BredaPhoto Festival wil de troost en veerkracht bieden waar nu behoefte aan is

„Böser alter Mann”, staat er op zijn pet. Boze oude man. Met grijs baardje en grijs T-shirt, en die pet dus, poseert hij voor zijn dochter, de Duitse fotograaf Lara Rau. Ze fotografeerde ook het wat mistroostige straatje in een niet nader genoemd dorp in het oosten van Duitsland waar haar vader woont, en waar de kippen rondbanjeren op het erf. Ze zoomt in op zijn workoutruimte in de schuur (bokszak en halterbank) en op de plek waar hij aan het klussen is; er ligt wat glaswol en een duimstok met het logo van de AfD en de tekst ‘Nicht für linke Hände’ (toegegeven, die ís geestig).

In haar fotoserie Let’s Not Talk About Politics Anymore (2025-2026) onderzoekt Rau (1998), die dit jaar afstudeerde aan de kunstacademie in Bremen, hoe polarisatie binnendringt in de intieme ruimte van een gezin; haar vader steunt de AfD, zij de progressieve politiek. „Hoe kunnen we politieke verschillen verdragen zonder elkaar te verliezen?”, vraagt ze zich af – hyperactueel, met de recente zege van de extreemrechtse AfD in Saksen-Anhalt – en zoekt met haar foto’s naar wat hen samenbrengt in alledaagse momenten en subtiele gebaren van verbondenheid. 

Het bijzondere fotoproject van Lara Rau is onderdeel van de twaalfde editie van het BredaPhoto Festival. Het festival, met vooral ruimte voor geëngageerde fotografie en jong talent, heeft zich in de afgelopen jaren bewezen met een solide en internationale programmering en kent dit jaar een bijzonder sterke editie. De curatoren kozen voor minder kunstenaars (ruim veertig deze keer) die nu ieder wat meer ruimte krijgen, en daarmee een completere, rijkere tentoonstelling kunnen neerzetten.

Een aantal maakte speciaal voor deze editie nieuw werk. Zo imponeert de enorme site-specific installatie Shipwrecks of Empire, van de Japans/Samoaanse Yuki Kihara (1975), die gaat over Europees kolonialisme en de westerse expansie in de Stille Oceaan. Çigdem Yüksel (1989) maakte in opdracht van BredaPhoto vier prachtige wandtapijten over vijf bewoners uit de Bredase wijk de Hoge Vucht.

Lara Rau, uit de serie Let’s Not Talk About Politics Anymore (2025-2026).

Foto’s Lara Rau

Pijnlijk verlangen

Met het thema Our Songs Came Through kiest het festival deze editie vooral voor verhalen over troost en veerkracht. Want, zo is de gedachte, met een genocide in Palestina, meerdere oorlogen, toenemende ongelijkheid en burgerrechten die steeds meer in het geding komen, én dan ook nog eens een klimaatcrisis, is dat waar we behoefte aan hebben.

Het is opvallend in hoeveel projecten die troost gezocht wordt in wat ‘thuis’ wordt genoemd, en dan niet alleen in een fysiek thuis, maar ook in familie, in moeders en ja, ook in politiek andersdenkende vaders. Meerdere fotografen keren terug naar hun geboortegrond en naar hun ouders, anderen kunnen dat niet en verbeelden hun soms intense en pijnlijke verlangen daarnaar.

Zo fotografeert Eva Roefs (1993) jongeren uit het Brabantse Loosbroek, het geboortedorp waar ze twintig jaar geleden vertrok en waar ze vaak terugkomt omdat haar ouders en andere familie er nog wonen. In zwart-wit en kleur ensceneert ze beelden van jongeren die rondhangen, een jongen met zijn crossbrommer in de koeienstal, meisjes die dromerig de camera inkijken. Roefs creëert zo met haar foto’s een romantisch plattelandsbeeld – alsof de tijd hier heeft stilgestaan. Let wel: dit zijn geen documentaire portretten, het lijkt niet echt om déze jongeren te gaan – wat Roefs hier verbeeldt voelt meer als een diep verlangen, een nostalgie naar háár jeugd.

Die nostalgie naar die plattelandsidentiteit zien we ook in de foto’s van de Duitse Aline Papenheim (1997), die in In the Forest Behind My Father’s House teruggaat naar het Sauerland, waar de bossen rondom het huis van hun ouders zich langzaam aan het herstellen zijn en waar – na een periode van decennialange monocultuur – de diversiteit weer voorzichtig terugkeert. In dromerige beelden zoomt Papenheim in op microscopisch kleine details en speelt die met de elementen van de streek; de jacht, de bomen, de soms mystieke band die sommige bewoners met het bos hebben. Papenheim ontving voor dit project onlangs een belangrijke Duitse aanmoedigingsprijs, waarbij de jury onder andere hun poëtische beeldtaal prees.

Aleppo en zeewezens

Fouad Hallak (1989) kón heel lang niet naar huis. In 2016 ontvluchtte de Syrische fotograaf zijn land. In 2025, na de val van Assad, ging hij terug naar Aleppo. De ervaring van het opnieuw kennismaken met zijn familie en zijn stad was overweldigend: „Ik had gemengde gevoelens die ik niet onder woorden kon brengen, maar wel kon vertalen naar beeld. De foto’s tonen veel emoties; angst, pijn, verwarring, maar ook iets anders: hoop”, schrijft Hallak, die in Breda een ontroerende serie stadsportretten toont, waarin kinderen spelen tussen de kapotgeschoten gebouwen en oude vrienden elkaar opnieuw treffen.

Alhoewel het festival deze keer focust op zachte krachten, blijft er met series als die van Hallak oog voor wat er speelt in de wereld. Zo gaat het kleurrijke werk van de Oekraïense Varvara Uhlik (zie inzet), waarin ze haar jeugdherinneringen verwerkt, natuurlijk óók over de Russische inval. Rafael Soldi vertrok uit Peru en maakte intieme zelfportretten die zijn gevoel van verlies en heimwee mooi weergeven, ze vertellen óók het verhaal over discriminatie van queer personen in Zuid-Amerika.

„Soms denk ik dat mijn schrijverschap niet veel meer is dan coping. Een geoorloofde manier om ook in mijn volwassen leven zonder schroom te kunnen blijven ontsnappen aan mijn werkelijkheid”, schrijft Maurits de Bruijn in een essay in de catalogus van BredaPhoto. En dat is ook wat een aantal van de kunstenaars hier doet: zij zoeken naar manieren om om te gaan met een situatie die moeilijk, lastig, verdrietig of pijnlijk is – in verschillende vormen en gradaties – en geven daar middels hun beelden uiting aan, of vinden een nieuwe vorm en betekenis.

Het allermooist zien we dat in Lee and the Sea Things  van de Britse Magnum-fotograaf Olivia Arthur (1980). Toen een goede vriendin overleed en een driejarige dochter achterliet, wilde ze iets voor het kind maken om het verhaal van het verlies van haar moeder recht te doen. Arthur, die onder andere documentaire werk maakte over vrouwen in het Midden-Oosten, kwam erachter dat ze in dit proces met ‘gewone’ foto’s niet verder kwam en begon voor het eerst in haar carrière te werken met collages en teksten. Zeven jaar lang knipte en plakte ze, wikte en woog, en ontdekte een nieuwe (beeld)taal waarin ze zeewezens creëerde waarbij de overleden moeder een nieuwe, veilige plek had gevonden. Daarmee vond ze niet alleen een vorm om uiting te geven aan een groot verdriet, maar reikte ze de dochter ook voorzichtig woorden aan om weer vooruit te kunnen kijken: „Ze zwaaide hen uit en slaakte een diepe zucht”.