Verkiezingsupdate VS | 'Trumpapalooza' dreunt na

In deze update krijg je een overzicht van het grote nieuws. Ook behandelen we minder in het oog springende ontwikkelingen en zijpaden. We delen interessante bronnen en beknopte analyses om je meer context te bieden.

De Republikeinse Partij hield vorige week woensdag en donderdag haar eerste landelijke partijconventie in een midtermjaar. Het was vooral een poging om de eigen achterban te motiveren om daadwerkelijk te gaan stemmen. Uiteraard was het grootste spotlicht gereserveerd voor de man die niet meedoet aan de verkiezingen, maar de Republikeinse kiezer op het hart drukte: "Doe maar net alsof ik op het stembiljet sta."

Niet voor niks werd het politieke feestje in Dallas (Texas) door aanhangers van de president verkocht als 'Trumpapalooza', een verwijzing naar het gigantische jaarlijkse muziekfestival Lollapalooza in Chicago. De toespraken van vrijwel alle sprekers, zoals Republikeinse afgevaardigden en senatoren, waren doorspekt met lof voor de president.

Trump opende het tweedaagse evenement met een toespraak van 105 minuten, in zijn bekende zwalkende stijl, en nam ook de afsluitende woorden voor zijn rekening. "Weet je wat er gebeurt als je niet stemt? Dan ga je naar de hel", gaf hij de Republikeinse kiezer mee, tot grote hilariteit van de aanwezigen.

Veruit de meeste internationale media-aandacht spitste zich toe op de belofte die Trump deed in zijn eerste toespraak: 5.000 dollar (zo'n 4.300 euro) voor elke volwassen Amerikaan (ongeveer 240 miljoen mensen) als de Republikeinen hun meerderheden in het Huis en de Senaat behouden. Mijn collega's hebben uitgebreid geschreven over die opmerkelijke poging om de verkiezingsuitkomst te beïnvloeden, dus ik houd het bij een paar feiten die iets zeggen over de haalbaarheid. Het plan zou een geschatte 1,2 biljoen dollar kosten. De Amerikaanse federale overheid gaf in 2025 in totaal 7 biljoen dollar uit, waarvan 2 biljoen met geleend geld werd gefinancierd.

Dat zijn belofte niet breed wordt geloofd door economen en andere kenners, weerhield Trump er niet van om deze zondag te herhalen. Volgens de president kan zijn plan "gemakkelijk" worden betaald, "omdat we zoveel geld binnenhalen".

Voor de Republikeinen is groots inzetten op Trump de beste manier om hun eigen achterban naar de stembus te krijgen. Tegelijkertijd is hij hun grootste obstakel in de strijd om het Huis en de Senaat.

Tussentijdse verkiezingen in de VS worden vaak gezien als een referendum over een president en zijn regering. Daardoor was het traditioneel gebruik dat kandidaten voor het Huis en de Senaat tijdens de campagne soms wat afstand van hem namen. De conventie in Dallas onderstreepte dat dit voor de meeste Republikeinen geen optie meer is. Trump heeft hun rangen effectief gezuiverd van critici. Loyaliteit aan hem is het eerste vereiste voor een Republikeinse kandidatuur.

Dit is precies het soort verkiezingsjaar waarin een Republikeinse kandidaat kan snakken naar wat ruimte. Volgens de peilingen is president Trump bijzonder impopulair. Veel kiezers zijn teleurgesteld over zijn economische beleid - iets wat ze eerder juist zagen als zijn grootste kracht. Trumps handelsoorlogen en de economische gevolgen van zijn desastreuze oorlog met Iran krijgen weinig bijval. Ondanks meerdere beloftes van de Amerikaanse president eindigt dat laatste conflict hoogstwaarschijnlijk niet voor de verkiezingsdag. ("Ze proberen wanhopig om de verkiezingen te beïnvloeden", zei Trump vorige week over het regime in Teheran.)

Met zijn oproep aan de kiezer om te doen alsof zijn naam op het stembiljet prijkt, zei Trump op niet mis te verstane wijze dat de midterms wat hem betreft inderdaad een referendum over zijn regering zijn. Niet alle aanwezige Republikeinen in Dallas zijn blij met die verkiezingsstrategie, tekende onder meer persbureau Reuters op. Ook sommige Trump-getrouwen maken zich zorgen.

Republikeinse kiesmannen uit belangrijke swingstaten brachten vicepresident JD Vance vorige week donderdag een politieke serenade tijdens een besloten ontbijt. Ze scandeerden "48" (Trump is de 47e Amerikaanse president).

Ondanks de Trump-dominantie op het podium, ging het op de vloer van de conventie ook vaak over de toekomst van de partij. President Trump heeft nog zo'n twee jaar te gaan en daarna is het aan zijn opvolger. Zodra de midterms voorbij zijn, begint de lange presidentscampagne.

Voor zover bekend sprak Vance zelf tijdens de conventie met geen woord over de presidentsverkiezingen van 2028 of zijn toekomstplannen. Hij deed wel duidelijk zijn best om als zijn baas te klinken in zijn grote toespraak op donderdag. De vicepresident beweerde onder meer dat de Democraten "juichten" na de Hamas-terreuraanvallen in Israël en bood aan om een vliegticket naar Mexico te kopen voor een demonstrant.

De grootste rivaal van Vance als het gaat om de opvolging, minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, was niet in Dallas: hij zat in Zuid-Amerika voor een serie diplomatieke bezoeken. Volgens een recente peiling van Harvard University is Vance onder Republikeinen een stuk populairder als opvolger dan Rubio, met 44 procent tegenover 21 procent. Trumps oudste zoon, non-politicus Donald junior, kwam binnen op 18 procent.

Als je de eerste peilingen moet geloven, heeft 'Trumpapalooza' inderdaad geleid tot meer enthousiasme over het vervullen van de democratische burgerplicht onder Republikeinse kiezers. Een belangrijke kanttekening is dat dit vooral lijkt te gelden voor kiezers die zichzelf omschrijven als 'MAGA-Republikein', de harde kern van Trumps aanhang dus. Kiezers die zichzelf zien als 'traditionele Republikein' waren minder gecharmeerd. Kanttekening twee: ook Democratische kiezers lieten weten dat ze na de Republikeinse show extra gemotiveerd zijn om te gaan stemmen.

Met minder dan twee maanden te gaan tot de verkiezingsdag is het tijd om te kijken naar de politieke boodschappen waarmee beide partijen proberen de kiezer te overtuigen. Daarover lees je in de volgende editie.

Bedankt voor je aandacht en tot volgende week! Heb jij vragen over de Amerikaanse midterms, een voorstel voor een onderwerp of andere opmerkingen? Stuur een mail naar matthijs@nu.nl.