketten op burgers en civiele infrastructuur”.

Volgens de Russische minister doet Europa er bovendien alles aan om de vredesbesprekingen „te dwarsbomen”, terwijl de Amerikaanse president Donald Trump wel geïnteresseerd zou zijn in vredesonderhandelingen. Lavrov haalde echter in zijn toespraak ook uit naar de Verenigde Staten. Zo riep hij de VS op om de „belegering” van Cuba en de handelsbeperkingen tegen de eilandstaat op te heffen.

Ontmoeting met Duitse minister

Eerder op de dag ontmoette Lavrov de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Johann Wadephul. De bijeenkomst vond achter gesloten deuren plaats, schrijft persbureau Reuters. Het is de eerste keer sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 dat de twee ministers elkaar spreken. De twee zouden onder meer gesproken hebben over de oorlog in Oekraïne.

Volgens Reuters heeft Wadephul Rusland daarnaast opgeroepen „af te zien van de gevaarlijke escalatie tegen Duitsland, Europa en de NAVO”. De Duitse minister zou daarbij hebben benadrukt dat incidenten zoals de verijdelde aanslag in Leipzig en verdere hybride aanvallen de Duitse vastberadenheid om Oekraïne te blijven steunen niet zouden beïnvloeden.

De Cubaanse minister van Buitenlandse Zaken, Bruno Rodríguez Parrilla, heeft zich zaterdag fel uitgesproken tegen de Verenigde Staten. Tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties stelde hij dat de agressie van de Verenigde Staten sinds begin dit jaar „wreder en gevaarlijker” is geworden. Hij hekelde daarbij de energieblokkade die de regering van de Amerikaanse president Donald Trump in januari tegen Cuba heeft ingevoerd. De regering-Trump heeft openlijk verklaard dat het haar doel is om de communistische regering van de eilandstaat te veranderen.

Cuba is lange tijd afhankelijk geweest van Venezolaanse olieleveringen en kampt met zware tekorten sinds de Verenigde Staten de Venezolaanse president Nicolás Maduro ontvoerden en Cuba een olie-embargo oplegden.

De energieblokkade komt volgens Parrilla neer op een zeeblokkade, „wat volgens het internationaal recht wordt aangemerkt als een oorlogsdaad”. Meer dan zevenduizend containers met onder meer voedsel, medicijnen en medische hulpmiddelen zouden volgens hem vastzitten in verschillende havens, deels omdat landen door de VS onder druk worden gezet om niet met Cuba te handelen.

Open voor dialoog

Daarnaast begon de minister over het Amerikaanse optreden tegen Venezuela en Iran, de „aanvallen op schepen” in het Caribisch gebied en de situatie van de Palestijnen. Ondanks zijn harde kritiek benadrukte Rodríguez Parrilla open te staan voor dialoog met de Verenigde Staten, „zonder enige inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van staten en zonder voorwaarden vooraf”.

Eerder deze week noemde Trump tijdens zijn toespraak Cuba een „gefaalde staat” en beloofde hij dat de bevolking „vrijheid” te wachten staat. Zaterdag sprak Trump voor het Witte Huis met verslaggevers, waar hij zei dat de VS en Cuba „een akkoord zullen sluiten” en dat hij niet denkt „het leger nodig te hebben”.

Lees ook

Ambulances staan stil, het afval blijft liggen en ziektes nemen toe op Cuba. ‘Waarom haat Donald Trump ons?’

Premier Rob Jetten heeft tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York een lans gebroken voor het Internationaal Strafhof en hij onderstreepte het belang van de strijd tegen straffeloosheid. „Handen af van het Internationaal Strafhof” zei Jetten donderdag tijdens zijn eerste optreden in de grote zaal. Zijn oproep werd begroet met applaus en gejoel.  

Jetten en minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen hebben hun bezoek aan de VN deze week onder andere benut om steun te zoeken voor het hof, gevestigd in Den Haag, dat door de Amerikaanse regering onder vuur is genomen. De VS hebben al rechters en onderzoekers van het hof op een sanctielijst gezet en proberen andere landen over te halen het hof de rug toe te keren. De VS zouden van plan zijn om het hof binnenkort met sancties volledig lam te leggen.

Live

Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
of probeer het later nog eens.

Eerder deze week haalde president Donald Trump vanaf hetzelfde spreekgestoelte uit naar het Internationaal Strafhof. Hij noemde het een losgeslagen instelling van kwaadaardige mensen. Trump zei dat de VS het nooit zouden toestaan dat Amerikanen onderworpen worden aan een „showproces” van een anti-Amerikaans hof.

‘Teken aan de wand’

„De aanval op het hof is een teken aan de wand”, zei Jetten. „Want hoe kan men nu tegen de vervolging van de ernstigste misdaden zijn? Ik denk dat er maar één antwoord mogelijk is: handen af van het ICC en alle andere instellingen die de internationale rechtsorde beschermen.”

Jetten stond ook stil bij het belang van het Special Tribunal for the Crime of Aggression against Ukraine, waarvoor Nederland Den Haag als standplaats heeft aangeboden.

„De geschiedenis leert ons dat de enige manier om conflicten op te lossen is door middel van rechtvaardigheid. Dat idee vormde tachtig jaar geleden ook de basis voor het Internationaal Gerechtshof, het belangrijkste juridische orgaan van de VN.” Hij onderstreepte dat de opvatting breed gedeeld wordt, zoals men volgens hem kan aflezen aan het feit dat meer en meer landen hun weg naar het Gerechtshof vinden.

„Laat ons allemaal opkomen voor wat we opgebouwd hebben.”

Lees ook

EU heeft opties om het Internationaal Strafhof te beschermen tegen meer sancties van de VS – is ze bereid die in te zetten?

„Ik verzoek u om orde in de zaal, alstublieft”, zei de voorzitter van Algemene Vergadering van de VN in New York donderdag meermaals. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu moest nog beginnen aan zijn toespraak. Nadat de leider van Colombia, de vorige spreker, klaar was, ontstond rumoer in de zaal. Terwijl tientallen afgevaardigden vertrokken, werd „Palestine” door de ruimte gescandeerd. Tegelijkertijd zongen anderen „Am Yisrael Chai” (het volk van Israël leeft) en ”Israël blijft”. De Israëlische vertegenwoordiger voor de Verenigde Staten, Danny Danon, maande hen met een hand tot stilte.

Live

Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
of probeer het later nog eens.

Netanyahu opende zijn toespraak met een sneer naar de vertrekkende delegaties: „Mochten er nog andere morele lafaards zijn die deze zaal nog niet hebben verlaten, doe dat dan alstublieft nu.”

De toespraak stond grotendeels in het teken van de oorlog met Iran, die Israël en de VS eerder dit jaar begonnen. De Israëlische premier noemde het besluit om de nucleaire installaties van het land aan te vallen „een van de gemakkelijkste beslissingen” uit zijn premierschap. Zonder de aanval, zei hij, „zouden we nu allemaal dood zijn”. Later in zijn toespraak bedankte hij de Amerikaanse president Donald Trump voor zijn „moedige leiderschap”. Ook liet Netanyahu een Starlink-satelliet ter grootte van een tablet achter bij de voorzitter van de Algemene Vergadering, bedoeld voor de Iraanse delegatie. De Israëlische premier haalde meermaals uit naar de censuur in Iran.

Aanval op Mamdani

In zijn toespraak haalde Netanyahu ook uit naar de burgemeester van New York, Zohran Mamdani, die hij van antisemitisme beschuldigde. Veel Joden zouden zich in de stad ”niet meer veilig voelen” sinds Mamdani’s aantreden.

Hij verweet Mamdani onder meer dat veroordeelde Hamas-aanhangers tot zijn vrienden behoren, onder wie naar eigen zeggen de Turks-Amerikaanse livestreamer Hassan Piker. Piker zou hebben gezegd dat Amerika de aanslagen van 11 september 2001 „verdiende”. Ook zei Netanyahu dat Mamdani een Palestijnse journalist bij hem thuis heeft uitgenodigd die beelden zou hebben gemaakt van Hamas-strijders die Israëlische gijzelaars mishandelden, en die deze naar eigen zeggen niet publiceerde om de daders te beschermen. Daarnaast stelde Netanyahu dat Mamdani’s vrouw online berichten zou hebben geliket waarin de terreuraanslag van 7 oktober 2023 werd geprezen en waarin stond dat Tel Aviv niet zou mogen bestaan.

„Schaam u”, zei Netanyahu tegen de burgemeester, die niet aanwezig was in de zaal. Hij verweet Mamdani te hebben geprobeerd zijn komst naar New York tegen te houden. Mamdani had eerder gezegd een eventueel arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof tegen Netanyahu te zullen steunen als hij de stad zou bezoeken.

Live

Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
of probeer het later nog eens.

‘Het achtste front’

„Al drie jaar lang voeren onze dappere soldaten een oorlog op zeven fronten. Maar er is een achtste front in deze oorlog”, zei Netanyahu, ”de strijd om de waarheid”. Hij wees Qatar, waar nieuwszender Al Jazeera is gevestigd, aan als eerste verantwoordelijke voor „het hersenspoelen van jonge geesten om Israël te haten, Amerikanen te haten, het Westen te haten”. Daarna haalde Netanyahu uit naar Turkije als „de nieuwste superspreader van antisemitische leugens”, met president Erdogan als drijvende kracht.

De Israëlische premier verweet internationale media onevenredig veel aandacht te besteden aan het geweld door kolonisten op de Westelijke Jordaanoever tegen Palestijnse inwoners. Volgens hem is dat het werk van „jeugddelinquenten, zo’n 150 in aantal” die stenen gooien, olijfbomen omhakken en af en toe wat in brand steken. „Ik kan daar niet tegen. Ik tolereer geen burgerwacht, we zijn een rechtsstaat”, zei de premier terwijl hij op zijn borst klopte. Kolonisten zouden verantwoordelijk zijn voor „misschien twee of drie” doden per jaar, terwijl volgens hem de media aanvallen op Israëliërs juist zouden negeren.

Voor het tweede jaar op rij kreeg de Palestijnse VN-delegatie geen inreisvisum om aanwezig te zijn bij de Algemene Vergadering in New York. De 90-jarige president van de Palestijnse Autoriteit, Mahmoud Abbas, sprak zich donderdag via een vooraf opgenomen video vanuit Ramallah fel uit over deze Amerikaanse maatregel. Hij noemde het besluit „een schending van de verplichtingen” die de Verenigde Staten hebben als gastland van de Verenigde Naties. Abbas riep Washington – net als een jaar eerder – op de maatregel terug te draaien.

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken liet eerder via een verklaring weten dat het ”uitblijven van hervormingen” door de Palestijnse Autoriteit en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) de reden was om de inreisvisa te weigeren.

De Palestijnse president zei daarop in zijn toespraak dat hij de „niet strafrechtelijke juridische maatregelen” afwijst en dat de beschuldigingen op „onjuiste gronden” zijn gebaseerd. „Wij hebben een alomvattend nationaal hervormingsprogramma voltooid, onze crises overwonnen, geweld en terrorisme afgezworen en onze strijd volgens het internationaal recht voortgezet.”

Wederopbouw in Gaza

Abbas, die sinds 2005 aan het hoofd staat van de Palestijnse Autoriteit, riep in zijn toespraak de internationale gemeenschap op aan te dringen op een tweestatenoplossing, ook al liggen onderhandelingen daarover al jaren stil. Volgens de president zouden Palestijnen naast Israël kunnen leven, maar hij benadrukte dat „het Palestijnse volk niet zal accepteren dat zijn land wordt bezet door de militaire bezetter. De verdrijving, het terrorisme en de annexatie door de kolonisten moeten verdwijnen.”

„Israël is een staat naast de onze”, zei Abbas, waarna hij expliciet verwees naar de tweestatenoplossing. „Vandaag zeggen we dat de Palestijnse staat moet worden beschermd.” Volgens hem ontneemt Israël de rechten van de bevolking van de bezette gebieden.

In de ogen van de Palestijnse president moeten Gaza en de Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem, worden herenigd als „één legitieme en functionerende staat, [met] één wet, één regering”.

Er komen verkiezingen in Venezuela. Die belofte heeft de waarnemend president van het Zuid-Amerikaanse land, Delcy Rodríguez, in de nacht van woensdag op donderdag gedaan voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Over wanneer de verkiezingen plaats zullen vinden en wie er aan deel kunnen nemen verschafte Rodríguez geen duidelijkheid.

Ze voegde eraan toe dat haar regering een „politieke dialoog met oppositiegroeperingen” is begonnen om een ​​”proces op basis van gelijke voorwaarden voor iedereen” te waarborgen. Venezuela is een autoritaire staat, waar de afgelopen jaren weliswaar verkiezingen plaatsvonden, maar die waren verre van vrij.

Live

Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
of probeer het later nog eens.

De toespraak van Rodríguez, die in januari als waarnemend president werd aangesteld nadat de zittende president Nicolás Maduro was ontvoerd door Amerikaanse militairen, markeert de terugkeer van Venezuela op het internationale toneel. Rodríguez zelf sprak van een „wedergeboorte”. Maduro zit momenteel gevangen op enkele kilometers van de plek waar Rodríguez haar toespraak gaf.

Dinsdag had Rodríguez al een treffen met de Amerikaanse president Donald Trump. De Venezolaanse delegatie bestond naast Rodríguez uit onder anderen de olieminister en functionarissen van het staatsoliebedrijf PDVSA. Ze willen het land aantrekkelijk maken voor buitenlandse investeerders.

Lees ook

Ook de VS omarmen Delcy Rodríguez. Wie is zij? En waarom ziet Trump haar zitten?

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft in zijn toespraak bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties woensdag uitgehaald naar het besluit van EU-landen om twee Russische miljardairs van de Europese sanctielijst te halen. Zo’n ingreep maakt het leven van „rijke Russen” volgens Zelensky niet alleen „comfortabeler”, het zorgt er bovenal voor dat Rusland „meer tijd” krijgt de Russische invasie-oorlog in Oekraïne voor te zetten. Dinsdag kwamen EU-lidstaten overeen om sancties tegen zo’n drieduizend Russen en Russische bedrijven met drie jaar te verlengen. Opmerkelijk daarbij is dat de namen van oligarchen Alisjer Oesmanov en Michaïl Fridman werden geschrapt van de sanctielijst, op verzoek van respectievelijk Frankrijk en Luxemburg.

In zijn toespraak benadrukte Zelensky dat zijn land „al bijna vijf jaar” in oorlog verkeert, sinds de grootschalige Russische invasie van februari 2022. Sedert begin dit jaar zouden Russische troepen slechts 1.000 vierkante kilometer Oekraïens grondgebied hebben veroverd, waarbij 248.000 Russische militairen zijn gedood, aldus de Oekraïense president. „Poetin betaalt met 248 personen per kilometer.”

„Vorig jaar zei ik dat we in een tijd leven waarin wapens bepalen wie er overleeft”, stelde Zelensky. „Vandaag is ons doelwit Ruslands vermogen om de oorlog te financieren, te rekken en wreder en destructiever te maken.” De president verwees naar het veto dat Rusland in de VN-Veiligheidsraad heeft: „Zolang Rusland geld heeft, zegt het nee tegen diplomatie.” Daarom moeten Ruslands inkomsten „een doelwit blijven”. Dinsdag gaf Zelensky in gesprek met de Amerikaanse president Donald Trump al aan bereid te zijn de herhaalde Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen te staken – indien Rusland stopt met het bombarderen van Oekraïense energiecentrales.

Zelensky maakte in zijn toespraak ook bekend dat twee Noord-Koreaanse krijgsgevangenen, die vochten namens het Russische leger, zijn overgeleverd aan Zuid-Korea. „Een van hen probeerde zichzelf te doden, maar het lot liet hem niet sterven”, zei Zelensky. De Noord-Koreanen zaten al sinds 2025 vast in Oekraïne. Zelensky stelde dat inwoners van 47 landen voor het Russische leger in Oekraïne vechten. Het zou onder meer gaan om burgers uit Ghana, Nepal, Tadzjikistan, India, Jemen, Kenia, Zimbabwe, Cuba, Belarus, Soedan en Zuid-Afrika. Zelensky wendde zich in de VN-zaal in New York tot de vertegenwoordigers van die landen: „Jullie weten wat Poetin met jullie mensen doet, laat je niet door Poetin meeslepen in deze oorlog.”

„Mijn boodschap richting president Trump is heel helder: doe het niet. Zet niet de relatie tussen Europa en de VS verder op het spel door nieuwe sancties voor het ICC af te kondigen.”

Minister-president Rob Jetten probeert deze week tijdens de Algemene Vergadering zo veel mogelijk steun te mobiliseren voor het Internationaal Strafhof (ICC). De VS hebben sancties opgelegd aan individuele rechters en onderzoekers, maar overwegen nu ook om het hele hof met sancties plat te leggen. President Trump riep dinsdag in de VN landen op de in Den Haag gevestigde organisatie de rug toe te keren.

„We hebben de afgelopen maanden echt alle diplomatieke middelen ingezet om nieuwe sancties tegen het ICC te voorkomen”, aldus Jetten woensdag tegen Nederlandse journalisten in New York. „Ondermijning van het ICC is ondermijning van de totale internationale rechtsorde, een bedreiging van de internationale samenwerking.”

Nederland werkt nauw samen met het Strafhof en heeft de hulp ingeroepen van de Europese Unie. „We hebben ook aan de Europese Commissie gevraagd alles voor te bereiden zodat als er nieuwe sancties komen we als Europa snel kunnen handelen en eventueel ook tegenmaatregelen kunnen nemen.”

De VS zouden van plan zijn om extraterritoriale sancties op te leggen. Bedrijven en instellingen die met het hof werken, ook niet-Amerikaanse, krijgen dan met sancties te maken. Eén manier om dat tegen te gaan is het ‘blocking statute’ van de Europese Unie. Via die maatregel kunnen Europeanen beschermd worden tegen extraterritoriale maatregelen van derde landen.

„Gisteren heeft de Amerikaanse president ons terroristen genoemd. We zijn het slachtoffer van terreur!” De Iraanse president Masoud Pezeshkian maakte woensdag zijn opwachting in de VN, daags nadat president Donald Trump er had gedreigd zijn land weg te vagen. Het is zeldzaam dat de leider van een land dat in oorlog is met de VS bij de VN in New York het woord neemt.

Pezeshkian hield een portret omhoog van de hoogste geestelijk leider, Ali Kamenei, die in februari bij een Amerikaans-Israëlisch bombardement om het leven kwam. Daarna toonde hij foto’s van kinderen die in een school en een sporthal waren omgekomen nadat deze geraakt waren door raketten.

De VS werden op dat moment in de zaal vertegenwoordigd door een enkele diplomaat, die na de openingszinnen van Pezeshkian de zaal verliet.

De Iraniër onderstreepte dat zijn land niet zal buigen voor agressie. „Iran moet machtig zijn om te voorkomen dat zijn toekomst wordt bedreigd. Onze verdediging is zo gebouwd dat niemand kan denken dat het bombarderen van Iraanse steden onbeantwoord zal blijven.”

‘Bereid tot dialoog’

Hij herhaalde dat Iran geen beperkingen van zijn nucleaire programma zal accepteren. De VS en Iran hebben al jaren onenigheid over de nucleaire activiteiten van Teheran. Iran wil uranium kunnen verrijken voor civiele doeleinden. De VS en Israël vertrouwen dat niet en stellen dat het land een kernbom wil.

Trump liet dinsdag de optie open dat de oorlog op afzienbare termijn via onderhandelingen tot een eind zou komen. In de marge van de VN vond een ontmoeting tussen Amerikaanse en Iraanse onderhandelaars plaats. Pezeshkian: „We zijn bereid tot dialoog, maar we zullen nooit luisteren naar de taal van geweld.”

Lees ook

Trump dreigt Iran weer met vernietiging en haalt bij de VN hard uit naar het Internationaal Strafhof

De Japanse premier Sanae Takaichi wil dat de term „vijandelijke staten” wordt geschrapt uit het oprichtingsverdrag van de Verenigde Naties, het VN-handvest. Daarin wordt op verschillende plekken met die term verwezen naar de landen die tijdens de Tweede Wereldoorlog tegenover de oorspronkelijke ondertekenaars van het verdrag hadden gestaan, zoals Duitsland en Japan.

In artikel 107 van het verdrag wordt bijvoorbeeld vastgesteld dat de regels in het handvest – zoals het verbod op geweld of dreiging daarmee tussen staten – niet van toepassing zijn op kwesties tussen „vijandelijke staten” en de leden van de VN, als die voortvloeien uit de oorlog. Dat moest ervoor zorgen dat de verslagen As-mogendheden zich niet op het handvest konden beroepen om bijvoorbeeld herstelbetalingsregelingen of annexatie van grondgebied aan te vechten.

De bepaling is grotendeels een dode letter. De „vijandelijke staten” van weleer zijn inmiddels immers volwaardig en actief lid van de VN. Al in 1995 stelde de Veiligheidsraad in een resolutie vast dat de term „achterhaald” was, en pleitte voor afschaffing. Maar daarvan is het, vanwege de complexe procedure voor wijzigingen van het handvest, nooit gekomen.

Daar is het nu echt tijd voor, vindt Takaichi. „Ik wil dat graag benadrukken, nu Japan trots en eer schept in zijn belangrijke bijdragen aan de VN in de afgelopen zeventig jaar”, zei de vorig jaar aangetreden premier dinsdag in haar eerste toespraak voor de Verenigde Naties.

Ruzie over Taiwan

Dat Takaichi de kwestie nu opnieuw aansnijdt, komt omdat China en Rusland de term recent van stal haalden in diplomatieke ruzies met Japan. Takaichi zei in november vorig jaar dat een eventuele Chinese invasie van Taiwan voor Japan een existentiële bedreiging zou kunnen vormen, die militair ingrijpen kan rechtvaardigen. China reageerde furieus op die uitspraak, en verwijt Japan dat het zijn militarisme uit de Tweede Wereldoorlog zou willen doen herleven.

In een bericht op X schreef de Chinese ambassade in Tokio na de uitspraken van Takaichi dat het VN-handvest China het recht gaf om „directe militaire actie” tegen Japan te ondernemen, op grond van de bepalingen over vijandelijke staten.

Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zei woensdag in een reactie op de oproep van Takaichi dat de term „vijandelijke staat” in het handvest „uiterst relevant” blijft. De huidige Japanse regering ontkent volgens hem de wandaden uit de oorlog, en is druk bezig met herbewapening en „remilitariseren”. De bepalingen in het verdrag zijn volgens hem cruciaal „om te voorkomen dat fascisme en militarisme de internationale vrede en veiligheid ooit nog zullen bedreigen”.

Lees ook

Japans-Chinese ruzie over Taiwan strekt zich uit tot toeristen, handel en betwiste eilanden

Ook Rusland greep recent terug op de aanduiding „vijandelijke staat”. Buitenlandminister Sergej Lavrov wees erop dat Japan in het VN-handvest zo genoemd wordt nadat hij vragen van journalisten had gekregen over een bezoek van de Russische president Vladimir Poetin aan het eiland Itoeroep. Dat wordt door Japan Etorofu genoemd en behoort tot de zuidelijke Koerilen, die deel uitmaakten van het Japanse keizerrijk tot ze aan het einde van de Tweede Wereldoorlog in handen vielen van de Sovjet-Unie. Japan erkent het Russische gezag over de eilanden niet, en protesteerde fel tegen het bezoek.

Oekraïne is bereid te stoppen met aanvallen op Russische olieraffinaderijen als Rusland zijn aanvalscampagne tegen de Oekraïense water- en energievoorziening staakt. Dat heeft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky dinsdag gezegd in een gesprek met de Amerikaanse president Donald Trump. De twee spraken elkaar in de marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York.

Oekraïne voert al enkele jaren intensieve aanvallen uit op Russische raffinaderijen en brandstofopslagplaatsen om de oorlogsmachine van president Poetin te verzwakken. Rusland valt met grote regelmaat Oekraïense elektriciteitscentrales en andere cruciale infrastructuur aan, naar wordt aangenomen met de bedoeling de wil van de Oekraïense bevolking te breken. Poetin begon de oorlog tegen Oekraïne in 2014 met de annexatie van de Krim, gevolgd door een massale invasie in de rest van het land in februari 2022.

„Wij zijn klaar voor een energie-staakt-het-vuren”, zei Zelensky tegen verslaggevers in New York. „Als zij niet willen dat wij hun diesel en raffinaderijen aanvallen, dan zijn wij er klaar voor, als zij onze energievoorziening niet aanvallen.”

Live

Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
of probeer het later nog eens.

Hoop op ‘winterpakket’ met Patriot-raketten

Zelensky zei na afloop van zijn gesprek met Trump dat de Amerikanen geen enkele druk hebben uitgeoefend om eenzijdig te stoppen met aanvallen op de Russische oliesector. Trump liet de afgelopen weken verschillende keren doorschemeren dat de Oekraïense aanvallen de oorzaak zijn van de hoge dieselprijzen in de Verenigde Staten. „Vandaag heeft Oekraïne geen enkel verzoek gekregen om zijn aanvallen eenzijdig te stoppen”, zei Zelensky.

Zelensky zei te hopen dat president Trump een „trilaterale bijeenkomst” organiseert – met als derde Poetin – om de oorlog tussen Oekraïne en Rusland te beëindigen. Zelf zegt de Oekraïense president bereid te zijn in gesprek te gaan met Poetin. „Ik ben altijd klaar, als iedereen er klaar voor is. Ik vind dat we zo snel mogelijk moeten handelen. Wil je de oorlog beëindigen? Zit, spreek en stop [de oorlog].”

Zelensky bracht tijdens zijn gesprek met Trump ook de ernstige Oekraïense problemen met de luchtverdediging ter sprake. Kyiv heeft vooral een groot tekort aan Amerikaanse Patriot-luchtafweerraketten, het enige wapen dat met relatief veel succes in staat is Russische ballistische raketten te weren. De Russen voeren de afgelopen maanden op grote schaal aanvallen met zulke raketten uit op civiele doelwitten, waarop Oekraïne nauwelijks een antwoord heeft.

Oekraïne hoopt van de VS een „winterpakket” aan Patriot-onderscheppingsraketten te krijgen, met het oog op de verwachte aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur in de koude wintermaanden. „We werken ook samen met andere landen”, zei Zelensky, „maar onze focus ligt bij de VS.”

Waarschuwing voor Russische provocaties

Zelensky waarschuwde dinsdag opnieuw voor een Russische aanval of nieuwe provocaties richting andere Europese landen. „Hij is [de oorlog] niet aan het winnen. Dat is voor hem een probleem omdat hij zijn eigen bevolking iets moet laten zien. Als de steun aan Oekraïne vermindert, kan hij doorduwen.”

De Oekraïnse president verwacht dat Rusland verder zal gaan met het intimideren van Europese landen met drones in grensgebieden, zoals de afgelopen maanden gebeurde in Moldavië, Polen en Roemenië, en met verstoringen van luchthavens als afgelopen zomer in Leipzig, waar een droneaanval op een Oekraïens vrachtvliegtuig mislukte. „Daarom is het risico op een aanval met drones, raketten of een grondoperatie tegen landen die grenzen aan Rusland of Belarus heel groot”, aldus Zelensky. Hij adviseert landen die te maken krijgen met dergelijke provocaties altijd te reageren. „Als je niet reageert op Russen, gaan ze gewoon door.”

Iraanse en Amerikaanse vertegenwoordigers hebben dinsdag rond de Algemene Vergadering van de VN met elkaar gesproken over een beëindiging van de impasse in de oorlog tussen beide landen. Het gesprek vond volgens internationale persbureaus plaats na een toespraak van de Amerikaanse president Donald Trump, waarin hij dreigde Iran „te vernietigen”.

Trump sprak tegenover verslaggevers van een „zeer productieve” bijeenkomst van drie uur met de Iraanse delegatie. De Iraanse staatsomroep bevestigde dat de minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi een ontmoeting heeft gehad met Steve Witkoff, vastgoedinvesteerder en speciaal gezant van de VS in het Midden-Oosten. Witkoff sprak de hoop uit dat het gesprek een „constructieve en veelbelovende” basis voor verdere gesprekken zou blijken.

Via het Iraanse staatspersbureau IRNA kwam naar buiten dat het onderhoud in New York via een Qatarese bemiddelaar liep. Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken herhaalde nog maar eens de Iraanse eisen om een einde te maken aan de oorlog en de blokkade van de Straat van Hormuz. De eisen betreffen naast het einde van „Amerikaanse daden van agressie” ook het einde van „economische oorlogsvoering” tegen Iran: bijvoorbeeld de vrijgave van bevroren Iraanse tegoeden.

Voor zover bekend zijn dit de eerste gesprekken over het conflict tussen de VS en Iran sinds in juni een fragiel staakt-het-vuren stukliep. Beide landen zijn sinds februari met elkaar in een oorlog verwikkeld. Op 28 februari vielen de VS en Israël Iran aan, waarna Iran reageerde door Amerikaanse bondgenoten in de regio aan te vallen en de Straat van Hormuz – een belangrijk doorgangspunt voor de internationale energietoevoer – af te sluiten.

De Britse regering gaat opnieuw bekijken of de Chagosarchipel, met daarin een belangrijke Amerikaans-Britse militaire basis, wordt overgedragen aan Mauritius.

Dat bevestigde de Britse minister van Defensie, Wes Streeting, woensdagochtend bij Sky News. Zijn verklaring volgt op de eerste ontmoeting van premier Andy Burnham met de Amerikaanse president Donald Trump, bij de Verenigde Naties. Trump noemde de overdracht dinsdag bij de VN nog een „verschrikkelijk” plan.

Op het grootste eiland van de Chagosarchipel, Diego Garcia, hebben het VK en de VS een militaire basis. Die ligt midden in de Indische Oceaan en is van strategisch belang. Diego Garcia zou in elk geval de komende 99 jaar worden ‘gehuurd’ van Mauritius.

Dat vindt Trump een slecht idee. Hij maakte zijn afkeer al langer duidelijk, maar de vorige Britse premier Keir Starmer bleef achter het besluit staan. De overdracht werd in april wel gepauzeerd, omdat het plan de steun van Trump ontbeerde.

De Britse herziening betekent niet dat de overdracht niet meer doorgaat. Minister van Defensie Streeting maakte deel uit van de regering die besloot de archipel over te dragen. „Ik sta achter dat besluit”, zei hij op tv, „maar tegelijkertijd: het principe dat we al deze tijd hebben gevolgd, is dat de Amerikanen het besluit moeten steunen.”

Die steun is er niet, zegt de minister. Dat wisten de Britten al, maar Trump maakte duidelijk dat zijn positie niet is veranderd. Dus, zegt Streeting, „is deze overeenkomst goed genoeg? Nee.” Streeting zegt zich er voor in te zetten om tot een overeenkomst te komen waar de Amerikanen zich in kunnen vinden.

Van minuut tot minuut hielden de Deense en Groenlandse pers het bij: de ondertekening van het Groenland-akkoord door de leiders van de VS, Denemarken en Groenland. Zou de Amerikaanse president Donald Trump doorhebben dat het verdrag erg veel lijkt op dat van 1951 en alsnog van leer trekken?

Dat leek niet het geval. De ceremonie verliep gezellig en in het akkoord gaat het andermaal om militaire aanwezigheid van de VS, niet om grondstoffen die Trump wil hebben. Bekend werd dat de VS twee nieuwe bases gaan bouwen naast de ene die ze er al hebben in het noordwesten. Ze mogen alleen op de aangewezen militaire zones opereren en niet zonder overleg ergens anders.

Via een livestream was alles te volgen, ook hoe vertegenwoordigers en pers zaten te wachten op hét moment. Om het wachten wat te verlichten werd er muziek gedraaid, zoals ‘One More Night’ van Phil Collins en ‘Be my Baby’ van The Ronettes. Direct na ‘Send in the Clowns’ (de klassieker, bekend geworden door de versie van Frank Sinatra), kwamen Trump, de Deense premier Mette Frederiksen en de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen binnen om plaats te nemen achter de tafel.

Live

Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
of probeer het later nog eens.

„Het is een fantastische reis geweest met geweldige mensen,” zei Trump, die als eerste de zaal toesprak. Zijn dreigementen om Groenland militair binnen te vallen, was hij vergeten. Hij benadrukte de goede relatie tussen de VS met Groenland en Denemarken die al decennia bestaat, en dat veel presidenten al een „soortgelijke” overeenkomst hadden willen sluiten.

Ook Frederiksen benadrukte dat dit een geweldig akkoord was, waarbij ze Trump prees om zijn bezorgdheid om het arctische gebied: „Ik ben er trots op te kunnen zeggen dat de Verenigde Staten in Denemarken een vriend hebben op wie u altijd hebt kunnen rekenen”, zei ze. Het akkoord was wat haar betreft een „grotere en betere overeenkomst” dan dat van 75 jaar geleden, omdat het goed was voor de veiligheid van de VS, Groenland, Denemarken en de hele NAVO. Ze zegde toe dat bondgenoten in het arctische gebied actief zullen blijven omwille van de veiligheid.

‘Groenland neemt verantwoordelijkheid’

Het opvallendst was het optreden van Nielsen, die Trump bedankte voor zijn betrokkenheid bij het gebied, maar ook duidelijk was over de rol van Groenland. Groenlands grondgebied was altijd al belangrijk voor de Noord-Amerikaanse en Trans-Atlantische veiligheid, zei hij. „We brengen het akkoord van 1951 naar 2026. De wereld is veranderd sinds 1951. Daarom hebben we constructief meegewerkt aan dit verdrag en nemen we onze verantwoordelijkheid. De NAVO doet ertoe en met dit akkoord laten we zien waar onze loyaliteit ligt: bij de VS en de westerse bondgenoten.”

Hij benadrukte eveneens dat het grote verschil erin zit dat dit akkoord mét Groenland tot stand was gekomen. En dat is ook terug te lezen in het akkoord zelf, waarin duidelijk de Groenlandse identiteit ter sprake komt en waarin het recht op zelfbeschikking wordt genoemd. Het akkoord erkent dat „het noodzakelijk is het ongerepte milieu van Groenland te beschermen”, en dat geldt ook voor de rechten van de Groenlandse bevolking. Hun „economische, sociale en culturele rechten” worden erkend, waarbij expliciet de manier van leven wordt benoemd als het gaat om „de jacht, de visserij en andere traditionele, culturele, historische en toekomstige activiteiten en ontwikkelingen”.

Wat de Amerikaanse rechten betreft: die gaan over militaire aanwezigheid op Groenland en de garantie dat geen enkel niet-NAVO-lid er militair iets te zoeken heeft. Daarnaast worden ook samenwerkingen uit het verleden benoemd op „wetenschappelijke en educatieve” vlakken, en „uitwisseling, samenwerking op het gebied van delfstoffen, economische ontwikkeling en bedrijfsbevordering, alsmede culturele en lokale partnerschappen met Groenland”.

De overeenkomst sluit investeerders van buiten de NAVO en de EU uit van gevoelige sectoren. Daarbij moeten de Amerikaanse autoriteiten geïnformeerd worden als buitenlandse partijen in Groenland willen investeren. Op de vraag of dit niet haaks stond op de soevereiniteit van Groenland, antwoordde Nielsen tijdens een persconferentie dat het ging om investeringen door landen waarmee Groenland „dezelfde waarden deelt”. Dat duidt erop dat Chinese investeringen onmogelijk lijken – maar daarvan was al geen sprake omdat eerdere investeringsplannen van Chinese bedrijven niet voldeden aan de Groenlandse wettelijke regelingen, waardoor vergunningen werden ingetrokken of niet werden verstrekt. „We hebben ervoor gezorgd dat er pas actie wordt ondernomen als we als samenleving onze goedkeuring hebben gegeven”, aldus Nielsen. En dat is inderdaad een aanvulling op het akkoord van 1951.

Het akkoord moet nog door zowel het Deense als Groenlandse parlement worden behandeld voordat het definitief is goedgekeurd.

De Amerikaanse president Donald Trump staat voor een „grote beslissing”: een deal sluiten met Teheran, of „de Islamitische Republiek vernietigen – en wel snel – zodat ze nooit meer de kans krijgen om opnieuw mensen en landen te doden en te verwoesten”.

Trump sprak dinsdag in New York de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties toe. Op een podium in een volle zaal met wereldleiders verdedigde de president de ruim een half jaar voortdurende oorlog met Iran. Trump herhaalde zijn waarschuwing dat het land „nooit” een kernwapen in handen mag krijgen.

Na het dreigement – ongekend op een podium van een organisatie die streeft naar wereldvrede – kondigde Trump aan dat hij denkt „direct na de tussentijdse verkiezingen” in de VS van november een akkoord te kunnen bereiken met Teheran.

De intensiteit van de gevechten is afgenomen, maar de landen vallen elkaar nog met regelmaat aan. Een diplomatieke oplossing tussen beide landen is niet in zicht. De vorige pogingen tot een staakt-het-vuren hielden niet lang stand.  

Trump somde de oorlogen op die hij claimt beëindigd te hebben en opende vervolgens de aanval op het Internationaal Strafhof in Den Haag. Dat is volgens hem „out of control”. Hij moedigde alle lidstaten aan het instituut de rug toe te keren.

Live

Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
of probeer het later nog eens.

Trump, die sinds de vorige Algemene Vergadering van de VN ook een dodelijk offensief opende tegen drugssmokkelaars in de Caraïbische Zee en de Venezolaanse president Nicolás Maduro gevangennam, leek eveneens te dreigen richting Cuba. De president beloofde dat de bevolking „vrijheid” te wachten staat.

Deze week komen de Verenigde Naties bijeen voor de Algemene Vergadering in New York. Met honderden tegelijk dalen diplomaten en politici neer in Manhattan ter gelegenheid van de opening van het vergaderseizoen van de VN, schreef geopolitiek redacteur Michel Kerres in een voorbeschouwing.

Dinsdag rond 16.00 uur zal de Amerikaanse president Donald Trump de vergadering toespreken. Gevreesd wordt, zei VN-watcher Richard Gowan van de denktank International Crisis Group tegen NRC, dat hij keihard zal uithalen naar het Internationaal Strafhof in Den Haag. Trump heeft dit jaar de aanval geopend op het instituut. Zo legden de VS sancties op aan rechters en probeerde Washington andere landen te overtuigen om de instelling de rug toe te keren.

Lees ook

Nu VN-chef Guterres aan zijn laatste jaarvergadering begint, klinkt in New York de vraag: wie blaast de organisatie nieuw leven in?