Gouden Leeuw voor Deens oorlogsdrama ‘Woman Unknown’ op Filmfestival Venetië

De Deense film Woman Unknown van regisseur May el-Toukhy heeft zaterdag op het 83ste Filmfestival in Venetië de Gouden Leeuw voor beste film gewonnen. Hoofdrolspeler Mathilde Arcel won bovendien de Volpi Cup voor beste actrice. Woman Unknown speelt in het naoorlogse Denemarken, waar huishoudster Marie (Arcel) vreest dat haar voorgenomen huwelijk met de rijke weduwnaar Christian niet door zal gaan als uitkomt dat ze tijdens de oorlog een relatie had met een Duitse militair.

Woman Unknown gold tevoren al als favoriet: een harde, sombere, rauwe film die een streepje voor had omdat El-Toukhy de enige vrouwelijke solo-regisseur is die festivaldirecteur Alberto Barbera waardig achtte voor zijn hoofdcompetitie. Woman Unknown is geen feministische film over sterke vrouwen die obstakels overwinnen; El-Toukhy’s werk zit vol berekenende mensen die tot alles in staat zijn om hun huid te redden.  Ze koestert haar monsters: zie ook haar eveneens briljante en onaangename Queen of Hearts. 

Record-applaus voor ‘Naza’

De Speciale Juryprijs – brons, zeg maar – kreeg de meest uitbundige ovatie in de Sala Grande. De op de valreep aan de competitie toegevoegde Israëlische documentaire Naza was hét verhaal van de tweede week van het filmfestival en kreeg donderdag een staande ovatie van 25 minuten, langer nog dan de 23 minuten vorig jaar voor een andere film over Gaza: het emotionele The Voice Of Hind Rajab, over de dood van een vijfjarig meisje in Gaza.

Naza gaat over  daders, en over hun koele distantie bij massamoord. Het IDF (Israëlische leger) zorgt ervoor de verantwoordelijkheid voor het moorden breed te spreiden en reduceert morele tot technische kwesties. Zo heten dode burgers – mannen, vrouwen, kinderen, bejaarden – in Israëlisch jargon bijvoorbeeld allen ‘Naza’. 

Filmmakers Yuval Abraham en Rachel Szor, die eerder een Oscar wonnen voor No Other Land, spreken op een dak in nachtelijk Tel Aviv met 24 onherkenbaar gemaakte Israëlische militairen en inlichtingenofficieren die betrokken zijn bij de dood van de naar schatting  73.000 inwoners van Gaza, een klein deel daarvan lid van de Palestijnse terreurbeweging Hamas. De een denkt honderden slachtoffers te hebben gemaakt, de andere duizenden. 

De militairen praten onthecht over de methodes. Met 85 procent zekerheid identificeert het IDF met AI mobieltjes van Hamas-leden. Die worden bewust niet op hun ‘werk’, maar thuis gebombardeerd vanwege de hogere trefkans. Door mobieltjes van hun vrouwen of kinderen af te luisteren weet het IDF wanneer vader of zoon thuiskomt. Een gemiddelde van 20 ‘Naza’ op één Hamaslid geldt als acceptabel, al komt 500 ook voor. Met 40.000 geschatte Hamas-leden brengt je dat volgens die logica op 800.000 dode Palestijnen in Gaza.

De militairen leggen ook uit hoe de etnische zuivering en de totale verwoesting van Gaza-Noord werden georganiseerd, en hoe zij recreatief hongerige Palestijnen op weg naar de voedseldistributie vermoordden. Die militairen zijn grotendeels ‘ons soort mensen’, vertelden Abraham en Szor op het Lido: goed opgeleid, kosmopolitisch, uit Tel Aviv. Ze zien zichzelf als een radertje in de machine en spreken van ‘uitgelaten vreugde’ bij het volbrengen van een missie, ook als ze vlak voor een bominslag nog baby’s horen kraaien via gehackte telefoons. 

Naza is een angstaanjagende documentaire over de mechanismes van dehumanisering. Veel van de feiten die de film openbaart zijn eerder gepubliceerd in onder meer The Guardian, maar de beelden van het actieve, nachtelijke Tel Aviv schuren met de onthecht vertelde horrorverhalen uit Gaza, zestig kilometer zuidwaarts. Naza is een belangrijke film, maar een Gouden Leeuw voor een Israëlische documentaire nadat The Voice of Hind Rajab – regisseur Kaouther Ben Hania zat dit jaar in de jury – vorig jaar tweede werd was een verkeerd signaal geweest; alsof het drama in Gaza beter door Israëli’s zou kunnen worden verteld.

Malkovich beste acteur

De Grote Juryprijs (zilver) ging naar het subtiele Possible Love van de Koreaan Lee Chang-dong: een film die beter wordt naarmate hij langer duurt, wat niet gold voor de dankspeech. In Possible Love ontdekt de vrouw van een steenrijke investeerder die een documentaire maakt over een ontslagen arbeider dat de sociale kloof te diep is voor echte vriendschap.

Ilja Chrzjanovski won de prijs voor beste regisseur voor zijn vier uur durende DAU, een unieke film met 400 acteurs en 10.000 figuranten die van 2008 tot 2010 werd opgenomen in een imitatie van een stalinistische ‘gesloten stad’ bij Charkov. Het is een grootse, uitbundige, ook wat vermoeiende film over de seksverslaafde, geniale natuurkundige en Nobelprijswinnaar Lev Landau, die ontsnapt aan de goelag door mee te werken aan de Sovjet-atoombom, als een Russische Oppenheimer. Oekraïense kritiek op zijn film ontmantelde Chrzjanovski, persona non grata in Rusland, door opnieuw zijn onvoorwaardelijke steun aan Oekraïne uit te spreken.

Lees ook

De sterren op de rode loper van Venetië zijn dit jaar van een relatief laag wattage

John Malkovich won de Volpi Cup voor beste acteur voor zijn rol als stervend CIA-agent op Paaseiland in 1973 in de geestige zwarte komedie Wild Horse Nine van Martin McDonagh. Een Oscarnominatie lijkt Malkovich nauwelijks te kunnen ontgaan.

Het beste scenario ging naar Stéphane Brizé’s Un Bon Petit Soldat, waarin een vrouwelijk hoofd personeelszaken zichzelf moet corrumperen om zich staande te houden in een verzekeringsconcern in Parijs. Beste jong talent was actrice Malou Khebizi, te zien in 15/18: A Place to Heal, Cédric Khans innemende portret van een Frans instituut voor jongeren met mentale problemen. Khebizi maakte recentelijk ook al grote indruk als would be-influencer in Diamant Brut.