Na het begin van 'Dag lieverds' wilde ik het boek niet meer wegleggen, nog dezelfde dag had ik het uit

Onlangs lag er een boek ongevraagd in mijn brievenbus: Dag lieverds, ik ga nu slapen. De afzender en tevens de schrijver: Peter Brusse, de journalist, vooral bekend van zijn langjarige correspondentschap in de vorige eeuw voor de Volkskrant en de NOS in het Verenigd Koninkrijk.

Ik heb hem in die jaren leren kennen, maar wist niet hoe het hem op hoge leeftijd was vergaan. 90 jaar is hij nu, een leeftijd die zelfs mij nog een jeugdig gevoel geeft, wat me niet elke dag gebeurt.

Het boek bleek over zijn tweede vrouw te gaan, Wiesje, die in 2024 op 70-jarige leeftijd was overleden aan de gevolgen van ALS, de gevreesde spierziekte.

Het begint aldus: „Op een stralend mooie ochtend in mei zei Wiesje bij het wakker worden: ‘Ik trek de stekker eruit. Wil je Fleur bellen?’ Ze zei het rustig en kordaat, bijna zakelijk. (…) Ik wist niet wat ik voelde. Alles duizelde. Het was chaos in mijn hoofd, maar ik mocht geen emotie tonen. Ik streelde haar voorhoofd, alsof alles normaal was. Haar besluit stond vast, ik mocht het niet aan het wankelen brengen, ik moest haar steunen.”

Na dit begin wilde ik het boek niet meer wegleggen, nog dezelfde dag had ik het uit. Dat kon doordat het maar 115 pagina’s telt, maar vooral ook doordat de bondige zinnen je voortstuwen naar het even onontkoombare als treurige einde. Wiesje bleek toestemming voor euthanasie aangevraagd en gekregen te hebben, Fleur was de huisarts die haar daarbij terzijde zou staan. „Dag lieverds, ik ga nu slapen”, zegt  Wiesje voordat ze in haar laatste slaap valt.

Brusse beschrijft nauwkeurig hoe Wiesje en hij de tweeënhalf jaar tussen diagnose en sterven doorbrengen. Wiesje blijkt een vrouw die lange tijd niet van opgeven wil weten. Ze doet onderzoek naar allerlei therapieën: van kruidenvrouwtje tot onbetaalbare wondermiddelen uit Amerika, maar niets blijkt betrouwbaar genoeg. „Er moet toch iemand als eerste niet aan ALS doodgaan”, verzuchtte ze. „Waarom zou ik dat niet zijn?” Aan een lotgenoot schreef ze: „De vastberadenheid om te genezen voel ik nog altijd.”

Maar ze blijft vallen en instorten op de meest onvoorspelbare momenten. Als lezer weet je hoe het afloopt, toch blijf je met haar hopen dat alles alsnog ten goede keert.  

Dit ontroerende boek doet in de verte denken aan het mooie Rouwjournaal van Jan Siebelink, die vorig jaar ook het verlies van zijn vrouw beschreef. Maar Siebelink schrijft met een literaire ambitie, Brusse is meer de observerende en noterende journalist die niet veel aandacht voor zichzelf vraagt en pas aan het einde in zijn hart laat kijken. Om zijn verdriet te verwerken, bezoekt hij de plekken waar ze samen gelukkig zijn geweest. Ik zou dat uit angst voor een inzinking juist niet hebben gedaan, maar verdriet en rouw hebben vele gedaanten. „Larmoyant, ik weet het, sentimenteel”, schrijft hij, „maar in rouw komen er heftige reacties los, zing je hartverscheurende aria’s, leef je in een echte opera.”

Peter Brusse heeft zijn boek in eigen beheer uitgebracht. Hij vermoedde dat zijn vaste uitgever het niet zou accepteren. Daarin is hij te bescheiden geweest. Het is daardoor voorlopig alleen te verkrijgen via de Stichting ALS Nederland.