Koning in troonrede: 'Oplossen van problemen kost tijd, niet alles kan tegelijk'

Koning Willem-Alexander begon zijn toespraak door te hameren op het belang van gemeenschapszin en samenwerking als "antigif voor polarisatie". Daarbij speelt de politiek volgens hem een belangrijke rol. "Een van de belangrijkste vragen is of mensen nog vertrouwen hebben in de politiek en overheid om de problemen op te lossen."

Toch benadrukte de koning dat het oplossen van problemen tijd kost. "De eerlijke boodschap is: niet alles kan tegelijk", zei hij. Daarbij stuit het kabinet vooral op financiële grenzen. "Omdat we onze kinderen en kleinkinderen niet met een onverantwoord hoge staatsschuld mogen opzadelen." Daarom voert het kabinet een begrotingsbeleid "dat de rekening niet vooruitschuift".

Het ene politieke probleem geniet daarbij meer prioriteit van het kabinet dan het andere. Uitstel of afstel van het aanpakken van de stikstofproblematiek is bijvoorbeeld onverantwoord. Eerder dit jaar presenteerde het kabinet een stikstofaanpak, maar die stuitte op grote weerstand bij rechtse partijen. Ook leidden die plannen tot boerenprotesten op verschillende plekken in het land.

Het kabinet blijft in gesprek met boeren en provincies over de plannen. Er is veel geld beschikbaar om boeren te helpen bij het aanpassen van hun bedrijf. De koning erkent de pijn en onzekerheid van boerengezinnen in de buurt van kwetsbare natuur. "Boeren verdienen duidelijkheid en perspectief."

De koning besteedde daarnaast aandacht aan het verhitte debat rondom asiel en migratie. In Nederland moet volgens hem altijd ruimte zijn voor mensen die vluchten voor oorlog en onderdrukking. Daarbij ging hij in op demonstraties eerder dit jaar in Loosdrecht en Engelen, waar een asielzoekerscentrum bijna in brand werd gestoken en huizen en voertuigen werden vernield en beklad.

"Het moet duidelijk zijn dat bedreigingen en geweld ontoelaatbaar zijn. Strengere controle aan EU-buitengrenzen en samenwerking met landen buiten de EU moeten de instroom verlagen. Grip op migratie is een onderwerp dat om saamhorigheid gaat."

Verder ging de koning in op het belang van investeringen in defensie en Oekraïne, de dreiging van de georganiseerde misdaad in Nederland en de noodzaak van een pragmatische aanpak van het woningtekort.

De tekst van de troonrede wordt elk jaar geschreven door de premier en op Prinsjesdag voorgelezen door de koning. Dit jaar is de troonrede voor het eerst geschreven door Rob Jetten.

De plannen die in de troonrede worden voorgelezen, moeten nog goedkeuring krijgen van het parlement. Dat wordt dit jaar een extra grote opgave, aangezien het minderheidskabinet steun zal moeten zoeken om zijn plannen door zowel de Eerste als de Tweede Kamer te loodsen. Vanuit de oppositie is al kritisch gereageerd op de plannen die zijn gelekt én de manier waarop het kabinet de samenwerking met oppositiepartijen zocht.

Dat politieke spel gaat verder tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen op woensdag en donderdag, wanneer de Tweede Kamer debatteert over de door de koning voorgelezen plannen.

Volg de laatste ontwikkelingen rond Prinsjesdag in ons liveblog.