VS, Denemarken en Groenland sluiten veiligheidsakkoord na annexatiedreiging
De Verenigde Staten, Denemarken en Groenland hebben een akkoord bereikt over de veiligheid van Groenland. Daarmee komt er een einde aan maandenlange dreigementen van de Amerikaanse president Trump om het eiland desnoods met geweld in te nemen. Groenland blijft in handen van het Deense koninkrijk.
Volgens Trump geeft de overeenkomst de VS "permanente controle over de veiligheid en alle andere behoeften" van Groenland. De Deense premier Frederiksen zegt dat het akkoord de veiligheid in de Arctische en Noord-Atlantische regio versterkt, maar ging niet in op de details die Trump in een bericht op sociale media noemde.
Amerikaanse militaire aanwezigheid
Trump schrijft dat de VS onmiddellijk begint met het opzetten van een grote militaire aanwezigheid in Groenland. Daarnaast mag volgens hem voortaan geen enkele tegenstander van de VS nog een basis of militaire aanwezigheid op het eiland hebben. Ook mogen zulke landen geen gevoelige investeringen meer doen zonder Amerikaanse toestemming.
De Verenigde Staten beschikken al sinds 1951 over een defensieverdrag met Denemarken. Dat verdrag werd in 2004 vernieuwd en biedt de VS nog altijd ruime toegang tot Groenland. Momenteel heeft het Amerikaanse leger één basis op het eiland: Pituffik, in het noorden, die een belangrijke rol speelt in het Amerikaanse raketafweersysteem.
Goedkeuring parlementen nodig
Frederiksen wijst erop dat het akkoord komende week wordt ondertekend tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Daarna is nog goedkeuring nodig van de betrokken parlementen voordat de overeenkomst in werking treedt. Volgens haar erkent het akkoord de soevereiniteit en territoriale integriteit van het Deense koninkrijk.
Ook de Groenlandse premier Nielsen heeft het akkoord bevestigd. Hij noemt het verheugend dat partijen op het punt staan een overeenkomst te sluiten die de veiligheid van zowel Groenland als Denemarken en de VS waarborgt en versterkt. Volgens Nielsen erkent de overeenkomst de belangen van Groenland en komt die alle partijen ten goede.
Grondstoffen op Groenland spelen mogelijk rol
Trump zei het eiland te willen beschermen tegen Rusland en China en benadrukte dat Groenland van cruciaal belang is voor de Amerikaanse veiligheid, ook al is Denemarken een NAVO-bondgenoot van de VS. Deskundigen wijzen echter op andere mogelijke motieven: Groenland is rijk aan zeldzame grondstoffen en heeft een strategische ligging in het Noordpoolgebied.
Doordat de sneeuw op het eiland steeds sneller smelt, worden die grondstoffen makkelijker bereikbaar. Delven blijft echter ingewikkeld door het gebrek aan infrastructuur. Groenland telt ongeveer 57.000 inwoners, van wie de meesten in de hoofdstad Nuuk wonen.
Protesten in Denemarken
Trumps dreigementen met annexatie lagen in Denemarken en Groenland gevoelig. Begin dit jaar, kort nadat Trump zei geweld niet uit te sluiten, gingen in heel Denemarken duizenden mensen de straat op uit solidariteit met Groenland. "Groenland is niet te koop", scandeerden betogers in Kopenhagen. Op een spandoek stond: "Blijf met je handen van Groenland af."
Trump met pinguin in Groenland (@The White House; Donald John Trump - https://x.com/WhiteHouse/status/2014819683757678654)