Wankele Trump probeert met het uitsluiten van de pers een toon te zetten

Het is niet duidelijk wat de aanleiding is voor Trump om journalisten van CNN, Politico en MS NOW niet meer door de poorten van het Witte Huis te laten. Maar de realiteit is wel dat perskaarten van journalisten zaterdag werden ingenomen door de Secret Service, die de woning en het kantoor van de president beveiligt.

De nieuwsorganisaties zouden "nepnieuws" en "leugens" over de president vertellen. Andere "nepnieuwsmedia" zouden volgens Trump kunnen volgen. Wat hem betreft vallen onder meer The New York Times en The Washington Post in die categorie.

Het is niet de eerste keer dat Trump media probeert te weren uit het Witte Huis. Persbureau AP mocht in februari vorig jaar ook niet meer naar binnen. Het persbureau bleef Golf van Mexico schrijven, terwijl de president de naam had gewijzigd naar Golf van Amerika. Daarover loopt nog steeds een rechtszaak.

Tijdens zijn eerste termijn haalde Trump vaker uit naar de pers. Meestal schreeuwde of schold hij op aanwezige journalisten. Dat gebeurt in zijn tweede termijn nog steeds, getuige de onderstaande video. Maar het actief buitensluiten van de pers door het Witte Huis is een nieuwe ontwikkeling. In het Pentagon gebeurde het al wel.

"Zijn politieke positie is erg slecht", zegt Amerikakenner Andrew Gawthorpe tegen NU.nl over Trump. Zo rijzen de brandstofprijzen de pan uit en gaat het slecht met de Amerikaanse economie. "Het ziet ernaar uit dat hij uithaalt naar critici."

De oorlog met Iran speelt ook mee. Volgens een peiling van Ipsos en persbureau Reuters zakt de steun voor die operatie steeds meer, met momenteel nog maar 31 procent van de bevolking die het een goed idee vindt.

Ook bekritiseren media wat de regering-Trump over de oorlog naar buiten brengt. Zo beweerde Trump dat er van een munitietekort absoluut geen sprake was. De inspecteur-generaal van het ministerie van Oorlog bewees begin deze week met een rapport het tegendeel: de Amerikaanse krijgsmacht kampt door de oorlog in Iran wel degelijk met een tekort aan munitie.

Volgens media-expert Dan Hassler-Forest wil de president met het weren van journalisten ervoor zorgen dat de pers minder kritisch over hem en zijn beleid schrijft. "Hij zet daarmee de toon: 'Als je kritisch over mij schrijft, kom je op mijn lijst en ga ik het je moeilijk maken.' Daar moet je maar zin in hebben, want het is wel je werk."

Volgens Gawthorpe is het lastig te zeggen wat er in Trumps hoofd omgaat bij een beslissing als deze. Het zou ook een impulsieve actie kunnen zijn, of een signaal naar zijn achterban. Politico schreef zaterdag dat veel medewerkers van de regering-Trump inderdaad verrast waren door de actie.

"Hij probeert een overwicht te creëren", denkt Amerikadeskundige Jack Thompson. Daardoor zou Trump verwachten dat de pers minder kritisch schrijft. "Hij denkt dat hij met deze tactiek de pers kan beteugelen", zegt Thompson. "Maar de meeste zullen gewoon dapper doorgaan."

Onder meer The New York Times en The Washington Post hebben zich standvastig getoond. The Times verklaarde zich solidair met de titels die Trump in het vizier heeft. The Post veroordeelde de "poging tot intimidatie" van de president.

Ook CNN, Politico en MS Now zelf zeggen zich niet te zullen laten afschrikken door een blokkade en gewoon door te gaan met schrijven over de Amerikaanse regering en Trump.

"Het is een erg slecht signaal (van de president, red.), maar ik denk niet dat het veel effect gaat hebben op de berichtgeving", zegt Gawthorpe. "Dat Politico niet meer het Witte Huis in kan, betekent niet dat ze niet meer met mensen kunnen praten. Dat gebeurt ook via belletjes of chats."

Volgens de experts is het ook lastig te zeggen of de blokkade standhoudt. De eerdere weigering van AP werd in april vorig jaar al omgedraaid door de rechter.

"Het is net als met heel veel spontane acties van Trump", zegt Hassler-Forest. "Je kan je afvragen wat het nut is van deze acties, als het niet juridisch te onderbouwen is. Hij vindt gewoon dat hij dit kan doen."

Het besluit van de president gaat namelijk in tegen de Amerikaanse grondwet, die vrije pers garandeert. De media die Trump nu heeft weggestuurd, hebben al gezegd juridische stappen te nemen.