Russische parlementsverkiezingen begonnen, winnaar staat al vast
Russen kunnen sinds vrijdag 18 september naar de stembus voor parlementsverkiezingen. Zo'n 111 miljoen kiesgerechtigden mogen tot en met zondag hun stem uitbrengen, voor het eerst ook in vier door Rusland bezette regio's van Oekraïne. De uitslag staat al vast: regeringspartij Verenigd Rusland van president Vladimir Poetin wordt opnieuw veruit de grootste partij in de Doema, die 450 zetels telt.
Verenigd Rusland favoriet bij Russische parlementsverkiezingen
Verenigd Rusland blijft naar verwachting de grootste partij, ondanks groeiende onvrede over de oorlog in Oekraïne, brandstoftekorten en een verslechterende economie. De brandstoftekorten hangen samen met Oekraïense drone-aanvallen op Russische raffinaderijen, waardoor in het hele land lange rijen ontstaan bij tankstations.
Jabloko, de enige partij die zich openlijk tegen de oorlog verzette, werd afgelopen maand uitgesloten van deelname. Een Russische rechter keurde een klacht goed van de nationalistische partij Rodina, die Jabloko beschuldigde van auteursrechtschendingen in verkiezingsmateriaal en van vermeende buitenlandse partijfinanciering. Negen andere oppositiepartijen doen wel mee, van de Communistische Partij tot de rechts-nationalistische Liberaal-Democratische Partij, maar geen van hen is kritisch over de oorlog of over Poetins leiderschap.
Terwijl Rusland ondanks de oorlog verkiezingen organiseert, is dat in Oekraïne vanwege het conflict niet mogelijk. Poetin gebruikt dat verschil om Oekraïne als ondemocratisch weg te zetten. "We moeten ons verkiesbaar stellen en niet bang zijn om onszelf kandidaat te stellen", zei hij in juni. "En ik zou iedereen aanraden hetzelfde te doen. Vooral in Oekraïne."
Doema-verkiezingen als ritueel voor het Kremlin
"De verkiezingen zijn een soort ceremonie, een ritueel", zegt Michael Kemper, hoogleraar Oost-Europese studies aan de Universiteit van Amsterdam, tegen RTL Nieuws. Toch noemt hij ze cruciaal voor Poetin om aan de macht te blijven, omdat het parlement de schijn van politiek debat en verschillende partijen biedt.
Voor gewone Russen zijn er uiteenlopende redenen om te stemmen: sommigen geloven in Poetin of zijn partij, anderen doen het uit plichtsgevoel. Ruslandcorrespondent Olaf Koens wijst erop dat ook tegenstanders van Poetin kunnen stemmen, bijvoorbeeld op een van de toegelaten oppositiepartijen, om te laten zien dat ze niet achter de regerende partij staan. Een lage opkomst geldt voor het Kremlin als signaal over het draagvlak voor de oorlog. Het zijn de eerste Doema-verkiezingen sinds de grootschalige invasie van Oekraïne in 2022.
Mensenrechtenorganisatie Memorial telt op dit moment 1711 politieke gevangenen in Rusland, meer dan in de laatste jaren van de Sovjet-Unie.
Manipulatie bij Russische parlementsverkiezingen
Voor, tijdens en na de verkiezingen wordt volgens Koens alles gedaan om een overwinning van Verenigd Rusland te garanderen. Oppositiepartijen worden bij wet verboden of niet geregistreerd, en oppositieleiders zijn opgepakt, gevlucht of soms vermoord.
Op de stemdag zelf wijzen ongebruikelijk hoge opkomstcijfers op fraude: in 2024 hadden meer dan 400 stembureaus een opkomst van 100 procent, en bij een eerdere verkiezing in Tsjetsjenië lag de opkomst zelfs op 107 procent, waarbij bijna alle stemmen naar Poetin gingen. Koens beschrijft ook zogeheten carrouselstemmen: werknemers van staatsfabrieken worden met een busje langs dertig tot veertig stembureaus gereden, waar ze telkens opnieuw een stem uitbrengen. De stemmen worden vervolgens geteld door overheidsmedewerkers, vaak leraren, die volgens Koens nog eens 100 tot 200 extra stembiljetten kunnen toevoegen. De kiescommissie is bovendien in handen van de regerende partij, waardoor resultaten ook achteraf nog kunnen worden bijgesteld. Kemper concludeert dat Poetin weinig reden heeft om het systeem te veranderen, omdat het voor hem uitstekend functioneert.
Het Kremlin aan het rode plein in Moskou (@Gemini-AI-impressie)