Een schaars kijkgat op de wereld

In de Groningse buurt De Hoogte, tussen Selwerd en Oud-Noord, staat de seniorenflat ‘Het Hoogtepunt’. Een groot deel van de circa veertig inwoners spreekt Stadsgronings, een dialect dat ook in de rest van het land goed is te verstaan maar toch een geheel eigen klank heeft.

In de korte documentaire Een flat met theater (Omroep MAX, eerder uitgezonden door RTV Noord) horen we een oudere dame uit de flat in die mooie, slepende tongval vertellen hoe haar overleden echtgenoot speelde in „de bekendste band van Groningen”. Vervolgens geeft ze de Engelse naam van die band in datzelfde accent: Johnny Dynamite and The Weedons.

En dan raakt ze ontroerd. Omdat ze bedenkt dat hij haar had moeten zien, die dag, dansend op muziek uit de jaren zestig. Met haar flatgenoten. Hij had ook moeten meemaken hoe acteurs de verhalen van de flatbewoners vertolkten op een tijdelijk podium, neergezet op de binnenplaats van de flat.

Zichzelf aan de wereld tonen

Woensdagavond bood de documentaire van Anne van Slageren een welkome afwisseling van de evaluaties van de Algemene Beschouwingen in praatshows, waarin de gesprekken, geplaagd door voorspelbaarheid, wegzakten in gemeenplaatsen. Bovendien haalden de tafelgasten vooral het slechtste uit de Tweede Kamer nog eens naar de huiskamer, vermengd met zelffelicitaties die eigen lijken te zijn aan mensen voor wie tv vooral een middel is om zichzelf (regelmatig) aan de wereld te tonen. In de Groningse flat richtte de camera zich (voor het eerst) juist op mensen voor wie de tv een schaars kijkgat op de wereld biedt.

Fascinerend te bedenken dat de maker zelf inwoner van de flat is. In een zachte, door ouderdom getekende voice-over stelt hij zijn medebewoners voor als vogels. Maar vliegen blijkt eigenlijk niet meer te gaan. Des te ontroerender dat ze genieten van de vertolkingen van hun eigen verhalen. En die vrouw van drie hoog, met de blauwe deur? Een acteur zong een lied over haar eenzaamheid. „Dat was echt heel prachtig. Want zo is het.”

De vrouw van drie hoog met de blauwe deur komt uit Nigeria. „Here is lonely life, but I got used to it.”  

Een daad die schreeuwt om uitleg

Voor de dertigjarige Dylan uit Mag ik jouw nier? (BNNVARA) is het geen optie zich neer te leggen bij zijn eenzaamheid. Hij moet blijven zoeken naar verbinding. „Omdat ik niet dood wil gaan.” Hij zoekt een mens die hem een nier wil geven. 

Wie kijkt naar de documentaire, voortgekomen uit een YouTube-serie, wil vooral weten wat er na de uitzending gebeurt: of de macht van nationale tv voor een wending in Dylans lot zal zorgen. 

Tijdens de uitzending blijkt alleen die spanning – gaat het lukken? – niet genoeg om een onbegrijpelijke omissie te vergeten: de keuze om niet meer licht te werpen op de donoren. Want eerlijk is eerlijk, die zijn interessanter dan de slachtoffers. De slachtoffers hebben nergens voor gekozen. Zonder nierfalen zouden ze wellicht niet eens weten hoe een nier functioneert of wat dialyse is, kwesties waar interviewer Jurre Geluk zo uitvoerig naar vraagt. De mens die uit zichzelf een nier schenkt, anoniem of als reactie op een oproep, die verricht daarentegen een daad die schreeuwt om uitleg. Of inzicht. Op zijn minst een verhaal.

Er komt wel een donor voorbij in Mag ik jouw nier?. Ze gaat ogenschijnlijk met haar echtgenoot (maar dat wordt niet gezegd) op bezoek bij Tian, een zeventienjarige die wanhopig wacht op een donor. Maar over de motieven van deze donor horen we nagenoeg niets. Het is dus wachten op een vervolg. Werktitel: Mag ik jou mijn nier geven?