Bij de reorganisatie hoefde Amazon niet met harde cijfers te komen

De zaak

Techgigant Amazon kondigt in oktober 2025 aan wereldwijd zo’n 14.000 banen te schrappen. Amazon Web Services en Amazon Development Centre Nederland informeren daarna hun gemeenschappelijke ondernemingsraad dat deze reorganisatie ook gevolgen zal hebben voor werknemers in Nederland. Op dat moment zullen 33 functies komen te vervallen. De ondernemingsraad wordt gevraagd advies uit te brengen over de voorgenomen reorganisatie.

Na een reeks overlegvergaderingen, schriftelijke vragen en gesprekken met leidinggevenden geeft de ondernemingsraad een positief advies, onder een aantal voorwaarden. Een daarvan is dat 25 werknemers bij Artificial General Intelligence (AGI) en FinTech samen buiten de reorganisatie worden gehouden.

Op 22 januari neemt Amazon een definitief reorganisatiebesluit en wijkt daarbij af van het advies. Enkele tientallen werknemers zullen boventallig worden verklaard. De ondernemingsraad probeert nog een vrijstelling van werk van vier maanden eruit te slepen, zodat werknemers de kans krijgen tijdig een andere functie te vinden, maar Amazon wijst dat af. De ondernemingsraad stapt vervolgens naar de Ondernemingskamer, bij het gerechtshof Amsterdam. 

Uitspraak: Amazon mocht afwijken van advies ondernemingsraad

De ondernemingsraad vindt dat het reorganisatiebesluit niet op goede gronden tot stand is gekomen. Zo valt niet te controleren waarom arbeidsplaatsen moeten vervallen in Nederland, omdat cijfers, cruciale prestatie-indicatoren of andere objectieve data ontbreken in de onderbouwing van het besluit.

Volgens de Ondernemingskamer is het verstrekken van zo’n cijfermatige toelichting geen algemeen vereiste. In dit geval heeft Amazon voldoende gedaan om de reorganisatie met kwalitatieve argumenten te onderbouwen, onder andere wat betreft de grotere efficiëntie die wordt bereikt met internationale teams op enkele locaties en de aanpassing naar een wereldwijde organisatiestructuur.

De Ondernemingskamer benadrukt dat een reorganisatie tot de beleidsvrijheid van de ondernemer behoort, omdat het een fundamentele keuze is die de visie op de organisatie weergeeft. Dat de ondernemingsraad minder ingrijpende alternatieven aanwijst, maakt de keuze van Amazon nog niet onredelijk. Wel moet het concern die alternatieven onderzoeken en uitleggen waarom het is afgeweken van het advies. Dat heeft Amazon voldoende gedaan, stelt de Ondernemingskamer vast.

Commentaar

Bij een adviesaanvraag aan de ondernemingsraad moet de ondernemer een overzicht geven van de inhoud van het voorgenomen besluit, de beweegredenen, de gevolgen voor het personeel en de maatregelen om die gevolgen op te vangen. Loe Sprengers, advocaat arbeidsrecht bij Sprengers Advocaten en gespecialiseerd in medezeggenschapsrecht, licht toe: „Met name die beweegredenen bepalen sterk het debat.” Volgens de advocaat kan een ondernemer iedere beweegreden hebben, vanwege de beleidsvrijheid van de ondernemer.

In de rechtspraak van de Ondernemingskamer is volgens Sprengers vaak te zien dat de beweegreden van de ondernemer ook leidend is bij de toetsing van het ondernemersbesluit, al toetst de Ondernemingskamer de inhoud daarvan marginaal, vanwege de beleidsvrijheid van de ondernemer.

Sprengers: „Als de beweegreden is: we gaan reorganiseren om twee miljoen te besparen, dan mogen de cijfers niet ontbreken. In deze zaak gaat het om een aanpassing naar een wereldwijde organisatiestructuur, waarbij de vraag is wat de Nederlandse tak moet doen om daaraan bij te dragen. Daarom vindt de Ondernemingskamer de financiële onderbouwing minder relevant.” De beweegreden bepaalt dus welke eisen je kunt stellen aan de onderbouwing van de ondernemer.

De wet geeft een lijst besluiten van financiële, economische of organisatorische aard, waarvoor de ondernemingsraad in de gelegenheid moet worden gesteld advies te geven. Een reorganisatiebesluit valt daar ook onder. Als de ondernemer van het advies afwijkt, dient gedurende een maand de uitvoering van het besluit opgeschort te worden en kan de ondernemingsraad beroep instellen bij de Ondernemingskamer.

Voor de meeste beroepszaken komt het echter niet tot een rechterlijke uitspraak. Volgens Sprengers blijkt uit onderzoek dat drie van de vier zaken voor de zitting wordt ingetrokken. Al jaren is dat cijfer stabiel. Reden van die intrekking is meestal dat alsnog overeenstemming wordt bereikt. Sprengers: „Dat had hier ook gekund, dat Amazon toch nog die vier maanden vrijstelling van werk zou toezeggen om van de procedure af te komen. Misschien is alsnog overeenstemming bereikt, maar blijkbaar niet dusdanig dat de ondernemingsraad besloot tot intrekking van de zaak.”

Volgens Sprengers hebben ondernemingsraden, zoals ook in deze zaak, vooral een reagerende rol. Naast het adviesrecht geldt dat ook voor het instemmingsrecht waarbij de ondernemingsraad al dan niet instemt met zaken die onder het personeelsbeleid vallen.

Sprengers zou het goed vinden als de ondernemingsraad meer initiatief kan nemen: „Er is wel een initiatiefrecht, maar dan beslist de ondernemer over het voorstel van de ondernemingsraad en is het klaar.” Volgens Sprengers zou dat initiatiefrecht best minder vrijblijvend mogen zijn. „Wel met behoud van de beleidsvrijheid voor de ondernemer, maar met de mogelijkheid om een afwijkende beslissing te laten toetsen, zoals bij het adviesrecht.”