Nederlands lab mag na hack weer bevolkingsonderzoek doen, achterstand tot 2028
Het Nederlandse laboratorium Clinical Diagnostics mag weer bevolkingsonderzoek doen naar baarmoederhalskanker. Vorig jaar werd het lab getroffen door een cyberaanval, waarbij gegevens van honderdduizenden vrouwen werden buitgemaakt. De beveiliging zou inmiddels zijn aangescherpt.
In een brief aan de Tweede Kamer laat minister van Volksgezondheid Sofie Hermans weten dat de samenwerking met Clinical Diagnostics weer van start gaat, zo merkt de NOS op. Dat gebeurt nadat verschillende onafhankelijke instanties de cyberbeveiliging bij het lab hebben onderzocht. Die bleek na de cyberaanval en het datalek in augustus 2025 namelijk niet op orde te zijn.
Er is al langer een wens om Clinical Diagnostics weer medisch onderzoek te laten doen. Sinds oktober 2025 is het aantal uitnodigingen voor het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker gehalveerd. Er zijn namelijk slechts enkele labs in Nederland die dit kunnen. Clinical Diagnostics is daarvan het grootste.
Omdat het lab zo lang stil lag, is er ook een grote achterstand van onderzoeken ontstaan. Naar schatting kan het tot 2028 duren voordat deze achterstand is ingelopen. Vanaf oktober stijgt het aantal uitnodigingen voor onderzoek naar baarmoederhalskanker weer tot het oorspronkelijke niveau.
Beveiliging niet op orde
Uit onderzoek bleek dat de informatiebeveiliging van het lab niet op orde was. Ook het 'kwaliteitsmanagement' zou tekortkomen. Inmiddels heeft Bevolkingsonderzoek Nederland meerdere audits uitgevoerd en geconcludeerd dat het lab aan de beveiligingseisen voldoet. Ook is er een certificaat voor de competentie van een medisch laboratorium verlengd, het zogenoemde ISO 15189-certificaat.
Tekortkomingen in de hele beveiligingsketen
Na het grootschalige datalek van medische gegevens van vrouwen deed het onafhankelijke consultancybureau PwC onderzoek naar Clinical Diagnostics. Staatssecretaris voor Jeugd, Preventie en Sport Judith Tielen zei naar aanleiding van dat onderzoek 'geschrokken' te zijn. "Uit het onderzoeksrapport van PwC volgt dat op de punten van de operationele processen, ict-systemen, datastromen en onderliggende ict-infrastructuren tekortkomingen bestaan."
19-09-2026 • 07:57
Lees meer
Reacties (80)
We hebben dat bevolkingsonderzoek niet voor niks: elke vroegtijdige diagnose van kanker redt letterlijk levens. Die achterstand heeft vrijwel zeker tot gevolg dat méér mensen zullen komen overlijden aan de gevolgen van baarmoederhalskanker.
Dat is niet het gevolg van de hack (er had ook brand uit kunnen breken bijvoorbeeld), maar een gevolg van een gebrek aan schaalbaarheid en weerbaarheid. Hoe is het mogelijk dat we in Nederland zo weinig beschikbare capaciteit hebben dat we een incident bij één lab niet kunnen opvangen?
Die schaalbaarheid is de afgelopen 20 jaar gestaag afgebouwd.Dat is niet het gevolg van de hack (er had ook brand uit kunnen breken bijvoorbeeld), maar een gevolg van een gebrek aan schaalbaarheid en weerbaarheid. Hoe is het mogelijk dat we in Nederland zo weinig beschikbare capaciteit hebben dat we een incident bij één lab niet kunnen opvangen?
Cervix cytologie is een onderzoeksvorm die ook gewoon klinisch overal wordt toegepast (als een vrouw klachten heeft), dus vrijwel elk lab kan dit. Het verschil zit in het enorme volume van het BVO versus de reguliere klinische toepassing. Zo'n 20 jaar geleden deed elk lab dit volumewerk van het BVO ook. Dit is vervolgens gecentraliseerd naar 5 labs en later zelfs naar 3. De rest van de labs hebben die productielijnen dan ook afgebouwd, en dan is tijdelijk opschalen niet echt een optie meer.
En zou nu twintig jaar later decentralisatie weer haalbaar kunnen zijn (kosten technisch) door technische ontwikkelingen? In 20 jaar tijd hebben we verschillende verschuivingen gehad in het IT landschap, maar ik heb geen idee hoe dat er uit ziet bij medische technologie en lab procedures.
Geld zal ongetwijfeld een rol gespeeld hebben. Maar laboratoria fuseren ook (pathologie leent zich als medische discipline best goed tot centralisatie). 25 jaar geleden waren er 65 labs, waarvan verreweg de meesten onderdeel van een ziekenhuis. Tegenwoordig zijn het 48 grotere die veelal zelfstandig acteren na een fusie van ziekenhuislabs.Weet je ook waarom de centralisatie is gedaan? Was dat efficiëntie en daarmee kosten besparing of waren daar andere overwegingen gaande?
Dieptespecialisatie is daar echt een ding, zowel vanwege de gebruikte apparatuur als de training van mensen. En dan helpt vergroting van schaal enorm.
IT is nooit de beperkende factor geweest. Maar de equipment en mensen om op hoog volume veel uitstrijkjes te verwerken wel. En dan wil men vanuit labs garanties om te voorkomen dat je miljoenen investeert, en dan geen werk krijgt.En zou nu twintig jaar later decentralisatie weer haalbaar kunnen zijn (kosten technisch) door technische ontwikkelingen? In 20 jaar tijd hebben we verschillende verschuivingen gehad in het IT landschap, maar ik heb geen idee hoe dat er uit ziet bij medische technologie en lab procedures.
Ziekenhuis A kreeg vergoeding van 100,-
Ziekenhuis B kreeg voor precies de zelfde behandeling een vergoeding van 80,-
Door de fuseren kunnen de zorgverzekeraars geen aparte prijsafspraken meer maken waardoor ze nu op locatie A en B een vergoeding krijgen van 100,-. Stel dat de behandel kosten op locatie B goedkoper is door lagere huur van het gebouw. Ziekenhuis besluit alle behandelingen te verplaatsen naar locatie B.
De vraag is wie daar beter van wordt.
Wikipedia: Aardgasbaten
Nu dat weg is gevallen heeft de overheid een gigantisch probleem.
[Reactie gewijzigd door Format-C op 19 september 2026 12:03]
We verwachten enerzijds dat de overheid alles regelt en dat er genoeg personeel is bij overheidsdiensten om de voorzieningen te kunnen leveren maar anderzijds roepen de hele tijd dat de overheid moet bezuinigen en kleiner moet worden.
Nederland is relatief efficiënt als het gaat om besteding van belastinggeld in relatie tot de geboden voorzieningen.
En die ongeveer miljoen mensen in overheidsdienst zijn niet alleen ambtenaren die achter een bureautje beleid maken. Het overgrote deel is zorg- en onderwijspersoneel.
En daarover staat dezelfde VVD bewindspersoon die 'het huiswerk niet af kreeg', nu VVD leider, op de markt te doen alsof dat allemaal is voor de marktkooplui en kleine ondernemers. Alsof die anders niet kunnen bestaan door alle regeldruk, terwijl het daar niemand om gaat want daar is geen nationaal of groot privacy belang. Als er niet zo massaal op gestemd werd dan was het lachwekkend.
Die inkomstenbelasting hoeft ook helemaal niet structureel omhoog als diezelfde VVD partijtop gewoon de hypotheekrenteaftrek op 15-20 jaar afbouwt en iets meer belasting heft op topvermogens zoals praktisch alle economen in binnen- en buitenland aangeven. Wij hebben daar thuis nu ook wat aftrek van, maar op voldoende termijn zeggen ook wij gewoon afbouwen die ellende.
Anders krijg je wat jij zegt belastingheffen op de verkeerde plek, en kunnen straks steeds meer van onze opgegroeide (klein)kinderen nog harder werken voor weinig...
[Reactie gewijzigd door TheDudez op 19 september 2026 10:49]
Lekker makkelijk gezegd, maar zorginstellingen nemen geen kantoorpersoneel aan als hobby. Er zal daadwerkelijk gecoördineerd moeten worden en een grote hoeveelheid 'handjes' die maar een beetje rondrennen zonder overzicht op doelmatigheid en noodzaak wordt gewoon niet meer getolereerd door de maatschappij.De overheid moet ook kleiner. Maar niet op alle punten. Meer handjes aan het bed en minder kantoor personeel. zeg maar. Niet lullen maar poetsen!
Natuurlijk zullen er inefficiënt lopende processen zijn, maar als je duizenden mensen aan moet nemen om dingen efficiënter te maken kost dat mogelijk nog meer en klaag jij weer over meer handjes aan het bed…
Dit is niet een probleem van het hebben van een overheid. Dit is een probleem van de manier waarop we boekhouden en budgetteren.Als voorbeeld dit jaar moet de ict nog even paar 100 beeldschermen kopen anders krijgen we volgend jaar minder budget. etc..
Stel: als een organisatieonderdeel € 1000,- voor een jaar krijgt om taak x uit te voeren. En het organisatieonderdeel weet dat gemiddeld genomen men € 1000,- nodig heeft om die taak uit te voeren, dan zou je denken: jaarlijks budget van € 1000,- en klaar.
Echter, vanwege de verantwoordings- en begrotingcyclus ontstaat er een probleem. Als in 2026 maar € 800,- is uitgegeven voor die taak (de redenen zijn legio waarom dit zou kunnen), zal datzelfde organisatieonderdeel in de volgende begrotingscyclus in 2027 maar € 800,- budget krijgen. Om vervolgens mogelijk € 1.200,- aan kosten te hebben omdat men de achterstand uit 2026 moet inlopen of omdat er onverwachte ontwikkelingen zijn. Dat verschil van € 400,- zou in theorie gemakkelijk bij te plussen zijn, ware het niet dat het veel moeilijker is om geld erbij te krijgen dan het in te leveren.
Dus ontstaat er een stelsel waarin het loont om je budget op te maken, want dan weet je dat je volgend jaar genoeg hebt om je taak uit te voeren. En dat je niet een hoop tijd en moeite kwijt bent om te verantwoorden waarom je meer geld nodig hebt om je eigenlijke taak uit te voeren.
Dit voorbeeld is natuurlijk vreselijk versimpeld, dus waar het in realiteit aan complexiteit toeneemt versterkt dat de prikkel om binnen je budget te blijven. Al is het maar om nu alvast wat beeldschermen extra in te kopen, zodat je volgend jaar je budget houdt én je beeldschermen klaar hebt staan als je management eindelijk eens een beslissing wil nemen op die ene vraag vanuit de business of er nu 1 of 2 schermen op de workstations moeten zijn aangesloten.
Dat is zo'n voorbeeld dat het altijd zo lekker doet, ook al is het totaal niet realistisch.Als voorbeeld dit jaar moet de ict nog even paar 100 beeldschermen kopen anders krijgen we volgend jaar minder budget. etc..
Noem mij een zorginstelling waar aan het einde van het jaar de ICT-afdeling geld over dreigt te houden. Dat soort diensten zijn de afgelopen jaren zo tot op het bot bezuinigd, dat er aan het einde van het jaar besloten moet worden om de vervanging van de 15 jaar oude monitoren (van klein formaat, met enkel VGA-aansluitingen waar tal van koppelstukken en verloopkabels voor nodig zijn) nóg een jaar uit te stellen omdat er een consultant ingehuurd moet worden om het beveiligingsbeleid op peil te brengen.
Mensen roepen maar wat (ook in hier weer) aan de ene kant iets roepen wat een enorme impact heeft, aan de andere kant verbaasd zijn dat half Nederland moet omrijden dat er een brug op instorten staat. You can't have everything!
Een land is een heel complex web en als je onbehouwen aan een kant gaat trekken, klapt het hele web in elkaar! Zijn er opties voor een kleinere overheid, natuurlijk maar in het huidige politieke klimaat weet niemand wat en hoe, daarbij komt ook nog eens dat men zeker nu niets lange termijn kan plannen omdat we niet weten wanneer de overheid nu weer omvalt omdat de kiezers zo lekker solidair zijn.
Het was onderdeel van de rijksoverheid, maar moest verkocht worden aan een commercieel bedrijf omdat de overheid zich alleen met haar kerntaken mocht bemoeien en commerciële partijen dit soort onderzoek beter en goedkoper zouden kunnen uitvoeren.
Het heeft dus 100% met een kleinere overheid te maken.
Het verhaal is altijd dat een commercieel bedrijf efficiënter kan werken dan de overheid (zonder bewijs daarvoor te leveren). Maar wat nu als de efficiëntiewinst kleiner is dan de commerciële winst die een bedrijf bovenop de kosten in rekening brengt? Dan ben je als overheid de regie over een essentieel deel van je preventieprogramma kwijt én je bent ook nog eens duurder uit.
VRM = RIVM
[Reactie gewijzigd door CivLord op 21 september 2026 09:38]
Dit speelt hier niet. We vergrijzen, en dit BVO richt zich niet op oudere vrouwen. De groep die binnen het BVO valt krimpt juist. Ook omdat we nu grootschalig vaccineren tegen HPV zou dit bevolkingsonderzoek op termijn steeds minder nodig moeten zijn.Dat is het gevolg van een zeer sterke bevolkingsgroei gekoppeld
https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/bevolkingsteller
Mocht je de getallen willen controleren, volg dan even de link hierboven. Ik heb alles al netjes voor je gefilterd naar jaar, geslacht en leeftijd.
Dat betreft labs in Nederland. Hoe zit het met de rest van de EU? Als de kwaliteit van onderzoeksresultaten en databeveiliging daar goed zijn, en ze hebben capaciteit, kunnen we de achterstand dan niet daar inhalen?Ik vind het verontrustend om te lezen dat er tot 2028 een achterstand is op het gebied van uitgevoerde onderzoeken.
[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 19 september 2026 09:59]
Ik weet het niet, maar mijn onderbuik zegt dat we het al lang zouden doen áls het mogelijk was. Werk zoveel mogelijk uitbesteden is een kernprincipe van zo'n beetje iedere Westerse organisatie. Als het 1 cent goedkoper in China is dan laten we het daar doen. Als er elders in Europe goedkope (en goede) capaciteit beschikbaar was dan zouden we die al hebben ingehuurd. Ik denk dat andere Europese landen in dezelfde situatie zitten en eerder tekorten hebben dan overschotten.Dat betreft labs in Nederland. Hoe zit het met de rest van de EU? Als de kwaliteit van onderzoeksresultaten en databeveiliging daar goed zijn, en ze hebben capaciteit, kunnen we de achterstand dan niet daar inhalen?
De politiek kan natuurlijk extra geld uitgeven voor een buffercapaciteit, maar mensen zijn niet zo happig op nog sneller stijgende zorgkosten en/of belastingen.
In dit specifieke geval zou het aan het eind van de rit misschien wel goedkoper zijn, preventie is over het algemeen goedkoper dan genezing.
Hoezo een gevolg van privatisering? Ik mag hopen dat onze overheid ook structurele overcapaciteit niet wenselijk vindt....De overheid betaalt niet voor capaciteit, maar per uitgevoerde test. Waarom zou je als lab dan meer capaciteit optuigen dan je kunt verkopen? Het is een gevolg van privatiseren van dit soort zaken.
Op dat vlak moet de overheid ook gewoon streven naar efficiëntie en effectiviteit, net als elk ander bedrijf.
En dat is het grote probleem, de overheid, het Rijk, een staat, valt economisch niet te vergelijken met een bedrijf. Dat de VVD onder Mark Rutte dit jarenlang heeft betoogd is door economen aljaren naar de prullenbak gewezen. Maar helaas heeft 14 jaar propaganda z'n werk gedaan...Op dat vlak moet de overheid ook gewoon streven naar efficiëntie en effectiviteit, net als elk ander bedrijf.
En daardoor was er ook een tekort aan ICU capaciteit tijdens covid.Hoezo een gevolg van privatisering? Ik mag hopen dat onze overheid ook structurele overcapaciteit niet wenselijk vindt....
Wegbezuinigd tot het gemiddelde piekniveau van de afgelopen X jaar en geen mogelijkheid om snel op te schalen.
Tuurlijk is het niet voor elke situatie wenselijk. Netzoals bij Defensie, maar ik hoor, lees, en ervaar zelf ook dat er genoeg mensen binnen de overheid aan het werk zijn maar aangeven "de helft van de tijd heb ik niks te doen".[...]
En daardoor was er ook een tekort aan ICU capaciteit tijdens covid.
Wegbezuinigd tot het gemiddelde piekniveau van de afgelopen X jaar en geen mogelijkheid om snel op te schalen.
Laat me niet lachen.
PwC (PricewaterhouseCoopers) is betrokken geweest bij verschillende grote fraudeschandalen en compliance-kwesties, waaronder examenfraude en internationale dossiers.
Neem het met een korreltje zout, maar er zit wat in.
Waarom wordt je consultant?!
YouTube: Zó worden jongeren verleid om consultant te worden | VPRO Tegenlicht
Overigens lijkt het me sterk dat er voor het datalek er geen onderzoek naar de beveiliging is gedaan. Waarvan onduidelijk is hoe behoorlijk dat uitgevoerd. Ook daar is het heel stil over.
Nmm is het niet houdbaar om maar te verwachten dat anderen (zoals kwetsbare patientent) vertrouwen hebben in dit soort bedrijven die gaan over het wel of niet behoorlijk verdienen aan zeer persoonlijke gegevens, zonder dat er omgekeerd enorme transparantie is over hoe zorgvuldig men daar zelf bij is. Het verdienmodel gebaseerd op 'vertrouw ons' is achterhaald. En het terug gooien van modder bij kritiek daarop al helemaal.
Dat is wel heel kort door de bocht.Elke zakelijke vorm van onafhankelijkheid is een bedrog. Zij worden immerd betaald door de klant, waardoor er per definitie geen vorm van onafhankelijkheid is.
Ik zit in de consultancy en het interesseert me niks als een klant het niet eens is met mijn uitspraken, maar wel de feiten zijn die ik benoem. De klant huurt mij in om de organisatie beter te maken, niet om mee te praten met de rest.
Ja, er zijn natuurlijk altijd commerciële belangen, maar ik wil resultaat leveren. Niet kijken hoe ik zolang mogelijk de klant binnenboord kan houden. Dat lukt me toch wel vaak door gewoon resultaat te leveren.
Nu kan dit in deze casus wellicht anders liggen, omdat het lab baat heeft om het werk weer te vervolgen... maar ook dan denk ik dat het niet zo simpel gaat als je denkt.
Een PwC zal natuurlijk ook gewoon streven naar een zo onafhankelijk mogelijk oordeel, ook al wordt men daarvoor betaald. Als ze dat niet doen zou dat veel reputatieschade op den duur opleveren.Je kunt een hoop vinden van PWC, ik ben er zelf ook geen fan van. Maar er staat "onafhankelijk", oftewel niet betrokken bij het lab.
"De grote 4" waren almachtig in goedkeuring van de boeken van internationale partijen. Zo machtig dat nieuwkomers op de markt geen ingang konden vinden. Anno nu is na een hele reeks schandalen bij alle 4 weer ruimte voor nieuwe partijen.
Je hoeft niet eens te zoeken op Google: "PWC Tax Scandal" heeft een eigen Wikipedia pagina.
Het blijven mensen binnen een structuur van een bedrijf. De uitvoerende personen kunnen nog zo integer zijn, als de directie beslist dat informatie beschikbaar binnen de organisatie te gebruiken voor andere klanten is onafhankelijkheid een illusie.
Bij het lab zal dat geen probleem zijn. Dat hoeft enkel dat ID bij het testresultaat op te slaan. Een behandelend arts moet dan echter alle random ID's voor alle tests/ procedures per patiënt registreren. Naast dat er bij de registratie iets mis kan gaan of dat de gegevens van test A opgevraagd worden met het ID van test B en dat toevallig een geldig ID is van een test voor een andere patieënt, levert het ook een groot risico op wanneer van arts wordt gewisseld. Hoe goed je zo'n systeem ook inricht er blijft alrijd een kans op fouten bestaan waarvan de gevolgen over het hele systeem groter zijn dan die van welk datalek dan ook.
Goed dat ze daar naar gekeken hebben, nu nog iemand om naar de techniek te kijken."Uit het onderzoeksrapport van PwC volgt dat op de punten van de operationele processen, ict-systemen, datastromen en onderliggende ict-infrastructuren tekortkomingen bestaan."
Van clubs als PwC verwacht ik namelijk dat de nadruk licht op processen, verantwoordelijkheden, afspraken en bevoegdheden zoals vastgelegd op papier.
Het is belangrijk om het daar over te hebben maar het is niet het hele verhaal. In mijn ervaring is het gat tussen die papieren werkelijkheid en de praktijk zo groot dat het aparte werelden kunnen zijn.
Niet dat er geen enkele correlatie is tussen clubs die zowel organisatorisch als technisch de boel op orde hebben, maar je kan er niet op vertrouwen. Juist bij organisaties die zelf minder (IT)technisch zijn is het risico groot dat de praktijk een stuk minder rooskleurig is. Zeggen dat iedereen overal goede wachtwoorden moet gebruiken is één, bepalen wát een veilig wachtwoord is een heel ander verhaal, het controleren en afdwingen weer een ander verhaal. Als er MFA bij komt kijken wordt het nog 10 keer lastiger om theorie en praktijk uit elkaar te houden.
Lijkt me dat je dan een manier vindt om het lek eerder te dichten of desnoods het lekken van info voor lief neemt, als dat mensenlevens redt.
Loop bij de gemiddelde organisatie (overheid of niet) naar binnen, en als je echt kijkt zal je schrikken over de stand van zaken. Een groot deel hiervan wordt veroorzaakt tot ouderwets gedachtegoed dat nog steeds door veel advies bureaus verkocht wordt, en vervolgens budgetten die te beperkt zijn. (En ondertussen worden er verschillende AI tooling en agents met open armen verwelkomt in een organisatie waar de beveiliging niet eens op orde voor "klassiek" gebruik.)Staatssecretaris voor Jeugd, Preventie en Sport Judith Tielen zei naar aanleiding van dat onderzoek 'geschrokken' te zijn.
Die vraag is in de reacties bij eerdere artikelen over dit onderwerp al uit ten treuren beantwoord. Dit lab had toegang tot zoveel details omdat dat een wettelijke verplichting was.De vraag waarom dit lab toegang had tot zoveel details van de participanten is nog steeds niet beantwoord.
Aangezien er
Dat gezegd.. in hemelsnaam, waarom zou je zo'n lab willen aanvallen, om deze data te verkrijgen? Het stileggen echter is haast n vorm van een soort terrorisme lijkt me.. .. wat is de wereld eng aan 't worden..
Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn
:strip_icc():strip_exif()/u/6764/cergorach.jpg?f=community)
/u/139379/format-c.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/517742/crop5a3cc583be19f_cropped.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/777611/crop5751857aeff46_cropped.jpeg?f=community)
:strip_exif()/u/15310/tomato60%252072%2520frames%25205%2520deg%2520per%2520frame%2520optimized%252026%2520colors.gif?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/1427178/crop626a923e6b621_cropped.jpg?f=community)
/u/94596/crop643fb12fd4e6d.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/79614/Family-Guy-Victory-is-Ours.jpg?f=community)
:strip_exif()/u/109857/ico2.gif?f=community)
/u/590416/crop5d8a8f12228ba_cropped.png?f=community)
:strip_exif()/u/48754/dog-ani.gif?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/41741/crop62697fd036f09_cropped.jpg?f=community)
/u/1957000/crop696cfa35c73d9_cropped.png?f=community)
/u/7909/crop64ea0de8a6e55_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/88719/crop624ccd84437db_cropped.jpg?f=community)
/u/525662/crop61bf852799a42_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/38855/crop67d2e73f7dbb2_cropped.jpg?f=community)
/u/126827/crop6aae547863223_cropped.png?f=community)