Home   2026-08-03 17:31:33

←

Achtergrond - Laatste whatsappjes op 5G in vliegtuig: mag niet, maar niet direct gevaarlijk

Original article

Door Hayte Hugo

Redacteur

Feedback • 26-07-2026 06:00 220

26-07-2026 • 06:00

220

Tekst

Voordat het vliegtuig opstijgt, vraagt het cabinepersoneel een aantal dingen van je: maak je stoelriem vast, klap het tafeltje weg en zet je telefoon uit of op vliegtuigstand. De gordel gaat meestal wel aan en het tafeltje gaat inderdaad weg. Toch zie ik op bijna elke vlucht wel dat iemand stiekem nog aan het instagrammen is of de laatste whatsappjes stuurt.

En nee, dit zijn dan niet altijd vliegtuigen met wifi. Met andere woorden: passagiers zitten doodleuk nog steeds te 5G'en, terwijl dat duidelijk niet mag. Toch leidt dat niet tot problemen. Het personeel hoeft dit niet eindeloos te herhalen en vliegtuigen vallen niet bij bosjes uit de lucht. Een veiligheidsregel die passagiers zonder problemen negeren: hoe zit dat?

Vliegtuigstand gaat vooral om de G's

De vliegtuigstand geldt alleen voor de 2G-, 3G-, 4G- en 5G-netwerken van je telefoon. Wifi en bluetooth kun je dus aanhouden. Alleen de mobiele netwerken die bijvoorbeeld in de 700MHz-, 2100MHz- en 3,5GHz-blokken zitten, niet. Het ligt dan ook voor de hand dat telefoons vliegtuigsystemen in die frequentiebanden storen.

Joris Melkert TU Delft
Joris Melkert, TU Delft

Veel vliegtuigsystemen werken juist in de lagere frequentiebanden, vanaf iets meer dan 100MHz, legt universitair hoofddocent luchtvaart- en ruimtevaarttechniek Joris Melkert van de TU Delft uit aan Tweakers. De dme – distance measuring equipment – zit op 962 tot 1150MHz. Die komt dus in de buurt van de mobiele frequenties. Voor zover bekend overlappen vliegtuigsystemen echter niet met telefoonfrequenties.

"Bij mijn weten is er technisch gezien ook geen risico", zegt Melkert. "Maar bij de luchtvaart geldt: veiligheid eerst. Toezichthouders willen eerst alles onderzoeken voordat ze iets goedkeuren."

'Meeste vliegtuigen zijn bestand tegen telefoons'

Het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart, EASA, zegt dat de meeste vliegtuigen inmiddels bestand zijn tegen de straling van telefoons. Daarbij zou het geen probleem moeten zijn als elke passagier de telefoon aan laat staan.

Ook als een vliegtuig hier niet voor gecertificeerd is, 'wordt een enkel toestel dat aan staat niet als een risico gezien'. "Luchtvaartmaatschappijen nemen alleen liever geen risico's", zegt ook EASA. Melkert merkt ook op dat toezichthouders niet alle smartphones kunnen onderzoeken 'en je weet nooit wat voor apparatuur iemand meeneemt in het vliegtuig'.

'In het ergste geval' kan die straling van telefoons vliegtuigsystemen verstoren, specifiek radiocommunicatie- en navigatiesystemen, zegt EASA. "Maar er zijn geen gevallen bekend waarbij de telefoon van een passagier zorgde voor een verstoring."

700MHz is niet alleen 700MHz

Het agentschap legt ook uit dat smartphones mogelijk andere vliegtuigsystemen kunnen verstoren, zoals rookmelders. "We hebben geen onderzoek gedaan naar welke frequenties het schadelijkst zijn, omdat de harmonics van de kernfrequentie ook problemen kunnen opleveren."

Die harmonics wijzen op de extra frequenties die smartphones onbedoeld ook kunnen uitstralen. Neem een telefoon die met een 700MHz-band verbonden is. De telefoon kan dan ook meervouden van die 700MHz uitstralen als een soort 'echo'. Zo kan de telefoon onbedoeld ook 1400MHz, 2100MHz, 2800MHz, enzovoorts uitstralen.

Het gaat niet alleen om de techniek

De vliegtuigmodus is er dus uit technisch oogpunt vooral uit voorzichtigheid. Maar hij speelt ook een andere belangrijke rol, zegt Melkert. "De start en landing zijn de belangrijkste fasen van het vliegen. Het is daarom belangrijk dat passagiers alert zijn en opletten bij de uitleg van de veiligheidsinstructies."

"Áls er dan iets gebeurt met het vliegtuig, is het belangrijk dat passagiers weten wat onder en boven is. Daarom is het belangrijk dat ze tijdens die stijging en landing blijven opletten. De instructie om de vliegtuigstand aan te zetten helpt daarbij, omdat mensen dan minder bezig zijn met hun telefoon."

Ook EASA merkt op dat telefoongebruik de veiligheid kan verminderen doordat mensen minder opletten. EASA raadt mensen daarom af om koptelefoons te dragen bij het landen en opstijgen.

fpa 5g vliegtuigen

5G-netwerken worden zonder vliegtuigstand 'knettergek'

Naast de netwerken in de lucht spelen de netwerkmasten op de grond ook een rol in dit verhaal. Masten stralen ook naar boven uit, waardoor telefoons in vliegtuigen die relatief laag vliegen nog steeds verbinding kunnen maken met grondmasten.

Dit betekent dat die tientallen tot honderden smartphones continu zoeken naar nieuwe masten voor een korte verbinding. Dat belast die grondnetwerken onnodig, zegt EASA. Melkert: "Het hele netwerk wordt dan knettergek."

Als het vliegtuig hoog genoeg vliegt en telefoons geen verbinding meer kunnen maken met grondmasten, gaan die telefoons ook steeds sterker zenden om alsnog verbinding te maken, zegt Melkert. Zo kunnen de telefoons juist in de lucht voor meer verstoring zorgen.

Mede daarom installeren luchtvaartmaatschappijen volgens Melkert steeds vaker picocells aan boord. Dit zijn kleine zendmasten waarmee telefoons verbinding maken en zo alsnog 5G hebben. Die picocells zijn dan weer met satellieten verbonden. Dit vermindert de straling van de telefoons.

In de VS zorgde 5G wél voor problemen

Er is wel één zorg die EASA uitspreekt: 5G tussen 3,7GHz en 4,2GHz. Boven de 4,2GHz-band werken de hoogtemeters van vliegtuigen en EASA vreest dat die 5G-straling van grondstations die hoogtemeters kan verstoren.

In Europa is dit geen probleem. De 3,5GHz-band loopt bij ons tot 3750MHz. Jaren geleden speelde dit wel in de Verenigde Staten, zegt Melkert. "Dat was toen wel vrij kritiek." Uiteindelijk moesten Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen een deel van hun vliegtuigvloot aanpassen. Meters werden daarbij vervangen of voorzien van filters, om verstoringen te beperken. Overigens dreigt die geschiedenis zich in de VS te herhalen.

Hero 5G op 3,5GHz

Niet nodig ...

Dus is die vliegtuigstand nou nodig of niet? Technisch gezien is daar niet direct een reden voor. Er is geen bewijs dat die laatste whatsappjes ervoor zorgen dat de piloot instructies van de luchtverkeersleiding mist, om maar iets te noemen. Tegelijkertijd is er ook geen onderzoek dat die verstoring volledig uitsluit.

Daarnaast is er ook altijd het veiligheidsaspect. Je hoopt het natuurlijk niet, maar áls de landing toch niet zo lekker gaat, wil je zo snel mogelijk kunnen ontsnappen. Iedere seconde telt dan. Je wil niet dat jouw onoplettendheid ervoor zorgt dat jij – of de persoon naast je – het vliegtuig niet zonder kleerscheuren verlaat.

Toch zie je dat die vliegtuigstand voor het cabinepersoneel ook niet de allergrootste prioriteit heeft. Natuurlijk zien zij ook wel dat mensen instagrammen, ook als het vliegtuig geen wifi aan boord heeft. Ze spreken er alleen zelden iemand op aan. En je mag tijdens het opstijgen en landen wel gewoon een boek lezen, om maar wat te noemen. Dan ben je ook afgeleid.

We hebben voor dit artikel verschillende andere organisaties benaderd, zoals KLM. Die zegt dat er 'geen recente ontwikkelingen op dit gebied zijn waardoor het nodig zou zijn hier onderzoek naar te doen'. "We ondernemen dan ook geen stappen om het gebruik van de vliegtuigstand te vergroten."

... maar gebruik hem maar wel

Uiteindelijk weet je ook niet waarom het cabinepersoneel je vraagt de vliegtuigstand aan te zetten. Misschien zit je toevallig in een oud vliegtuig dat niet bestand is tegen 5G-straling van je telefoon. Of heeft het personeel een afwijkende veiligheidsinstructie en willen ze daarom graag dat je extra oplet. Uiteindelijk blijft het advies dan ook: luister nou maar naar de instructies van het cabinepersoneel, ook als je de noodzaak er niet direct van inziet.

Redactie: Hayte Hugo • Eindredactie: Monique van den Boomen • Headerafbeelding: Westend61 / Getty Images

Lees meer

Reacties (220)

220
218
111
12
1
82
We (piloten burgerluchtvaart) zitten zelf met zogenaamde goedgekeurde Ipads op 4/5g voorin, vlakbij onze instrumenten te zenden en te ontvangen. Normaliter zou deze voordat we in beweging komen in vliegtuigstand moeten gaan, maar regelmatig worden er nog nieuwe vluchtdata, roosters, kranten of mail vlak voor het opstijgen binnengehaald. Daarnaast komen nog de enkele keren dat de vliegtuigstand vergeten wordt van werk iPad of privé telefoon.

De enige verstoringen die ik heb meegemaakt zijn die typische intermittent piep geluidjes over onze Bose Aviation headsets die je herkent als een (eigen) toestel dat naar een paal zoekt, maar dat levert geen echte hinder op.
Klopt.
Ik ben de MDM Aviation Manager van de 5 TUI Airlines en onze CP & FO hebben beiden een iPad met eSIM. Heden hebben we ook een cockpit-dedicated eTLB-iPad met eSIM en de Senior Cabin Crew hebben ook een SIM op hun iPAD voor connectiviteit.
Elk nieuw model van iPAD dat uitkomt (die we gaan gebruiken in de cockpit) word opgestuurd naar een gespecialiseerde firma voor een decompressie & EMI certificaat

Vliegtuigstand helpt vooral om je batterijduur te besparen, Continu naar masten zoeken verbruikt extra energie.
Nog een extra factor bij ons is dat bepaalde landen op een blacklist staan. Maakt je iPad-verbinding met een mast uit dit land, word je SIM automatisch geblokkeerd. Dagelijks hebben we piloten bij wie hun iPAD geblokkeerd is omdat de mobieldata nog aanstond wanneer ze boven bv. Andorra vliegen.
De OM-A of OM-B (weet niet juist welke) zegt nochtans dat deze in vliegtuigstand moet.
Hele ipad geblokkeerd of de sim kaart in de ipad?
Enkel the Sim is geblokkeerd.
We deblokkeren deze uiteraard van zodra we dit zien.
In Andorra is de kost €50/MB via onze provider.

Er zijn verschillende landen op de blacklist, zoals Azerbeidzjan en de Bahama's. Andorra komt echter vaak voor omdat het makkelijker een connectie maakt door de masten in de bergen en we hier vaak overvliegen als er richting Spanje gevlogen wordt.
Wat ik me afvraag is, waarom er geen Tweaker is (of de gespecialiseerde firma die de iPads goedkeurt voor gebruik) die een automatisering bouwt om de mobiele netwerk/data uit te zeggen op basis van een trigger? Bv. Wanneer een bepaalde hoogte bereikt wordt, of wanneer vertrokken wordt van de gate, oid.

Ik bedoel makkelijk zat, toch? Of zie ik dit te simpel?
Is dit überhaupt mogelijk in IOS?
Apple heeft normaliter aardig wat restricties in IOS zitten als het gaat om toegang en bediening hardware.
Yes, kan dit zelfs via iPadOS’s eigen Shortcuts. Dus zal vast iets te automatiseren vallen met een van de trigger mogelijkheden.
Dit is zelfs makkelijker dan ooit met Shortcuts. Je kan bijvoorbeeld ook vanaf externe systemen shortcuts aanroepen, bijvoorbeeld via een eenvoudige SMS of vanuit een app als Home Assistant. Dus moet dit ook wel mogelijk zijn vanuit professionelere systemen. Een hoogte meter met een bluetooth notificatie kan bijvoorbeeld al genoeg zijn.
Waarom staat Andorra op die blacklist?
Geen EU gebied gok ik. Logistieke zaken naar Andorra regelen is ook een ramp.
Waarom zou dat voor geblokkeerde simkaarten moeten zorgen?
In Andorra wordt je databundel in een minuutje opgesoupeerd, omdat de EU-roaming daar niet geldt. Daar kwam ik in april achter toen ik op doorreis de navigatie in de auto had aanstaan... 🙂
Dat geldt overigens niet altijd: met KPN kan ik prima gebruik maken van mijn EU bundel.
Zo kon mijn vriendin in Zwitserland gebruik maken van haar bundel bij Simyo, en ik met mijn odido abonnement niet. Altijd slim om even te checken als je buiten de EU bent of je in dit land wel of niet je bundel kunt gebruiken. VK, Noorwegen, Andorra, allemaal echte instinkers.
Ik neem aan vanwege de kosten zoals TokkeBe in een ander antwoord zegt:
In Andorra is de kost €50/MB via onze provider.
Dan wordt het dus snel erg duur als die iPad daar data gaat up- of downloaden.
Is het niet vreemd dat hier iPad's worden gebruikt? Sowieso waarom worden hier niet op z'n minst custom configured of rebranded/rugged spul gebruikt?

Tenzij dit 'binnenhalen' allemaal niks kritieks is voor de vlucht zelf natuurlijk, maar dan valt het lijkt mij meer in de categorie 'speeltje'?
Is het niet vreemd dat hier iPad's worden gebruikt? Sowieso waarom worden hier niet op z'n minst custom configured of rebranded/rugged spul gebruikt?

Tenzij dit 'binnenhalen' allemaal niks kritieks is voor de vlucht zelf natuurlijk, maar dan valt het lijkt mij meer in de categorie 'speeltje'?
Zoals ik het begrijp is het zo moeilijk om apparatuur geschikt te maken voor vliegtuigen dat het geen zin heeft om een iPad te laten certificeren, dat lukt toch niet. Het gaat niet alleen over de hardware maar ook over de software. Zodra je het ding update zou de hele certificatie opnieuw moeten. Daarom accepteert de industrie dat er gewone consujmenten-apparatuur gebruikt wordt, maar die wordt wel weggehouden van alle belangrijke systemen. In principe is die iPad ook helemaal extra, de piloten kunnen nog steeds veilig vliegen zonder. In praktijk is de informatie (landkaarten, weer) zo veel beter en sneller dan de ingebouwde apparatuur dat niemand nog zonder wil.
Ik weet hier helemaal niets van, maar had op een één of andere manier verwacht dat hobby-vliegers een Garmin GPSr of iets dergelijks zouden gebruiken. Standaardmodellen hebben geen cellular (sommige modellen wel WiFi/Bluetooth), transflective display werkt goed als er veel licht is en niewe modellen hebben ook een touchscreen. Zelfs Russische straaljagers gebruiken een eTrex die aan het dashboard getaped is :P :

https://defence-blog.com/russian-pilots-use-us-made-gps-receives-during-combat-missions-in-syria/

Is het wegens documentatie die op de iPad opgeslagen wordt o.i.d.?

[Reactie gewijzigd door danieldk op 26 juli 2026 11:11]

In de kist zit soms een Garmin 430 of 530 als GPS. Nadeel daarvan is het kleine scherm.

Eeen gewone Garmin heeft geen luchtvaarkaarten. Die kan dus ook geen airspace waarschuwingen geven of le laten zien waar je over een zweefvliegveld zou vliegen. Een straat Garmin heeft ook geen NOTAMS, vliegveld kaarten of weersverwachting.

Zelf gebruik ik SkyDemon op een iPad mini. Daar kan ik dan ook ruim voor de vlucht mijn route in zetten, dan hoef ik geen tijd te verspillen als ik in de kist zit. Wel met 5G trouwens en nog nooit een verstoring gehad.
Volledig mee eens. Apple zal hier wel een aangepast OS voorzien voor luchtvaart, maar gezien de hardware redelijk standaard is, is alles ook snel vervangen indien stuk. Die ipads liggen klaar op een stapeltje.
Waarom zou er een aangepast OS voor zijn? Waarschijnlijk zijn dit hele gewone cellular iPads met alleen wat extra software voor de luchtvaart.

[Reactie gewijzigd door Commendatore op 26 juli 2026 12:43]

Minder software geinstalleerd, minder misbruik/attack surface
Geen software te installeren door gebruiker.
Hard afgedwongen VPN.
Sorry maar daar is MDM voor. Hoeft op het toestel niets voor worden aangepast. En de MDM bepaalt wat wel/niet mag. En welke software er op komt te staan.
De hele aviation community draait op iOS.
Voor Cabin Crew kan je hier en daar wel Android devices tegenkomen, maar voor flightCrew is het puur iOS.
De reden hiervoor is dat de aviation apps eigenlijk enkel voor iOS geschreven worden. Er zullen er wel zijn die ook een Android-versie hebben, maar apps zoals Lido, iDocbrowser en OFP zijn allemaal iOS-based.

Apple is ook in nauw contact met de airlines. Rond november is er steeds een congres in Austin waar 2 dagen volledig dedicated zijn aan alleen de airlines.

Waarom is de voorkeur voor Apple gekomen? ik vermoed een deel historisch gezien maar ook uniformiteit waar we in de luchtvaart enorm Fan van zijn, elke iPAD is hetzelfde (afhankelijk van het model uiteraard), iOS/iPADos is specifiek geschreven voor deze modellen.
Inderdaad, de leveranciers van data zullen gekozen hebben voor iOS (Jeppesen bijvoorbeeld), en Apple is daar vast wel blij mee. Commonality is daarbij waarschijnlijk de belangrijkste overweging - voor Windows zijn er te veel varianten van hardware te managen. Ik ken een blauwe airline in Amsterdam waar vliegers, cabin crew, ground crew en technische crew allemaal een werk-iPad hebben.

Voor vliegers is het grote voordeel dat de data in hun iPad aangepast is aan de routes die gevlogen worden, in tegenstelling tot EFB-systemen (Electronic Flight Bag) die in elk vliegtuigtype anders zijn. (En waarvan updates overigens veel duurder zijn dan dezelfde data updaten in de iPad). Dat betekent als je 777 en 787 vliegt je dezelfde kaartdata bij je hebt.
Waarom zou je dure ruggedized toestellen gebruiken wanneer deze continue in een kantoorachtige omgeving worden gebruikt? Ruggedized is pas interessant wanneer je continue ten velde bent, blootstelling hebt aan vocht en vuil, vele kansen op vallen of andere mechanische beschadigingen. Dat hebben piloten niet. Ofwel zit je aan tafel en zit je neer, ofwel zit je in de cockpit en zit het toestel in een houder.

En neen, dat is geen speeltje. Enig idee hoeveel documentatie piloten moeten meenemen? Dat kon in sommige gevallen oplopen tot meer dan 20 kilogram aan boeken alleen dat zij moesten bijhebben op elke vlucht. Niet alleen het gewicht is daar het probleem, ook nog eens de vindbaarheid van alle informatie die daar in staat.

Maar ook kaarten. Het lijkt idioot de dag van vandaag nu vliegtuigen alles zelf kunnen, maar van elke luchthaven waar ze landen of zelfs maar kunnen landen in geval van nood hebben ze nu altijd alle kaarten bij. Vroeger gebeurde het wel eens dat in een noodsituatie ergens halfweg op een lange vlucht men een noodlanding moest maken en niet eens de nodige kaarten had om te kijken wat de aanvliegprocedure voor een luchthaven is of de procedure voor als men de landing op het laatste moment moest afbreken. Ook dat is met digitale kaarten nu opgelost.

Dus neen, dit is geen speeltje. Dit is een tablet met custom software op van de luchtvaarmaatschapij zodat piloten altijd beschikken over de juiste informatie.
Als een piloot een non-rugged iPad heel kan houden schept dit hoop voor het vliegtuig.

Op mijn laatste vakantiereisje moest alles uit van de captain iets met slecht zicht en mist bij de start.
Heb ik een keer meegemaakt met een landing in een a320neo van SAS. Ze gingen voor een full auto land (dus helemaal automatisch tot op de baan) en hun policy is dan dat alle mobiele devices in vliegtuig stand moeten. Werd een paar omgeroepen. Zal wel met de hoogtemeters te maken hebben.
Als er ook maar het kleinste risico was dat de boel neerstort dan was simpelweg geen enkele telefoon toegestaan aan boord. No way dat ze vertrouwen op de passagiers, dat doet men op alle andere vlakken (terecht) ook niet.
Als er ook maar het kleinste risico was dat de boel neerstort dan was simpelweg geen enkele telefoon toegestaan aan boord.
Zo werkt het niet.. powerbanks bijvoorbeeld zijn wel degelijk een risico, ook als ze niet gebruikt worden, en die mogen ook mee.
Een goede powerbank is geen groter risico dan een smartphone. Ik denk dat het probleem hier eerder is dat er op dit vlak ook veel rotzooi in omloop is en het is geen doen om daarop specifiek te controleren.
Een goede powerbank is geen groter risico dan een smartphone.
Als de powerbank meer energie bevat dan de smartphone natuurlijk wel.. en smartphones zijn ook niet zonder risico.

[Reactie gewijzigd door Olaf van der Spek op 26 juli 2026 12:48]

Powerbanks mogen mee, maar zijn wel gebonden aan steeds strengere restricties...hier in Azie (Japan & Korea) geldt het ook voor de 'goedkope Chinese' elektrische handfans na een aantal incidenten.

Meer incidenten betekent een verbod, zo simpel is het
[...]

Zo werkt het niet.. powerbanks bijvoorbeeld zijn wel degelijk een risico, ook als ze niet gebruikt worden, en die mogen ook mee.
Op vluchten van, naar en over Japan, dan wel uitgevoerd door een Japans bedrijf, mogen powerbanks al niet meer gebruikt worden door een enorme aantal incidenten met die dingen. Ze mogen ook alleen mee als handbagage en als ze goed toegankelijk zijn. Ze mogen zelfs niet in de overhead bins.
Dat geldt tegenwoordig op bijna alle vluchten.
Dat geldt tegenwoordig op bijna alle vluchten.
oh? ik had 't buiten Japan nog niet gehoord.
Ik vermoed dat storing vooral plaatsvind als er heel veel mensen het verbod negeren. Bijvoorbeeld als iedereen aan boord een film aan het streamen is. Doordat de meeste mensen gehoorzaam zijn aan de regels, is dat risico dus weggenomen.
Als piloot zijnde: wat is het tweakerigste wat je in/met een vliegtuig hebt gedaan? Ik heb een vergelijkbaar beroep qua verantwoordelijkheid en heb het hele systeem waar we op werken gehackt zodat ik op mijn privé laptop kan werken (wat officieel mag) zonder steeds te servicedesk te hoeven bellen 😅 Nu jij!
Als piloot zijnde: wat is het tweakerigste wat je in/met een vliegtuig hebt gedaan?
Niet als piloot.
10+ jaar geleden, wegens een technisch mankement een aantal uren (bijna 4) in het vliegtuig moeten wachten voordat we uiteindelijk konden vertrekken.

Soms kun je beter geen Tweaker voor lange tijd opsluiten met verouderd apparatuur.

Zat met een hopeloze IFE dat hele tijd crashte wegens een corrupte filesystem en in een bootloop zat.

Lang verhaal kort. Dat ding deed ook aan USB boot, bleek een oude Amlogic chipset te gebruiken die toevallig matchte met een EmuELEC image build.
Image gedownload, met laptop op USB stick gezet, en dat ding bootte na de volgende crash vanaf de USB stick :*)

Rest van de vlucht lekker kunnen retro gamen, de bedrade controller werkte na wat handmatige aanpassingen prima ermee :henk

Na afloop, herstart gedaan, zonder stick en hij was weer terug in de bootloop, dus terug naar oorspronkelijke staat.

Na afloop even gemeld bij de cabincrew dat de IFE niet werkte, maar ze keken weinig verrast, was niet de enige blijkbaar.
Haha briljant. Ik werkte zo'n 25 jaar geleden bij een it bedrijf. Op een dag dat ik geen zin had om te werken liet ik de internet server crashen. Daardoor konden we niet meer verder werken... Maar nog prima lan gamen 😅
Mmm... in mijn Cirrus durf ik nog wel eens een instrument checken door het er uit te halen en bedrading te checken, naast natuurlijk lampjes vervangen en olie verversen.

Maar professioneel (B767/757) blijf ik overal af, ik denk niet dat er ook maar 1 piloot is die zit te tweaken aan een Airbus/Boeing, dat is veel te hard gereglementeerd.
De enige verstoringen die ik heb meegemaakt zijn die typische intermittent piep geluidjes over onze Bose Aviation headsets die je herkent als een (eigen) toestel dat naar een paal zoekt, maar dat levert geen echte hinder op.
Is dit niet het 2g netwerk die dit nog veroorzaakt? Ik kan me herinneren van vroeger als er een oproep binnen komt in de auto op 2g dat de speakers Dan een rare toon maakte.
Ik heb wel eens de VOR/DMR over zij nek zien gaan toen ik vergeten was mijn telefoon uit te zetten. Was nog wel en 2G toestel lang geleden. Uit de tijd dat je nog naar AM radio luisterde via dat ding
Met jouw verhaal is het nog veel belangrijker dat de gasten niet het laatste 5g signaal wegpakken zodat de piloot de laatste updates niet kan ophalen.

Ik vermoed ook dat we met verstoring met de hoeveelheid storing te maken hebben. Vergelijk het met wifi in een flat. In veel flats is de 2,4 ghz wifi band op drukke momenten vrijwel onbruikbaar omdat er zoveel wifi signalen overheen gaan dat je device moeite heeft die van jou er tussenuit te halen. De straling wordt dus mogelijk pas een optioneel probleem als iedereen de telefoon aan houdt en hard zit te internetten. Maar het is natuurlijk raar om de helft van de passagiers te vragen de boel uit te zetten zodat de andere helft kan streamen als een bezetene.
*knip*
De straling wordt dus mogelijk pas een optioneel probleem als iedereen de telefoon aan houdt en hard zit te internetten
Iphones en Ipads hebben GEEN invloed op een vliegtuig of piloot. Uw vermoedens dat 'als iedereen 5G zou gebruiken het misloopt' zijn allemaal al getest. Er is geen effect, ook al verhoogt men het zendvermogen met 200x de maximale vermogen van een gewone smartphone. Dat is al vaak getest.

Je moet echt opletten met die vermoedens als je ingaat tegen wat de wetenschap ons leert. EASA zegt zoiets niet zomaar.

5G is gemaakt om meerdere devices te bedienen. Op luchthaven staan daarvoor meer antennes. Dus uw vermoeden dat een piloot zin vluchtplan niet meer kan binnenhalen omdat er passagiers zijn met 5G is gewoon waanzin. Dan zouden ze 5G op heel de luchthaven moeten beperken.

[Reactie gewijzigd door Dirk op 26 juli 2026 18:51]

Los van de technische storings problematiek is het opstijgen ook een moment van oplettendheid, tijdens opstijgen kan er vanalles gebeuren vanwege de acceleratie, het is beter dat de reizigers op dat moment niet verzonken zijn in hun gsm scherm.
et is beter dat de reizigers op dat moment niet verzonken zijn in hun gsm scherm.
Of hun kinderen, of hun boek, of hun ooglappen, of hun buurman. Als dat het issue is moeten we absolute aandacht vragen/eisen van elke passagier tijdens landen en opstijgen.
misschien moet u zich beter van de praktijk te kennen geven voor u op een hoogdravende, respectloze manier vol in de aanval gaat? De snelheid 5G is net als 4G afhankelijk van de capaciteit van de totale verbinding van de mast. Hoe meer mensen het tegelijkertijd gebruiken op dezelfde mast, hoe minder snelheid je hebt.

Daarnaast is het niet meer dan een feit dat iedere packet die op een bepaalde frequentie in de lucht komt, door ieder device dat op die frequentie luistert wordt opgevangen

Dat u voor deze misvattingen ook nog eens een +2 krijgt is helemaal waanzin. Mijns inziens is uw reactie een -1 of in ieder geval een overtreding van de huisregels.

[Reactie gewijzigd door rko4u op 26 juli 2026 13:00]

Geef dan 1 bron waar uit blijkt dat piloten hinder ondervinden van passagiers die in het vliegtuig teveel 5G verbruiken. En als dat zo zou zijn, dan zal men 5g moeten verbieden op heel het vliegveld.
U leest blijkbaar iets wat ik niet schrijf. Ik kan u geen bron geven voor wat u erbij verzint.. en wat ik schrijf is gewoon een kwestie van generieke kennis en logisch nadenken.
U leest blijkbaar iets wat ik niet schrijf. Ik kan u geen bron geven voor wat u erbij verzint.. en wat ik schrijf is gewoon een kwestie van generieke kennis en logisch nadenken.
Het is toch niet omdat er 5G op een vliegveld is dat piloten daar hinder van ondervinden? Denk je nu niet dat men al lang maatregelen had genomen als blijkt dat passagiers de 5G van de piloot kunnen hinderen?

Ik verzin niets. Ik vraag gewoon enige vorm van bewijs als je met hypothese afkomt die niet stroken met waar piloten en vliegtuigen ondervinden. Ik koppel uw hypothese enkel aan de realiteit.
Met jouw verhaal is het nog veel belangrijker dat de gasten niet het laatste 5g signaal wegpakken zodat de piloot de laatste updates niet kan ophalen.
Het is niet omdat iets een verzadigingspunt heeft dat het in de praktijk ook daadwerkelijk een piloten of vliegtuigen in problemen brengt. Netwerkcongestie bestaat effetcief maar denk je nu niet dat men op een druk vliegveld daar structureel iets aan gedaan heeft?

Daar staan sowieso meerdere uit te kluiten gewassen zendmasten
Ik vermoed ook dat we met verstoring met de hoeveelheid storing te maken hebben. Vergelijk het met wifi in een flat. In veel flats is de 2,4 ghz wifi band op drukke momenten vrijwel onbruikbaar omdat er zoveel wifi signalen overheen gaan dat je device moeite heeft die van jou er tussenuit te halen.
Dit is gewoon misinformatie. Jij doelt op het feit dat je 5G signalen kan storen net zoals Wifi op kanaal 40 van de buren uw kanaal 40 kan sturen. Dat is idd een probleem en doet zich voor bij Wifi maar niet bij 5G.

Zo werkt 5G dus niet. De zendmast bepaalt centraal welke telefoon op welk moment en welk stukje van het radiospectrum mag gebruiken. Dus je hebt dat type van stoorzender bestaat niet of bijna niet.
Tenzij je via Albatros Airlines in de bossen van Australië geland bent valt het wel mee met het verlies aan capaciteit op 5G doordat er 300 man achterin nog een laatste keer Tinder refresht.
De snelheid 5G is net als 4G afhankelijk van de capaciteit van de totale verbinding van de mast. Hoe meer mensen het tegelijkertijd gebruiken op dezelfde mast, hoe minder snelheid je hebt.
Je vergelijking met, 4G, WiFi (in een ander eerder bericht) en 5G gaat eigenlijk niet op. WiFi en 5G zijn totaal verschillende technieken.

Op 2,4 GHz heb je in de praktijk maar drie niet-overlappende kanalen. In een flat moeten tientallen access points de beschikbare zendtijd delen, waardoor de prestaties snel instorten. Op 5Ghz gaat het beter, maar dan zit je soms nog met je omgeving te vechten wie er de volle 160Mhz exclusief kan innemen.

5G is juist ontworpen voor hoge gebruikersdichtheid. Meer spectrum, OFDMA, MIMO, beamforming en carrier aggregation zorgen ervoor dat een mast veel efficiënter met honderden tot duizenden gelijktijdige gebruikers omgaat.
Ze zijn niet voor niets met 10, 25 of 40Gbe verbonden met de backhaul.

Schiphol is daar een mooi voorbeeld van. Volgens Antennekaart.nl staan er 58 5G-masten op en rond het luchthavengebied. Zelfs als tijdens de pushback 300 passagiers tegelijk een iOS- of Android-update starten, is dat voor zo'n netwerk geen bijzonder scenario.
De piloten kunnen nog steeds op het zelfde moment hun 4K Netflix aflevering probleemloos afkijken 😅, en dus ook evt. laatste updates binnenhalen op de iPad.

De reden dat vliegtuigmodus nog steeds wordt gevraagd, zit dan ook veel meer in het voorzorgsprincipe. In een metalen romp gaan telefoons bij slecht bereik automatisch harder zenden. Vliegtuigsystemen zijn daartegen beschermd, maar niemand wil afhankelijk zijn van het gedrag van 250+ verschillende telefoons, waaronder mogelijk ook goedkope toestellen die niet perfect aan de specificaties voldoen. Veiligheid wint het dan simpelweg van gemak.
Je hebt het over de laatste update, dus voor vertrek van de luchthaven.

Een vliegtuig vol telefoons die contact zoeken met het 5G netwerk lijkt veel (vandaar je vergelijking met WiFi in een flat), maar stelt niets voor in vergelijking met de terminal vol passagiers met telefoons op een paar meter afstand. Met genoeg zendmasten om ook op drukke momenten elke telefoon in de terminal bereik te laten hebben maakt een vliegtuig vol passagiers meer of minder echt niet uit voor de beschikbaarheid van 5G voor de piloot van het vliegtuig.
Waarom is deze regel er eigenlijk als het nergens voor dient? En hoe kan het dat dit zo diep in de cultuur is beland.

[Reactie gewijzigd door unreal0 op 26 juli 2026 08:02]

Als je oud genoeg bent om het begin van de GSM tijd mee te maken en dus hebt gemerkt wat de invloed was op allerlei andere apparatuur kon je je op dat moment ook wel heel erg voorstellen wat het potentiële effect op vliegtuig-hardware was als tien tientallen en nu honderden telefoons tegelijk aan het zenden slaan.

Voor hen die wat jonger zijn: met name als er ‘iets’ ging gebeuren zoals een aankomend binnenkomend gesprek of SMS dan wist je dat al voordat je telefoon er iets van liet zien door alle handshakes die er plaatsvonden; die stoorden op zo’n beetje alles wat geluid of beeld kon voortbrengen.

Zelfs een ‘echte’ ouderwetse speakerphone (vaste lijn dus) waar je GSM naast lag begon al te rammelen omdat je telefoon binnenkort iets ging doen. Net als beeldschermen die alvast lekker het beeld lieten trillen voordat er ‘iets’ gebeurde en de versterkte computer-speakers die alvast gingen ratelen.

Pas later werd dit opgelost door allerlei beschermende maatregelen. Dat het in de conservatieve luchtvaart-industrie als risico werd gezien vond je dus ook als ‘gewone burger’ helemaal niet vreemd.
Weet je nog die led dingen die verkocht werden? Deze gingen flikkeren als je gebeld werd. Soort van notificatie led. Die branden al voordat je telefoon afging.
Klopt inderdaad. Ook oude CRT televisies/monitoren konden er last van hebben als een oude GSM over ging als die er dichtbij was. Dan ging het beeld opeens knipperen of trillen, of het werd wazig.

Bij een radio kon je dat ook goed horen, die gingen piepen, stotteren of je hoorde een soort tuuttuut geluid.

Gezien die effecten kan ik me de voorzichtigheid uit de begintijd van GSM zeer goed voorstellen. Denk eraan dat je 150+ mensenlevens aan boord hebt...
Hier een voorbeeld van dat soort GSM string geluid: YouTube: Cell Phone Interference Sound Effects All Sounds Dit herken je vast wel.
Dat was het eerste geluidje wat in mij opkwam toen ik deze thread begon te lezen :)

Daar is zelfs nog een hit uit voortgekomen.
YouTube: Mario Piu - Communication
Klopt inderdaad. Ook oude CRT televisies/monitoren konden er last van hebben als een oude GSM over ging als die er dichtbij was. Dan ging het beeld opeens knipperen of trillen, of het werd wazig.
En wij hadden in 2001 Dell optiplexjes op het bureau staan. Een collega legde zijn mobiel daar boven op. Zo kwamen we er achter dat als je hem op een bepaald sector legde (boven de CPU) dan crashte de PC als je gebeld werd. (Los van dat de 17” CRT inderdaad wat begonnen te vertekenen).
Prachtige tijd.

Dat als je telefoon gevallen was, het scherm een kras had, je gewoon een nieuw frontje kocht van een paar tientjes, en je kon weer verder.

Rond de kermis periode natuurlijk ook een transparant frontje waar die ledjes in zaten gehad. Zo fout dat het leuk was.
Die je op de achterkant van je mobieltje kon plakken inderdaad. Kun je mooi zien hoeveel energie zo’n mobiel uitzendt😱
Ik ben oud genoeg om dat meegemaakt te hebben, sterker nog: ik werkte voor de telecom branche. Ook toen al wisten we dat de 1 kW mast meer deed dan 200 telefoons van maximaal 2W. En dan hebben we het nog niet eens over FM zendmasten. Ook in 1980 moest een vliegtuig goed afgeschermd zijn voor radiozenders.

Nee, dit was altijd bijgeloof. Je ziet ook dat de "redenen" voor het verbod werden aangepast in de tijd. Brand door lithium batterijen? Concreet risico, maar niet door vliegtuigmodus gemitigeerd.
lol, in theorie zou vliegtuigmodus de lithium problemen erger maken.
De vliegtuigmodus zou batterij besparen, dus als die accu al een probleem heeft, zou je liever hebben dat die verder leeg is dan vol.
Waarom is deze regel er eigenlijk als het nergens voor dient?
Het diende wel degelijk ergens voor. Oude telefoons hadden een vrij groot zemdvermogen. Gebruikers hier herkennen nog wel het typische interferentiegeluid over je speakers als je telefoon verbinding zocht. Mijn eerste GSM kon dat op zo'n 10 meter triggeren op mijn speakers thuis, wat helaas ook regelmatig gebeurde.

Als je in een vliegtuig honderden kilometers kabel hebt lopen gaat dat als één grote antenne werken. Met een enkel device nog wel te overzien, maar als 300 toestellen tegelijk hun verbinding kwijt raken tijdens het opstijgen en dan massaal op maximum vermogen beginnen uit te zenden om een nieuw netwerk te vinden, dan wordt dat een probleem. In die tijd was GSM een nieuw ding, dus het was ook geen eis tijdens de certificatie van die toestellen: je mocht gewoon als passagier geen enkele zender meenemen.

Het vervangen van kabelbomen in een vliegtuig is bijna niet te doen vanwege de omvang en complexiteit van die kabelbomen. Dus retrofitten om dit probleem op te lossen was extreem duur en de extra shielding resulteerde ook in een serieuze gewichtstoename. Het was makkelijker en veiliger om gewoon alle zendapparatuur te blijven verbieden, alnwas het maar omdat niet altijd duidelijk was welk toestel wel en welk toestel er niet tegen kon.

Of het nu nog een probleem is weet ik niet. Een GSM als stoorzender is gewoon erkend als mogelijk storingsbron, dus nieuwe vliegtuigen moeten er tegen kunnen. Maar vliegtuigen zijn ook hele dure dingen, dus je kunt die hele oude vliegtuigen nog steeds in een vloot aantreffen omdat ze nog niet vervangen zijn. Met een levensduur van decennia heb je gewoon dit soort problemen.
Maar vliegtuigen zijn ook hele dure dingen, dus je kunt die hele oude vliegtuigen nog steeds in een vloot aantreffen omdat ze nog niet vervangen zijn. Met een levensduur van decennia heb je gewoon dit soort problemen.
Inderdaad dit, KLM en Transavia maken de overstap naar de Airbus A320 NEO familie ter vervanging van hun Boeing 737 NG's. Sommige 737's zijn bijna 28 jaar oud.
Maar ook deze overschakeling kan betekenen dat ze tijdelijk extra toestellen nodig hebben, bvb Transavia heeft kortstondig een paar A320 CEO"s geleased. Deze toestellen waren gemiddeld ook al 18 jaar oud.

Hoewel Airbus bekend staat dat ze continu upgrades uitvoeren aan hun toestellen, stamt de CEO lijn origineel nog uit 1986. Ook de 737NG was al in 1993 aangekondigd, en waarbij er vaak cynisch gegrapt wordt dat de 737 een soort tijdscapsulate is naar de jaren 60. Nu zal veel wat betreft elektronica wel herontworpen zijn voor de NG, maar dit kan niet anders dan ergens eind jaren 80 en begin jaren 90 geweest zijn.
De GSM zoals we nu kennen kwam pas echt in stroomversnelling eind jaren '90/begin jaren '00. En als bepaalde ontwikkelingen al parallel loopt.. luchtvaart techniek is heel erg traag.
Bvb de problematiek met 5G verstoring in US is ook al letterlijk jarenlang een (bekend) probleem.
Tussen de eerste 737NG die van de band rolde en het allerlaatste exemplaar zit ook nog enig verschil. Geen wereldschokkend verschil, maar toch.
A320 EN A321 toestellen, en de eerste KLM A350 wordt in Toulouse nu in de lak gezet. Wordt eind Augustus geleverd. De A350 gaat bij klm initieel de A330 vervangen, maar op den duur ook de 777. En er komen nog een aantal A350’s cargo’s aan voor martinair, die de 747’s (helaas, eerlijk is eerlijk) gaan vervangen.

Gaat wel een bakje geluid schelen met al die vernieuwing. (Ik woon naast Schiphol)
Is dat ook niet hetzelfde met roken? Dat wordt nog zo zicht- en hoorbaar verboden terwijl je al decennia niet meer mag roken aan boord.
En toch duikt er nog met enige regelmaat zo'n junkie op die per se met alle geweld in de wc z'n sigaret moet opsteken. Ook die waarschuwingen blijven nodig, uit het oog is uit het hart he.
Er zijn mensen die tegenwoordig vapes gebruiken in de wc etc.. maar waarom mag alcohol wel gedronken worden?
Vapes mogen ook niet.

Overigens zitten in zelfs de 787 in de deuren van de wc’s nog sigaretten houders / uitdrukkers.
Je kan het ook omdraaien: Waarom kunnen mensen niet gewoon doen wat er van ze gevraagd wordt? Staat ook dat ze niet elke toestel kunnen controleren en dat ze liever geen risico's nemen. Hoe kan het dat het zo diep in de cultuur is beland dat je niet even offline kunt zijn?

Geldt niet alleen in een vliegtuig overigens, ook in bioscopen of theatervoorstellingen is dit verzoek soms aan dovemansoren besteed.
"Je kan het ook omdraaien: Waarom kunnen mensen niet gewoon doen wat er van ze gevraagd wordt?"

Amen.
Goeie vraag op zich, maar toevallig zat ik gisteren tegenover een cabin attendant die 30 seconden nadat we van de grond waren, nog even een paar snaps verstuurde voordat ze aan haar ronde ging.

Sowieso is de luchtvaart heel goed in het opleggen van allerlei beperkingen die verder gaan dan oorspronkelijk bedoeld. Neem het ‘final boarding’ omroepen terwijl het vliegtuig nog niet eens aan de gate is aangekomen (ook gisteren).

Als grondregel houd ik liever aan ‘doe in principe wat er gevraagd wordt, maar blijf nadenken of dat ook redelijk is’.
Omdat er vooral veel paupers zijn die hun eigen regels wel bepalen. Dat zie je in het vliegtuig (telefoon aanlaten, muziek afspelen, als eerste naar buiten moeten, etc) maar net zo goed in het OV, auto's op de weg (telefoons), fietsers (telefoons), op het water (telefoons) en voetgangers (telefoons).

Dus hoe kan dit verrassend zijn?
Staat ook dat ze niet elke toestel kunnen controleren en dat ze liever geen risico's nemen.
Maar is dit echt nodig in de huidige tijd? De meeste dingen zijn gestandaardiseerd en veranderen niet per mobiel. Ja per land verschilt de frequentie van 3/4/5g maar daar valt op in te spelen. Maar de signaal van Bluetooth bijvoorbeeld zal wel hetzelfde zijn anders kunnen andere apparaten problemen krijgen. Misschien als er een nieuwe versie komt dat er dan weer een aantal toestellen getest moeten worden maar ik verwacht echt niet alle toestellen nodug zullen zijn.
Je kan het ook omdraaien: Waarom kunnen mensen niet gewoon doen wat er van ze gevraagd wordt?
Dit.

Zij zijn de baas. Vragen ze om op ke hoofd te gaan staan, dan die je dat, vragen ze je telefoon op vliegtuigstand te zetten, dan doe je dat ook. Bevalt dat je niet, dan neem je gewoon de trein of ga je zwemmen.
Precies.

Hun primaire taak is veiligheid. Alles wat de crew van me vraagt, doe ik.
Omdat in het begin er weinig bekend was en er vanuit veiligheid gezegd werd "dan maar niet".

Eenmaal zo besloten is het verdomd lastig iets weer toe te staan, want kun je bewijzen dat het werkelijk nul invloed heeft? Het is gewoon veiliger om het niet toe te staan, scheelt je rechtszaken en gedoe.


Niet kunnen bellen/appen is niet het ergste wat er is en de luchtvaart is conservatief. Uiteindelijk komt het wel, maar dat heeft gewoon tijd nodig.
Men legt toch in het artikel uit dat er ook overlast voor de zendmasten is?
Uniformiteit is een belangrijke reden. Zoals je in het artikel kunt lezen is het in de meeste vliegtuigen geen probleem. Dat betekent dus dat er ook vliegtuigen zijn waar het mogelijk wel een probleem is. Dan is het handiger om altijd hetzelfde beleid te voeren. Voor veel mensen is vliegen nog steeds spannend, en dan helpen tegenstrijdige berichten niet. Voor een groot deel dus meer psychologie dan techniek.
De technische kant staat in het artikel. Je vraag over het inbedden in de cultuur is eigenlijk een antropologische/sociologische: daar is ook best veel onderzoek naar gedaan.

Zelf hou ik het bij 'ergens mee stoppen is vaak moeilijker dan ergens mee beginnen'. Dat zie je vrijwel dagelijks wel ergens. Je rokende buurman, zinloze vergaderingen / standups op kantoor die geen doel meer dienen, achterhaalde regels of procedures waar niemand mee durft te stoppen etc.
Volgens mij zit het zo:
De luchtvaart heeft een beetje een legacy-probleem. Omdat het ontwikkelen en certificeren van nieuwe apparatuur zo enorm duur en moeilijk is, is er een enorme druk om niks te veranderen als het niet echt nodig is. If it ain't broke, don't fix it.

Daardoor is allerlei stokoude appartauur nog steeds in gebruik die niet getest is volgens moderne standaarden. Waarschijnlijk heeft het grootste deel daarvan geen enkele last van telefoons, maar zonder te testen weten we het niet zeker. Opnieuw testen is duur en levert niks op want die oude apparatuur wordt niet meer verkocht. Nieuwe apparatuur voor (te) oude vliegtuigen ontwikkelen is economisch niet interessant.

Om het simpel te houden is de regel dus "geen telefoons" voor alle vliegtuigen.
Het is vooral duidelijkheid. Geen gsm is geen gsm, personeel is niet opgeleid en heeft geen tijd voor die ene wijsneus die net dat ene wokkietokkie Chinese superding heeft dat op een andere frequentie werkt. Gewoon duidelijke regels voor iedereen is het veiligst en werkt het snelst. Uitzondering was de controle op de Samsung Note 7 rond 2016 toen die dingen nogal eens ontploften, dat model kreeg extra aandacht in vliegtuigen maar verder in het gewoon airplane mode of uit.
Heb je het artikel gelezen? Het antwoord staat er letterlijk meerdere keren in.

edit: negeer, is al eerder gevraagd

[Reactie gewijzigd door Borgia op 26 juli 2026 09:34]

De regel is vooral ontstaan door angst voor verstoring van de instrumenten. De verstoring van instrumenten is ook wel aangetoond op de grond met kale instrumenten (los op tafel) en telefoons met een extra krachtig signaal. In een vliegtuig zelf is de cockpit het meest gevoelig voor storing, maar tot nu toe is nooit bewezen dat een GSM signaal werkelijk storing kan veroorzaken in de instrumenten. Bij mijn laatste vlucht (KLM) werd alleen gevraagd om de vliegtuigstand tijdens start en landing (excl. taxiën) aan te zetten.

Het aanzetten van de vliegtuigstand is vooral handig voor de telefoon zelf. Zonder vliegtuigstand blijft de telefoon proberen verbinding te maken met een netwerk en dat kost onnodig veel energie.
Omdat het vroeger wel zo was. Vooral 2G kon echt veel apparatuur storen. Nu is elektronica niet meer gevoelig voor die storing. In het beg

Moderne apparaten moeten nu aan strengere EMC-regels voldoen om onderlinge storing te beperken.

Dat is de theorie. In de praktijk zijn er nog altijd apparaten die digitale signalen storen. Denk aan microgolfoven, poortzenders etc.

In de luchtvaart had men men bang voor een zeldzamE samenloop van omstandigheden. Ondertussen is men daar veel rustiger in geworden en bieden luchtvaartmaatschappijen ook wifi aan aan boord.
Waarom is deze regel er eigenlijk als het nergens voor dient? En hoe kan het dat dit zo diep in de cultuur is beland.
Heel simpel: luchtvaart is zo veilig omdat ze altijd aan de safe side zitten. Als ze niet 1000% zeker weten dat iets geen issue is, mag het niet.

En voor mij als passagier is er maar 1 regel: doe altijd wat de crew zegt. Hun primaire taak is veiligheid.

En nee, niet alleen omdat ik gezien heb wat we met iemand gebeurt die niet naar de crew luistert. (Die werd na aankomst op Schiphol en een tijdje op een holding spot geparkeerd gestaan te hebben, bij aansluiten van de slurf uit de kist geplukt door de KMAR)

[Reactie gewijzigd door arjankoole op 28 juli 2026 07:28]

‘Vroeger’ moest je zelfs in het ziekenhuis je mobiel uit hebben staan, omdat de straling ervan gevoelige medische apparatuur zou kunnen beïnvloeden. Vreemd om dan te zien dat de chirurg zijn mobiel gewoon aan had staan.
De EEGs van mijn zoon worden nog steeds afgenomen in een ruimte die gebouwd is als een kooi van Faraday. Niet direct hiervoor gemaakt, maar aangezien ze de ruimte over hadden was het blijkbaar wel handig.

Ze vragen dan weer niet om de telefoon uit te zetten...
Als men een ruimte heeft waarin het de bedoeling was externe straling te blokkeren, dan zou ik nooit met een toestel er in gaan dat straling uitzendt. Want zo een toestel gaat dan de hele tijd op maximum vermogen beginnen zoeken naar zendmasten.
Uiteraard, maar ze zeggen het verder ook niet. Blijkbaar is het niet zo'n probleem.
De laatste keer stond de deur ook op een kiertje zodat het internet het deed en mijn zoontje nog even wat kon kijken als afleiding.

Dus mogelijk dat het gewoon niet altijd nodig is of de ruimte gewoon goed ligt. Het was ooit voor iets anders in gebruik
Zal waarschijnlijk in een compleet andere spectrum zitten.
0,5 tot 100 Hz inderdaad, maar ook daar geldt hetzelfde als in de vliegtuigen. Echo's van telefoons kunnen lager in het spectrum voorkomen. En van wat ik lees moeten die EEGs een paar microvolts van je hersenen uitlezen door je schedel heen.

Maar wellicht dat ze de periodieke bursts van de telefoon wel kunnen herkennen en onderscheiden van normaal abnormaal hersenverkeer.
Hoger, niet lager. De stoorsignalen zitten op een veelvoud (2x, 3x) en dus zelfs bij 2G al boven de 1.4 Ghz.

Het 2G probleem wad dat het een TDMA signaal was waar iedere telefoon 8 ms frames had. Dat is dus een 125 Hz frame frequentie. En dat stoort dus ook op 250 en 375 Hz.
Vroeger hadden ziekenhuizen een eigen mobiel netwerk met dedicated toestellen (gebaseerd op KPN Kermit volgens mij).
Haha en bedankt, zit nu de wiki over Greenpoint te lezen :P
Ik dacht dat die frequentie ondertussen gewoon weer gebruikt werd voor communicatie doeleinden.
Komt het ook niet voor dat als je telefoon 5G blijft zoeken en het pakt een buitenlandse mast of verbinding zoals via die picocells die via satelliet gaat. Dat je dan voor onnodige extra roaming kosten komt te staan.
Die kans is extreem klein. Ten eerste zit je op 10 km hoogte en is het zendvermogen van je telefoon beperkt. Ten tweede stralen antennes van zendmasten niet of nauwelijks naar boven uit. Ten derde ga je veel te hard, voordat de verbinding tot stand is gekomen heb je het contact met een zendmast alweer verloren.
Toch bijzonder dat deze instanties er dan wel voor waarschuwen.

https://europa.eu/youreurope/citizens/consumers/internet-telecoms/mobile-roaming-costs/index_nl.htm

en

https://www.kpn.com/beleef/blog/wat-is-roaming

Europa.eu “Kan ik roamen aan boord van een schip of vliegtuig?

Ja, maar opgelet! Aan boord van een schip of per vliegtuig hoeft u niet extra te betalen voor het gebruik van uw mobiele telefoon, mits u rechtstreeks verbonden blijft met een antenne van het mobiele netwerk op de oever of op de grond, bv. in een haven, op een rivier, in de luchthaven. Maar als het mobiele verkeer via een satellietsysteem gaat, dan gelden de EU-regels niet en zult u moeten betalen voor niet-gereguleerde roamingdiensten (geen maximumprijzen). “

KPN “Roaming op zee of in de lucht: uitzetten

Reis je met het vliegtuig, cruiseschip of veerboot? Pas op! Op zee of in de lucht ben je vaak buiten de EU. Dan maakt je telefoon geen verbinding met een lokaal netwerk via een zendmast, maar met een satelliet. En dat kost héél veel geld.”
Dat geldt dus voor telefoons die een satellietverbinding maken. Dat is een heel andere techniek.

Alleen sommige dure iPhones en Pixels kunnen dat. Ik mag aannemen dat die telefoons de gebruiker waarschuwen voordat ze overgaan op satellietontvangst.
Als het vliegtuig een Picocell heeft met een satelliet als uplink met internet ben je dus wel de klos. Dit was een uitzondering, maar steeds meer toestellen worden uitgerust met een Picosell.
Ah ja, voor een picocell klopt dat. Mijn reactie ging over het verbinding maken via buitenlandse zendmasten.

Als een vliegtuig een picocell heeft, je telefoon niet in flight mode staat en roaming aan staat dan kan dat.
Maar volgens Europese regels moet je daarvoor wel altijd een waarschuwing krijgen (meestal een sms met kosten). En telefoonmaatschappijen schakelen standaard roaming uit als je 50 euro aan kosten hebt gemaakt.

Overigens hebben de meeste vliegtuigen in Europa alleen wifi met een betaalmuur.
Er zijn in de EU nauwelijks providers die het ondersteunen en dan moet je nog een abonnement nemen. De kans dat je via een satelliet gaat roamen is ongeveer net zo groot als in het midden van de oceaan via 4G
Kreeg inderdaad recent n sms van mn provider dat ik in Satelliet was, met €2.50 per sms en €3.50 per minuut. Was op n boot tussen Noorwegen en Denemarken.
Zeker als je vanaf Schiphol vliegt is die kans best aanwezig. Je telefoon maakt dan contact met een off-shore mast. Zelf al wel eens gehad, gelukkig niet meer dan een paar euro (was slechts een paar kb op de achtergrond). Ik ken ook mensen die rond de €50 hebben gehad. Ik geloof dat sommige providers (ik dacht KPN) dit inmiddels wel in hun EU bundel hebben, maar de meeste nog niet.
Nee. Picocells hebben een zo klein bereik dat je ze helemaal niet kunt bereiken vanuit een vliegtuig.
Of die picocell is in het vliegtuig, zoals in het artikel beschreven.

(Wel/Goed lezen ;-)
Als je dan wilt zorgen dat mensen het spul uitzetten, bordje bij ingang, per MB data 100 euro zolang u in het vliegtuig bent. Mensen die echt willen of moeten om wat voor reden dan ook, kunnen aftikken, bijkomend voordeel, veel mobieltjes zullen uit staan, zo niet dan de volgende keer wel. Evt een waarschuwing bij verbinden met de picocell dmv SMS.
Tijdens de vlucht zelf zal dat niet spelen. Voordat je een verbinding op kan bouwen en data versturen ben je alweer buiten bereik van de mast.
Maar wanneer je geland bent, is het wel handig roaming uit te hebben staan, omdat je dan alle gemiste berichten en notificaties binnenkrijgt.
Ik heb er ook nooit in gelooft dat het echt gevaarlijk was zoals dit in het verleden werd overgebracht.
Als een terrorist gewoon genoeg had een een telefoon ipv een bom, dan was het wel een erg slecht ontwerp geweest.
(Een commercieel passagiersvliegtuig van tegenwoordig kan een blikseminslag weerstaan, uiteraard omdat deze geen contact maakt met de grond en de buitenkant erop ontworpen is. Maar de verstoring die hierdoor optreedt is in elk geval velen malen hoger dan alle mobieltjes bij elkaar)
Een commercieel passagiersvliegtuig van tegenwoordig kan een blikseminslag weerstaan, uiteraard omdat deze geen contact maakt met de grond en de buitenkant erop ontworpen is.
Het is ook heel slecht als een vliegtuig niet tegen een blikseminslag kan, ze genereren zelfs bliksems (Aircraft Induced Lightning). Bovendien is een vliegtuig een Faraday kooi, laat statische ontladingen niet naar binnen gaan.
De blikseminslag is vrijwel nooit gevaarlijk voor mensen aan boord. Wél is het hele vliegtuig tijdelijk van top tot teen elektrisch geladen, wat bijvoorbeeld communicatie- en navigatieradio's een seconde of tien tot twintig onbruikbaar maakt: je hoort alleen maar ruis. De automatische piloot valt, bij gebrek aan navigatiesignalen, uit. Been there, done that.

Schade, laten we zeggen "entry and exit wounds" komen vaker voor bij moderne plastic (composiet) vliegtuigen dan bij de echte "ijzeren". Maar dat is geen schade die catastrofaal is.
En toch kan een goede inslag wel degelijk schade toebrengen aan zowel de romp als de instrumenten.
Heb je een voorbeeld? De vliegtuigen zijn zo ontworpen dat ze tegen inslag van 200000 ampère kunnen.

YouTube: Video Catches Lightning Striking Air Canada Jet As It Takes Off
Naast zelf meegemaakt, zat voorbeelden op avherald te vinden. Sowieso zijn kleine gaatjes in de romp relatief normaal bij een inslag.


https://www.reddit.com/r/aviationmaintenance/comments/lknw97/lighting_strike_damage/


Voor zowel een plaatje als extra informatie.
Eentje van vorige maand zie link. En na elke "hit" volgt er een grondige inspectie. Zowel apparatuur als vliegtuig delen kunnen beschadigd raken.

https://avherald.com/h?article=53a8b0a7&opt=0
In heb eind jaren ‘90 wel eens meegemaakt in kleinere toestellen (Saab 340 o.a.), vooral op Europese regionale vluchten, dat de piloot aangaf dat iedereen nogmaals moest checken of de telefoon uitstond omdat er nog steeds storing was. Je hoorde nog dan ook nog wel eens de bekende GSM buzz op het omroep systeem, net als dat je wel eens op tv in liveprogramma’s hoorde.

Voor mij had het weinig met geloof en gevaar te maken, maar wel met de logica dat als zo veel andere systemen er praktische last van hadden, vliegtuigen daar ook mee te maken hadden.
Tja zeg het maar. Vroegere telefoons hadden ook FM transmitters aan boord, dat terwijl ILS localizers op vliegtuigen net boven de FM frequenties werken. (FM t/m 108MHz, ILS 108.1-111.95MHz).
Nu is de bedoeling van die FM tranmsitters dat ze maar zeer zwakke signaaltjes mogen sturen. Maar het was ook beetje een grijs gebied...

Tevens is het brute geweld van een blikseminslag nog iets heel anders dan een computer die gespoof'ed of verstoord wordt. Vooral als deze verstoringen geloofwaardig naar piloten lijken kan dit voor hele gevaarlijke situaties of zelfs dodelijke crashes zorgen.
Daar heb je in eerste plaats niet eens interferentie voor nodig, maar ook een misverstand in hoe radio signalen werken.

Voorbeeld: op veel grotere vliegvelden dalen vliegtuigen af met behulp van een glide slope radio beacon. Het vliegtuig ontvangt beacon signalen en berekent hoeveel die te hoog of te laag vliegt, waarop de (auto)piloot kan handelen. Dit is een zeer bewezen techniek met een nominale dalingshoek van 3 graden. Met zo'n hoek is de potentiele energie tijdens het landen goed te managen.
Maar wat ook nog wel eens wilt voorkomen is dat een vliegtuig iets later z'n klaring krijgt om af te dalen. Er ontstaat dan het risico dat ze een false glide slope oppikken die op 6 en 9 graden dalingshoek bestaat. De instrumenten pikken deze false glide slope ook op maar kunnen niet altijd detecteren dat deze vals is. Echter geven ze wel instrumentatie op op een 2-3x te hoge dalingssnelheid.
Mits een piloot dit niet onderschept (bijvoorbeeld de afstand tot de baan en altitude te vergelijken) valt zo'n toestel als een baksteen uit de lucht. Zie hier maar tragischerwijs ook hier.

Deze radio systemen (ILS localizer, glide slope, radio altimeter) worden exclusief gebruikt bij toenadering van de baan, waarbij een vliegtuig dus laag en traag vliegt. Tevens moet men compleet vertrouwen op hun instrumentarium in slecht weer. Tenslotte hebben piloten ook tijd nodig om hun checks te doen en te realiseren wat er fout (kan) gaan.
Ik kan compleet begrijpen waarom de luchtvaart 0,0 risico wilt op verstoring van zulke systemen, ook al is dat technisch nu steeds meer achterhaalt.
De vliegtuigmodus is er dus uit technisch oogpunt vooral uit voorzichtigheid. Maar hij speelt ook een andere belangrijke rol, zegt Melkert. "De start en landing zijn de belangrijkste fasen van het vliegen. Het is daarom belangrijk dat passagiers alert zijn en opletten bij de uitleg van de veiligheidsinstructies."
Als je die instructies één of twee keer gehoord hebt, dan ken je die wel uit je hoofd. Ik moet toegeven dat ik wel eens vluchten heb gehad waarbij ik de instructies, start en landing niet bewust heb meegemaakt. Noise-cancelling oortjes en een tukje maakten mij daar schuldig aan. :)

Verder heb je natuurlijk vliegtuigen met Wi-Fi. Staat die Wi-Fi uit als deze instructies gegeven worden?

Data in het vliegtuig boeit mij niet echt. Geluid zonder oortjes en bellen wel.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 26 juli 2026 10:34]

In de VS mag je geen oortjes of koptelefoon in tijdens het opstijgen of landen. Als er wat gebeurd hoor je dit totaal niet door de noise cancelling. En ja de wifi staat alleen aan op cruising altitude.
In de VS mag je geen oortjes of koptelefoon in tijdens het opstijgen of landen.
Als ik word aangesproken dan doe ik ze uit. Komt eigenlijk niet voor, buiten ooit een uitzondering. Dat betrof een jongere flight attendant. Uiteraard volgde ik de instructies op. Een vliegtuig is de laatste plek voor drama en er is geen goede reden te bedenken om het werk van servicepersoneel lastiger te maken. Tien minuten later was ik alsnog "uitgecheckt". ;)

Cabinepersoneel is over het algemeen niet happig om een slapende passagier te storen enkel omdat die oortjes in heeft. Een slapende passagier is de makkelijkste passagier.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 26 juli 2026 08:50]

Piloten van KLM landen zowat de helft van hun vluchten op Schiphol als het goed gaat. Ondanks het feit dat een piloot er honderden keren geland is zal deze voor elke landing, samen met de collega, heel de landing doorlopen. Welke route men gaat nemen, hoe de daling zal gebeuren, wat er moet gebeuren als men de landing afbreekt, enzoverder. Ondanks dat dit zelfs parate kennis is en hoort te zijn.

Dit doen ze zodat het vers in het geheugen zit. Mocht er ineens toch iets mislopen, dan weten ze weer wat er te verwachten valt.

Ondanks het feit dat ik zelf ook al vaak gevlogen heb zal ik voor het opstijgen elke keer die kaart uit de zetel voor mij halen en nog eens goed bekijken. Wanneer men de veiligheidsinstructies geeft, zal ik ook luisteren, en nogmaals bewust confirmeren waar die dichtste nooduitgang nu ook weer is.
https://www.imdb.com/title/tt0793195/

Aflevering van Mythbusters, in mijn verre herinnering was het zo dat ze en mobiele telefoon mega veel zendkracht gaven en dat het niets uitmaakte...(veiligheid)
Maar zij hebben ongetwijfeld niet alle boord systemen getest die nog in gebruik zijn. Ik heb destijds samen met TNO tests gedaan voor de impact van (toen nog) 2G telefoons op medische apparatuur en daar was wel degelijk impact bij sommige apparaten. We konden 1 type infuuspomp verstoren met een Nokia telefoon op 15 meter afstand. Het meeste ging gewoon goed, maar je zult maar net aan die ene infuuspomp hangen.
2G en Nokia, dan spreken we vermoedelijk eind jaren '90?

Ondertussen zijn de normen voor het maken van dat soort apparatuur natuurlijk ook aangescherpt. En ook in de luchtvaart is men rekening gaan houden met mogelijke instraling. Want vergeet niet dat je je GSM wel kunt uitzetten, die zendmasten waarmee ze communiceren kan je niet zomaar uitschakelen.
Infuuspomp?

En welke relevantie heeft dat met de luchtvaart?
Haha, je was me net voor. Myth... Busted!
Alleen was dat een test met enkel de apparatuur zelf. Niet met de kilometers bedrading die in een vliegtuig aan die apparatuur vast zit en een prima antenne vormt voor 200+ telefoons die wanhopig op vol vermogen naar verbinding zoeken.
EASA, zegt dat de meeste vliegtuigen inmiddels bestand zijn tegen de straling van telefoons. Daarbij zou het geen probleem moeten zijn als elke passagier de telefoon aan laat staan.
Waarom voor deze vliegtuigen dan geen uitzondering maken? Dit kan makkelijk gezegd worden tijdens de uitleg.
En dan de discussie hebben met passagiers “op de heenreis mocht het wel”.
Dan zeg je toch dat deze vliegtuig nog geen bescherming heeft. En op de vliegtuigen waar het wel mag kan je ook gewoon uitleggen dat deze uitzondering niet op alle vliegtuigen geldt en dat dit aan het begin van elke vlucht wordt uitgelegd of dit mag of niet. Dan hoeven mensen ook niet raar te kijken dat het soms wel en soms niet mag.
Waarom excuusjes verzinnen en de discussie blijven aan gaan? Nee is gewoon nee, je gaat akkoord met de reglementen als je een ticket koopt en op die kist stapt. Wat als de bemanning dat geëmmer met 200 man moet gaan doen voor elke landing? De wereld kan ook even een paar minuten zonder dat videobelletje lijkt me, dit soort dingen zijn gewoon een mentaliteitsprobleem.
Dus ik moet iemand zijn, in mijn ogen, slechte reactie maar gewoon accepteren? Want “op de heenreis mocht het wel” zie ik niet als een goede reden en ik beargumenteer dit door te zeggen waarom ik het een slechte reden vind. En dit kan ook in de regelement. Sommige vliegtuigen wel en sommige helaas niet vanwege.... En is het echt een geëmmer? Je kan wat informatie posters ophangen, print het extra op de ticket doe een omroep in de hal voor vertrek. En de veiligheid instructies moeten ze toch doen. 2 zinnen erbij is niet veel moeite. Ik denk echt niet dat 200 mensen dan nog gaan klagen.

Ik klaag ook niet aangezien ik niet met de vliegtuig ga dus ik heb er geen last van. Ik zeg ook niet dat mensen erop moeten. Ik stel alleen de vraag waarom zouden ze het niet toelaten als het zou kunnen.
Nee, je hoeft geen slechte reden te accepteren. Ze vragen alleen dat je gewoon de regels volgt waar je mee akkoord bent gegaan toen je het ticket kocht en de kist op stapte, simpel zat. Het is precies dit soort discussies (beargumenteren zoals je het noemt) waar de bemanning geen tijd voor heeft. Regels zijn helder, volg ze en iedereen heeft een prettige vlucht, simpel :) .
Welke vlucht? Welke vliegtuig? Welke ticket? Welke bemanning? Welke maatschappij? Volgens mij zit ik hier nog steeds op Tweakers en ben ik niet in gesprek met een vliegtuigmaatschappij / bemanning. En ik heb geen ticket (en ben ik op het moment dus nergens mee akkoord gegaan, niet dat dit op dit moment uit maakt al zou ik een ticket hebben aangezien dit nog steeds Tweakers is).

Ik stel alleen een vraag op Tweakers "waarom niet van de mogelijkheden gebruik maken". Is dit echt zo verkeerd? Ik zeg nergens dat ik het niet of wel met hun voorwaarden eens ben. Ik zeg ook niet dat ik eigenwijs / moeilijk zou doen mits ik zou gaan vliegen. Ik gebruik ook geen tijd van de bemanning nu. Ik zie dus het probleem niet van (hier op Tweakers) een vraag stellen / reacties geven op iemand / beargumenteren (of te wel redenen geven waarom ik het er in dit geval niet mee eens ben).
Omdat je niet dood gaat van een keer een paar minuten offline te zijn.
Tja dat kunnen we ook zeggen van bijvoorbeeld de tv die aan boord is ter vermaak. Ook een paar uur eten en drinken is niet nodig. En je kan ook die paar uur overleven zonder een boek te lezen.

Het gaat er om dat het veilig kan. Waarom maakt men er dan geen gebruik van?
Het punt is dat ze het niet kunnen uitsluiten dat het altijd veilig kan.
Waarom voor deze vliegtuigen dan geen uitzondering maken? Dit kan makkelijk gezegd worden tijdens de uitleg.
Omdat het personeel ook continue van kist wijzigt, en je absoluut geen verwarring wil hebben over dit soort zaken. Het bestend zijn tegen GSMs is soms alleen af te leiden uit de opleverdatum van het specifieke toestel. Dit soort zaken maakt het werk alleen maar complexer, en dat werkt niet met grote groepen vol wijsneuzen. Zo simpel is het.
Ook de cabin crew is gecertificeerd voor specifieke toestel typen, inclusief de tussentijdse aanpassingen en upgrades. Die dingen worden in de 25-30 jaar dat ze vliegen bij KLM diverse malen aangepast.

Zo hadden de 777’s in het begin ook nog geen wifi, en inmiddels wel. Die kisten zijn echt niet statisch. :)
Dat is net zoiets als tanken bij een benzine station. Moet de mobiel ook in de auto blijven
Niet dus, ik betaal toch met de telefoon die ik tegen de pomp moet houden (nouja, okee tegen het betaalgedeelte) kan niet als tie in de auto ligt.
Masten zenden ook naar boven uit? Ga maar eens kijken naar een mast en zie je duidelijk dat de sectoren naar beneden zijn gericht. Natuurlijk heb je onbedoeld reflectie naar boven. Maar bewust naar boven zenden heb ik nog nooit gezien.
Een GSM mast is geen straalzender di strikt in één richting zend. Wanneer je naast een mast staat die naar vooren gericht is heb je nog steeds bereik. Misschien niet optimaal, maar nog steeds goed.

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn