Een man die z’n ex-vriendin doodde met 32 snij- en steekwonden beroept zich op noodweer

De zaak

Het gaat hard tegen hard in de rechtbank. Theo G. (43) staat terecht in Den Haag voor moord op zijn ex en het bezit van kinderporno. Dit alles te Katwijk. Theo zelf meent dat hij uit noodweer handelde en overigens liever dood was. Wat hij ook leek na te streven. De politie praatte hem van de balustrade van een torenflat af, vanwaar hij 112 had gebeld, zijn daad bekende en informeerde naar de straf voor moord. Ook belde hij vrienden om z’n laptop snel te laten ‘schonen’. Dat hij zijn ex om het leven bracht, ontkent hij niet. Maar zíj begon en hij praat alsof het hém allemaal is overkomen.

Theo is een huisschilder die dat beroep nooit heeft uitgeoefend, maar tien jaar lang in de sociale werkvoorziening zat. Met een geschiedenis van gameverslaving, wiet- en alcoholmisbruik. En belangstelling voor satanisme en oosterse spiritualiteit. Zijn woning beschreef de politie als „luguber”, met slangenhuiden en een paardenhoofd aan de muur.

De hulpverlening kende Theo als een ‘heftige casus’. De moord werd gepleegd met een rituele dolk, voor de gelegenheid scherp geslepen. Hij leerde z’n slachtoffer via een sekscontactsite kennen, waaruit een relatie volgde die zij op den duur beëindigde. Volgens Theo vooral omdat hij geen parenavonden met haar meer wilde bezoeken. Zijn liefdesverdriet omschrijft hij als een „draaikolk” en aanleiding voor nachtmerries, een depressie, zwaar blowen en drinken.

Hij put zich vandaag uit in beklag over „die vreselijke dag”. Voor zichzelf, z’n ex, de nabestaanden en zijn eigen familie die het allemaal „moesten meemaken”. De familie van zijn ex laat daar niets van heel. Theo is volgens hen een agressieve, manipulatieve, egoïstische man die een zware claim legde op hun familielid, dat hij isoleerde.

De verdachte heeft tijdens de tien uur durende zitting op alles een weerwoord. Hij weigerde mee te werken aan psychiatrische onderzoeken. Reden voor de officier om in een bijzondere procedure het ambtsgeheim van eerdere hulpverleners op te laten heffen. Dat zorgde voor jaren vertraging en veertien tussenzittingen.

Vandaag kan duidelijk worden welke ‘rode vlaggen’ de daad van G. eventueel konden voorspellen. Tegen eerdere hulpverleners zou hij volgens de rechter hebben gezegd dat hij ADD had, „een persoonlijkheidsstoornis, zwakbegaafdheid, vooral ’s nachts hallucinaties, verslavings- en prikkelgevoeligheid en […] problemen met agressie”. Nu zegt Theo dat te hebben overdreven, „want dan krijg je eerder hulp”.

Dat hij speelde met gedachten over moord en zelfmoord, erkent hij. Een van zijn hulpverleners raakte zo verontrust over z’n mentale toestand dat ze de huisarts, andere hulpverleners en de wijkagent belde. Maar ook Theo zelf. Die blijkt nu woedend over dergelijk „oneerlijk” handelen „achter m’n rug om”. En dat hij kinderporno verzamelde, was een poging om zíjn eigen trauma als misbruikt kind te „verwerken”.

Zijn online zoektermen (‘halsslagader’, ‘zelfmoord’, ’torenflat’, ‘mes slijpen’) konden even goed op zijn zelfmoordplan slaan als op de moord. Theo zegt zelf door zijn ex te zijn aangevallen. Daarna ontstond „een worsteling”, waar hij één wondje aan z’n hand aan overhield en zij 32 snij- en steekwonden.

Zijn ex leed aan schizofrenie, had last van ‘stemmen’, psychosen en agressie. Volgens zijn advocaat was sprake van een gevecht tussen twee mensen, van wie zijn cliënt de „grens van de noodzakelijke verdediging” overschreed. En daarna zelf 112 om hulp belde. Juridisch dus niet genoeg voor schuld aan moord.

De gedragskundigen stelden een persoonlijkheidsstoornis vast, die bij stress voor stemmingswisselingen en „problemen in de zelfregulatie” zorgt. Maar een direct verband met het delict ontbreekt. Verder valt het herhalingsrisico niet te taxeren. Aan de wettelijke voorwaarde voor tbs is daarmee niet voldaan.

De officier eist daarom alleen dat Theo na zijn straf met een gedrag beïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel onder toezicht blijft. Theo kan niet omgaan met krenking, heeft geen empathie of vermogen tot reflectie en blijft ook na 21 jaar cel een gevaar, denkt de officier.

Het oordeel

De rechtbank veroordeelt Theo tot vijftien jaar cel met aftrek en de toezichtmaatregel na de straf. En toch ook tot tbs. Daarnaast moet hij 55.947,44 euro schadevergoeding aan de staat betalen, die dat aan de familie voorschiet. Met de geëiste 21 jaar had ook „volstaan kunnen worden”, maar de tbs leidt „doorgaans ook tot vele jaren vrijheidsbeneming”.

Het noodweerargument rijmt met géén van de eerdere versies die de verdachte heeft verteld. Alles wat hij verder over het slachtoffer heeft gezegd, is „overwegend onjuist en […] grievend en beschadigend voor de nabestaanden”. Bovendien, ex-partnerdoding versterkt de gevoelens van angst, afschuw en onveiligheid in een samenleving die extra bewust is „van de potentiële kwetsbaarheid van vrouwen wanneer zij eigen keuzes maken in hun leven die door hun partner niet gewenst zijn”.

In tegenspraak met de gedragskundigen neemt de rechtbank dus wel een direct verband aan tussen de stoornissen van G. en de moord. Herhaling lijkt ook mogelijk, onder meer omdat hij bij een eerdere relatiebreuk vergelijkbaar gedrag vertoonde. De rechtbank constateert ”duurzaam disfunctioneren” van een conflictueus iemand met gemengde narcistische, borderline, theatrale en antisociale trekken, die moeite heeft met empathie, reflectie en hiërarchie. Iemand die makkelijk te krenken is met een sterke behoefte aan erkenning. Als hij ná een celstraf weer op zoek gaat naar relaties is dat „bijzonder risicovol”.