De politie organiseert niet langer iftars, want die kunnen ‘verwarring’ scheppen over haar ‘neutrale positie’

De Nationale Politie stopt met het organiseren van religieuze vieringen. Met ingang van het nieuwe jaar is het niet langer toegestaan dat agenten rond Kerst, ramadan of Chanoeka bijeenkomsten opzetten voor wijkbewoners, heeft de politie maandag aangekondigd.

In een verklaring zegt korpschef Janny Knol maandag dat de neutraliteit van de politie afgelopen jaren „geregeld onderwerp van gesprek” is geweest. Als de politie zelf bijeenkomsten organiseert, stelt ze, „kunnen geloofsovertuigingen worden opgevat als de onze en dat verhoudt zich niet tot onze neutrale positie”.

Tijdens de ramadan organiseert de politie iftars – de maaltijden die direct na zonsondergang worden genuttigd om het vasten te verbreken – om verbinding te zoeken met wijkbewoners. En om meer contact te leggen met multiculturele gemeenschappen.

Maar, schrijft minister David van Weel (Justitie en Veiligheid, VVD) maandag in een toelichting aan de Tweede Kamer, op die manier kan de politie „mogelijk een verwarrend signaal […] afgeven over haar neutraliteit, dan wel is het voorstelbaar dat een burger dit zo ervaart. Dat schuurt met haar opdracht om het algemeen belang te dienen.”

Het blijft voor agenten toegestaan om intern met collega’s religieuze bijeenkomsten te organiseren. Ook mag een wijkagent zich aansluiten bij religieuze vieringen georganiseerd door wijkbewoners, mits een agent zelf „geen religieuze activiteiten of rituelen” uitvoert.

JA21-motie

Vanuit de Tweede Kamer kwam de afgelopen jaren met regelmaat kritiek op de iftars. Deze zomer steunde een ruime meerderheid een motie van JA21 met de oproep om de politie geen „capaciteit, middelen of faciliteiten” te laten inzetten voor het organiseren van iftars – en dit op te nemen in het handelingskader voor agenten.

„De discussie wordt ook in de Tweede Kamer gevoerd, dat klopt”, zegt een woordvoerder van de korpsleiding. Maar hij ontkent dat de wijziging daar „direct of indirect” iets mee te maken heeft.

In het voorjaar stelden onder meer PVV, VVD en SGP dat de neutraliteit van de politie in het geding kwam door de vastenmaaltijden te organiseren. Daarop schreef minister Van Weel nog dat hij geloofde dat „deelname aan iftars kan bijdragen aan het bevorderen van sociale cohesie”.

Van Weel noemde destijds als voorbeeld dat de politie in de Utrechtse wijk Overvecht „niet per se uitgenodigd” wordt bij iftars. „En dan is de vraag: als je zelf dus een avondmaaltijd organiseert, bereik je daar niet toch wat mee?” Hij beloofde wel na te denken over de vraag of dit ten koste kan gaan van de onafhankelijkheid van de politie.

‘Wat is daar mis mee?’

Onder betrokkenen zorgt het besluit voor onbegrip. Een Amsterdamse agent, die sprak op voorwaarde van anonimiteit (naam bekend bij de redactie), zegt tegen NRC dat de korpsleiding „geen recht doet” aan de vieringen. „Een netwerkbijeenkomst waar een maaltijd wordt gedeeld: wat is daar mis mee? We hebben dit al die tijd zo gedaan en nu ineens deugt het niet? Ik begrijp het werkelijk niet.”

In de hoofdstad organiseert de politie al bijna dertig jaar iftars. De wijkagent nodigt dan gasten als jongerenwerkers en buurtvaders uit, maar inwoners kunnen ook zelf mensen voordragen die een bijdrage hebben geleverd aan de veiligheid in de wijk.

In Rotterdam, waar meer dan de helft van de inwoners een niet-Nederlandse achtergrond heeft, begon de politie in 2016 iftar-maaltijden te organiseren. Toentertijd worstelde de eenheid met racisme en de discussie over etnisch profileren.

De politie plukt er de vruchten van, zegt de Amsterdamse agent. „We doen ook een beroep op deze mensen als er bepaalde sentimenten leven: alsjeblieft, kom naar ons toe.”

Volgens haar is „iedereen het eens dat oproep tot gebed niet past binnen de scheiding van kerk en staat”. „Maar op welke manier lijdt onze neutraliteit eronder als we een iftar organiseren?” Een teamchef van de eenheid Amsterdam zegt op LinkedIn: „Als ik aansluit bij een iftar, kerstviering of andere bijeenkomst, verkondig ik daarmee niet automatisch een geloof.”

De politie blijft wel „investeren in verbinding met de samenleving in brede zin door aanwezig en aanspreekbaar” te zijn, aldus minister Van Weel maandag in zijn Kamerbrief.

Lees ook

Een vastende moslim kan best bij de politie werken