Malieveld schoongeveegd: 'hitlergroeten, antisemitische leuzen, geweld tegen de politie'

Den Haag krijgt zaterdag te maken met meerdere demonstraties. De groep Wij Zijn Het Volk demonstreert opnieuw op het Malieveld, een jaar nadat een soortgelijke actie uitliep op grote rellen. Tegelijkertijd vindt op het Spuiplein een tegendemonstratie plaats onder de naam 'Tegen fascisme en voor inclusiviteit'.

Update 17.50 uur : Locoburgemeester Richard de Mos heeft gereageerd op het ontbinden van de demonstratie op het Malieveld. Volgens hem werd een grens overschreden door het geweld tegen de politie. "Demonstreren is een grondrecht en mensen hebben het volste recht hun zorgen te uiten. Maar zodra politiemensen worden aangevallen, zwaar vuurwerk wordt gegooid en de openbare orde ernstig wordt verstoord, wordt een grens overschreden. We kennen allemaal de ellende van vorig jaar nog." Volgens De Mos is eerst geprobeerd de demonstratie op het Malieveld te laten doorgaan, nadat de geplande mars door de binnenstad al was geschrapt. "Toen het geweld aanbleef, was beëindiging noodzakelijk." Ook bedankt hij de politie: "Ze waren opnieuw goed voorbereid en wisten de situatie op straat onder controle te houden."

De rust is volgens de politie rond 15.00 uur teruggekeerd in het centrum van Den Haag. Agenten blijven volgens een woordvoerder op diverse plekken in de stad alert op eventuele verstoringen. De demonstranten zijn door de ME naar het Centraal Station gedreven, van waaruit de meeste mensen inmiddels met de tram of trein uit het centrum zijn vertrokken, meldt het ANP.

Ook vanuit de politiek komen reacties. Minister Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken, CDA) noemt het recht om te demonstreren "een groot goed", maar stelt dat wat er op het Malieveld gebeurde daar niets meer mee te maken heeft. Hij vindt het goed dat het lokaal gezag ingrijpt. Ook Tweede Kamerleden van links tot rechts keuren de rellen af. D66-fractievoorzitter Jan Paternotte noemt het "ronduit walgelijk hoe een groep opgefokte extremisten alles afwijst waar ons land voor staat", en benadrukt dat deze mensen niet namens Nederland spreken. Pro-leider Jesse Klaver schrijft dat "dit extremisme geen millimeter ruimte verdient", en Volt-leider Laurens Dassen spreekt van "racistische, discriminerende en vooral ontluisterende drek". PVV-Kamerlid Sebastiaan Stöteler deelt beelden van het Malieveld en noemt ze "misselijkmakend". SGP'er André Flach veroordeelt zowel de relschoppers in Den Haag als de klimaatactivisten van Extinction Rebellion. Die blokkeerden die dag niet bij Utrecht, zoals eerder aangekondigd, maar bij Zevenaar de A12. Flach omschrijft beide groepen als "raddraaiers ".

Demonstratie 'Wij zijn het volk' (@OmroepWest - still- https://youtu.be/9LjRnUBv1wo?si=47CzdU20fGNI9_yI)

Update 15.25 uur: Het Malieveld is inmiddels schoongeveegd. Er staan nog demonstranten in kleine groepjes in de buurt van Den Haag Centraal, waar de ME nadrukkelijk aanwezig blijft en de toegang naar de stad heeft afgesloten. Mensen die van de demonstratie komen en bij het station nog op een bankje een biertje willen drinken, komen bedrogen uit: de ME laat alle open blikjes bier op de grond leeggieten. Bij het station staan nog altijd veel ME'ers, waar ook een demonstratie van Iraniërs gaande is.

Justitieminister David van Weel reageert op sociale media op de geweldplegers. "Belangrijk dat hier snoeihard tegen opgetreden wordt", schrijft hij. De VVD'er spreekt van 'walgelijke beelden' en somt op wat hij ziet: "Hitlergroeten, antisemitische leuzen, geweld tegen de politie en vuurwerk gooien naar de ME." Verder spreekt hij zijn dank uit aan de politie.

Update 14.40 uur: De aangekondigde protestmars door de stad wordt niet toegestaan. De gemeente Den Haag laat weten: "Vanwege ordeverstoringen, geweld tegen de politie en de blijvende aanwezigheid van gezichtsbedekkende kleding heeft de locoburgemeester de aanwijzing gegeven dat de demonstratie 'Wij zijn het volk' alleen op het Malieveld plaatsvindt. Er wordt geen route door de stad gelopen." Het besluit is genomen door locoburgemeester Richard de Mos.

Nadat de demonstranten te horen hebben gekregen dat de mars niet doorgaat, slaat de sfeer om. Er wordt gegooid met onder meer vlaggenstokken, vuurwerk en blikjes bier. "Dat de demonstranten niet blij zijn is wel duidelijk", zegt de verslaggever ter plaatse. De ME en politiehonden staan klaar, en de groep demonstranten blijft ingesloten.

Op het Spuiplein verloopt de tegendemonstratie van 'Tegen fascisme en voor inclusiviteit' intussen rustig: ongeveer dertig demonstranten praten daar met elkaar, onder toeziend oog van de politie. Om 14.10 uur is de demonstratie daar voorbij. De laatste aanwezigen lopen weg, ziet een ANP-verslaggever. De organisatie roept deelnemers op niet via het Centraal Station te vertrekken, vanwege de grimmige sfeer die daar heerst.

De situatie op het Malieveld loopt vervolgens verder op. De politie maakt bekend dat de demonstratie is ontbonden en dat iedereen moet vertrekken, waarna de ME ingrijpt en wordt bekogeld met vuurwerk. Ook het waterkanon en paarden worden ingezet. "De groep wordt gecontroleerd weggeleid", meldt de gemeente. "Er is tevens een noodbevel afgevaardigd. De politie mag personen die bijdragen aan wanordelijkheden uit het gebied verwijderen."

Ook rond het Malieveld blijft de politie ingrijpen om te voorkomen dat demonstranten de binnenstad bereiken. ME'ers stellen zich op bij de kruising van de Koningskade en het Korte Voorhout. Op het Malieveld staan nog verspreid enkele kleine groepjes mensen; aan de rand wordt iemand aangehouden en in een politiebus gezet. Vanwege de situatie in het centrum van Den Haag is bovendien de Koningstunnel afgesloten.

Update 13.30 uur: Op het Malieveld staan naar schatting 500 mensen voor de demonstratie van Wij Zijn Het Volk. Er hangt een spandoek met de tekst 'White Lives Matter' en er is een podium opgebouwd. Aanwezigen dragen Nederlandse vlaggen en prinsenvlaggen. In de omgeving is veel politie aanwezig, zowel op het Malieveld als bij het Centraal Station, en er is een waterwerper gesignaleerd.

Burgemeester Jan van Zanen heeft laten weten dat mensen met gezichtsbedekking uit de menigte worden gehaald. De organisatie roept deelnemers op zich hieraan te houden. Houden demonstranten zich hier niet aan, dan wordt het protest afgelast. Volgens de gemeente lopen de demonstranten vanaf het Malieveld een mars door Den Haag, via de Burgemeester Patijnlaan, het Carnegieplein, Plein 1813, Kneuterdijk en Lange Vijverberg, om via de Korte Voorhout terug te keren naar het Malieveld.

Op het Spuiplein hebben zich rond het middaguur ongeveer dertig mensen verzameld voor de tegendemonstratie 'Tegen fascisme en voor inclusiviteit', meldt het ANP. De politie is zichtbaar aanwezig met vijf politiebusjes aan de straatkant van het plein. De demonstratie is aangemeld bij de gemeente Den Haag en duurt volgens een woordvoerder tot ongeveer 14.15 uur.

De stoet vanaf het Malieveld is vertrokken. Demonstranten roepen: "Homo's en pedofielen wegwezen. We willen helpen de straten veilig te houden van extreem links fascistische uitingen." Ook dragen ze een spandoek met de tekst 'Blanke mannen vooraan'. De politie heeft enkele demonstranten aangehouden, meldt het ANP. Hoeveel aanhoudingen er zijn verricht en op welke gronden, is nog niet bekend.

Op het Malieveld is het onrustig. De politie houdt demonstranten tegen om de stad in te gaan, waarna mensen heen en weer rennen en zwaar vuurwerk wordt afgestoken. Een verslaggever van Omroep West meldt dat de situatie uit de hand dreigt te lopen. Onduidelijk is of de aangekondigde mars nog doorgaat, al geeft de organisatie aan dat wel te willen.

Demonstranten lijken zich opnieuw op te stellen voor de mars. Er staan twaalf politiebusjes en twee waterwerpers klaar, en boven het Malieveld hangt een politiehelikopter. "Het is nu wachten op wat komen gaat", aldus de verslaggever van Omroep West. De organisatie overlegt ondertussen met de politie.

Eerdere berichtgeving:

Vervolg op uit de hand gelopen demonstratie (Elsfest) van vorig jaar
De demonstratie van zaterdag is een vervolg op de grote actie van vorig jaar, die destijds omsloeg in rellen. Ongeveer twaalfhonderd mensen keerden zich toen tegen de politie, waarna een grote veldslag uitbrak. Tientallen betrokkenen zijn in het jaar erna veroordeeld voor hun rol bij de ongeregeldheden.

Extinction Rebellion (XR) kondigde eerder aan op dezelfde dag de A12 te willen blokkeren. Die actie lijkt nu bij Utrecht plaats te vinden in plaats van op de Utrechtsebaan in Den Haag. De organisatie is hierover nog in gesprek met de politie. Een woordvoerder van XR laat weten dat vrijdag wordt besloten of er in Den Haag alsnog actie wordt gevoerd.

Onduidelijkheid over organisatie Wij Zijn Het Volk
Wie precies achter de demonstratie op het Malieveld zit, is niet duidelijk. Op de eigen website presenteert de groep zich als organisator, zonder de initiatiefnemers te noemen. Pro Patria lijkt een rol te spelen bij de organisatie.

Pro Patria was tien jaar geleden een extreemrechtse organisatie die meerdere keren in Den Haag demonstreerde. De organisatie viel uit elkaar nadat de man achter Pro Patria nazistische uitspraken deed, onder meer over het voortbestaan van "blanke kinderen" en de "blanke Arische vrouw". Sprekers van BVNL en Forum voor Democratie trokken zich vervolgens terug. De website van de organisatie is offline gehaald en verschillende Facebook-groepen zijn stilgelegd.

Volgens het oorspronkelijke plan komen er vijf thematenten op het Malieveld: burgers en vrouwen, boeren, vissers, transport en remigratie. Afgezien van Pro Patria heeft geen enkele officiële organisatie zich aan de demonstratie of een van de thema's verbonden. Ook Dara Vos, FvD-lid en aangekondigd spreker namens Save Europe Act over remigratie, heeft zich teruggetrokken.

Tegendemonstratie op Spuiplein
Ook over de organisatie achter de tegendemonstratie bestaat onduidelijkheid. De actie is officieel bij de gemeente Den Haag aangemeld, met het Spuiplein als afgesproken locatie. Een eigen website of bekende organisatie ontbreekt.

Route demonstratie Malieveld en tijdschema
Het programma op het Malieveld begint zaterdag om 12.30 uur. Daarna trekken de demonstranten in een mars door de stad, langs de Burgemeester Patijnlaan, Carnegieplein, Plein 1813, Kneuterdijk, Lange Vijverberg en Korte Voorhout, om vervolgens terug te keren naar het Malieveld. De tegendemonstratie blijft volledig op het Spuiplein, zodat beide groepen elkaar niet tegenkomen in de stad.

Politie houdt situatie in de gaten
Een woordvoerder van de gemeente Den Haag zegt dat beide organisaties hebben ingestemd met de gemaakte afspraken. De gemeente blijft in contact met de organisaties voor eventuele aanvullende afspraken. Over concrete veiligheidsmaatregelen doet de gemeente vooraf geen uitspraken, zoals gebruikelijk is bij demonstraties. De politie monitort de situatie nauwlettend en beoordeelt op basis van de actuele informatie of extra maatregelen nodig zijn.