Trumps plan voor ‘AI force’ zet veiligheidstop met China onder druk

De Verenigde Staten krijgen in navolging van een Air Force en een Space Force ook een ‘AI force’. Dat kondigde Donald Trump dit weekend aan. Wat het nieuw op te richten instituut precies behelst is nog onduidelijk, maar de retoriek van Trump leidt al wel tot bezorgde en boze reacties in China. Met de aankondiging zet de Amerikaanse president grote druk op de ontmoeting die hij mogelijk komende week heeft met de Chinese leider Xi Jinping.

Die top moet grotendeels in het teken staan van AI-veiligheid en is gepland voor aanstaande donderdag in Washington, maar Xi heeft zijn komst nog niet definitief bevestigd. Deze zondag is er een ingelaste ontmoeting tussen de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent met de Chinese vicepremier He Lifeng bij het hoofdkantoor van zakenbank JPMorgan Chase in New York, meldt persbureau Reuters.

President Trump kondigde zaterdag aan dat hij op korte termijn een nieuwe AI-adviseur benoemt, een zogenoemde ‘AI-tsaar’, en dat er een speciale eenheid komt die hij de ‘AI force’ noemt. Het valt uit de aankondiging niet op te maken of het een militair of civiel instituut betreft, wat tot verdere zorgen leidt over het vervagen van de grenzen tussen AI-bedrijven, de uitvoerende macht en het leger in de VS.

Het nieuwe instituut is volgens Trump nadrukkelijk bedoeld om de ontwikkeling van AI verder te versnellen, ondanks waarschuwingen vanuit de industrie dat juist een gecoördineerde vertraging nodig is om eerst de grote veiligheidsrisico’s van de techniek onder controle te brengen. Trump benadrukt vooral het economische en geopolitieke belang: de VS moeten de voorsprong op China en de rest van de wereld vasthouden. Volgens Trump zou strenge regelgeving de Amerikaanse ontwikkeling nodeloos vertragen en Amerikaanse bedrijven kwetsbaar maken tegenover Chinese concurrenten. „Wie AI wint, die wint”, is zijn terugkerende mantra.

Risico’s of ‘hoax’

De aankondiging van de ‘AI force’ komt op een moment dat de zorgen over kunstmatige intelligentie wereldwijd toenemen. Zowel bij wetgevers als binnen de sector zelf klinken waarschuwingen over mogelijk oncontroleerbare risico’s door steeds autonomer en steeds minder transparant handelende AI-systemen. De maatschappelijke onrust groeit na incidenten waarbij AI-systemen betrokken waren: de afgelopen tijd zijn bij bedrijven OpenAI, Anthropic en Google incidenten gemeld waarbij AI-agents (autonome computerprogramma’s) op eigen kracht bij bedrijven blijken te hebben ingebroken en buiten beveiligde testomgevingen zijn geraakt.

Ondanks die zorgen wijst Trump extra regelgeving over veiligheid of een gecoördineerde vertraging van de techniekontwikkeling resoluut van de hand. Hij noemt de groeiende kritiek op de industrie en op de groei van datacenters een „hoax”. Hij plaatst die in hetzelfde rijtje als wat hij eerder als „linkse mythes” bestempelde, zoals klimaatverandering. „We zullen deze ongelooflijke industrie op geen enkele manier hinderen of afremmen”, schreef hij op sociale media. „In plaats daarvan zullen we haar koesteren, helpen en over haar waken terwijl ze groeit.” Wel stelt hij dat „slecht gedrag” kan worden aangepakt met het bestaande straf- en civielrecht, maar zonder dat daar nieuwe federale regels voor nodig zijn, een claim die veiligheidsexperts betwisten.

Lees ook

AI-topmannen voorspellen doem. Is AI echt een existentieel gevaar?

Het politieke klimaat rond AI en datacenters (die nodig zijn om AI te laten draaien) in de VS is intussen aan het kantelen, ook binnen Trumps eigen partij. Waar Republikeinen AI en datacenters eerder behoorlijk unaniem omarmden, keren nu meerdere prominente politici zich ertegen nu hun kiezers negatiever worden.

Trumps aankondiging valt bovendien vlak voor de geplande veiligheidstop met China. Volgens veel deskundigen zijn voor goede veiligheidsmaatregelen om risico’s te beperken afspraken nodig tussen de twee machtsblokken. Vanuit Beijing klinkt echter steeds scherpere kritiek op de Amerikaanse opstelling. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken had het vorige week al over een „retoriek van angst, confrontatie en meedogenloze concurrentie” die „schadelijk is voor internationale samenwerking op AI-gebied”, terwijl Chinese staatsmedia spreken van een „Koude Oorlog-strategie”.