Gesprekken tussen Golfstaten uitgesteld, Houthi's rukken op bij Rode Zee

Samuel Hanegreefs
Nieuwsredacteur

Iran en Oman hebben een overleg met andere Golfstaten over de Straat van Hormuz uitgesteld. Houthi-rebellen rukken intussen verder op bij zeestraat Bab el Mandeb. Daarmee komt ook de alternatieve route voor olietransport in de knel, wat een weerslag heeft op de olieprijzen.

De ministers van Bahrein, Koeweit, Oman, Qatar, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten zouden maandag in de Omaanse kuststad Salalah vergaderen. Iran en Oman wilden hun een akkoord voorleggen over de Straat van Hormuz.

Maar die bijeenkomst wordt "in het belang van consensus" uitgesteld, liet het Omaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zondagavond laat weten. Ook Iran bevestigde het uitstel. Dat zou er zijn gekomen op verzoek van Saoedi-Arabië.

Het is niet helemaal duidelijk wat het resultaat zou zijn geweest van de ontmoeting tussen de Golfstaten. Maar het was wel een van de weinige diplomatieke inspanningen die momenteel lopen. Oman en Iran hebben eerder een onderling akkoord gesloten over het verkeer in de zee-engte tussen de twee landen.

Mogelijk vroeg Saoedi-Arabië om uitstel vanwege de plotse opmars van de Houthi's in buurland Jemen. De rebellengroep nam afgelopen week de havenstad Mokka en het strategisch gelegen eiland Perim in. Maandag vuurden ze ook raketten af richting Saoedi-Arabië. De rebellen claimen de luchtmachtbasis King Khalid te hebben geraakt.

Situatie Bab el Mandeb begint te lijken op die in Hormuz

Afgelopen week werd in Saoedi-Arabië al een belangrijke pijpleiding geraakt die het oosten met het westen van het land verbindt. Het zal zeker enkele weken duren om die verbinding te repareren, lieten lokale autoriteiten maandag weten.

Saoedi-Arabië houdt door Iran gesteunde milities in Irak verantwoordelijk voor die aanval. De verbinding van 1.200 kilometer is een alternatieve route voor olie die voorheen via de Straat van Hormuz werd getransporteerd.

Maar ook die alternatieve route wordt steeds gevaarlijker. Na vervoer over land moet de olie alsnog per schip Saoedi-Arabië uit. Die schepen varen vaak via de Straat van Bab el Mandeb. Met de opmars van de Houthi's is dat riskant. De situatie lijkt in dat opzicht op die in de Straat van Hormuz.

Druk op VS om Saoedi-Arabië te helpen

De onrust in Jemen en Saoedi-Arabië brengt de Amerikaanse president Donald Trump in een vervelende situatie. De Verenigde Staten staan onder druk om hun bondgenoot Saoedi-Arabië te steunen.

Volgens nieuwssite Axios heeft de Saoedische leider Mohammed Bin Salman daarom gevraagd. Maar daarmee zou Trump de strijd in het Midden-Oosten verder moeten uitbreiden.

De strijd tussen Saoedi-Arabië en de Houthi's woedt al sinds 2014, toen de rebellen een groot deel van Jemen wisten te veroveren. De afgelopen jaren was het relatief rustig door een staakt-het-vuren. De recente opleving verraste ook waarnemers.

Nog steeds weinig verkeer door Straat van Hormuz

Het aantal schepen dat door de Straat van Hormuz vaart blijft intussen erg laag. Zaterdag en zondag voeren dagelijks minder dan tien schepen door de straat. De voorbije tien dagen waren het er gemiddeld veertien, al zou het kunnen dat sommige schepen hun radar uitzetten.

Zowel Iran als de VS claimt de Straat van Hormuz te blokkeren. Diplomatieke gesprekken tussen de twee landen liggen stil sinds het aflopen van een staakt-het-vuren van zestig dagen in augustus. Eind augustus viel de VS voor het eerst in weken weer doelen aan in Iran.

Door de onrust in Saoedi-Arabië en in de Straat van Hormuz lopen de olieprijzen verder op. Een vat Brentolie kost inmiddels 107,19 dollar (92,75 euro) en een vat Amerikaanse WTI-olie 102,91 dollar per vat. Dat zijn de hoogste prijzen sinds mei.