Een rapport ‘Babi Pangang met bami’ noemen: wanneer de overheid racisme niet herkent

Babi Pangang met bami. Zo heet het draaiboek dat de Nederlandse Arbeidsinspectie gebruikte bij een inval van een Chinees restaurant. De Arbeidsinspectie is onderdeel van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hetzelfde ministerie dat anti-Aziatisch racisme in zijn portefeuille heeft.

Toch is het een rechter die de overheid wijst op het discriminerende karakter van deze titel: „Ik zou dit soort namen voor een onderzoek ongepast noemen, dat doet denken dat er echt gezocht wordt naar problemen.” Het antwoord dat juristen van het ministerie en de Arbeidsinspectie gaven op deze misstand: „Intern delen we de mening dat [de titel] onhandig en ongelukkig gekozen is. Tegelijkertijd is het draaiboek per ongeluk meegestuurd.” De woordvoerder van de Arbeidsinspectie zegt dat de titel geen rol speelt bij de beoordeling of neutraliteit van de Arbeidsinspectie. De inspectie staat volgens haar voor ”professioneel, onafhankelijk en objectief toezicht”.

Maar een rapport Babi Pangang met bami noemen is discriminerend en ronduit racistisch. Geen ambtenaar of leidinggevende die hierover was gevallen. Zelfs wanneer het onbedoeld was, of gebeurde onder het mom van ‘een grapje’, is juist dát het probleem. Zo werkt institutioneel racisme: de normalisering van stereotypen en vooroordelen is zo systemisch dat mensen het niet meer herkennen.  

De signalen die wij vanuit de onze gemeenschap krijgen, beperken zich niet tot de Arbeidsinspectie. Ook over onder meer de Belastingdienst en de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst horen wij ervaringen over incidenten waarbij Aziatische Nederlanders zich gestereotypeerd voelden. Zo had een van onze leden zeven jaar een conflict met de Belastingdienst, die haar ten onrechte „fraudeur” had genoemd terwijl zij niets verkeerd had gedaan. Uiteindelijk bleek de Belastingdienst zelf valsheid in geschrifte te hebben gepleegd. Hoe kan de racistische lading van deze woorden zo over het hoofd gezien zijn? ‘Onhandigheid’ of een ‘ongelukkige keuze’ zijn geen excuus voor een overheidsorganisatie.

Racisme

Des te schrijnender is het dat júíst dit ministerie zich moet inzetten voor een inclusieve samenleving. Na een motie in april 2021 kreeg SZW de opdracht een grootschalig onderzoek in te stellen naar anti-Aziatisch racisme. Uit dat onderzoek bleek dat één op de drie Aziatische Nederlanders en de helft van de Chinese Nederlanders te maken heeft met racisme. Evenveel als mensen met een Marokkaanse, Turkse, Surinaamse of Antilliaanse herkomst. 

Het is een conclusie die mij en velen met mij niet verbaast. Na dit onderzoek stelde SZW 50.000 euro beschikbaar. Niet voor ondersteuning van slachtoffers. Niet voor preventie. Niet voor structurele interventies. Niet voor organisaties uit de gemeenschappen zelf. Nee: voor vervolgonderzoek.

Dit, het omstreden draaiboek, en het feit dat er tot op heden nog weinig concrete stappen zijn gezet, laat de beperkte mate zien waarin anti-Aziatisch racisme gezien of erkend wordt. Het laat ook zien hoe hardnekkig de mythe van de ‘modelminderheid’ is: Aziatische Nederlanders zouden het ‘goed doen’, weinig problemen veroorzaken en dus weinig bescherming nodig hebben. We moeten kennelijk vooral dankbaar zijn dat we überhaupt worden meegenomen in beleid.

Kolonisatie en uitbuiting

Nederland lijkt niet door te hebben dat meer dan twee miljoen Nederlanders wortels hebben in Azië. Dat Nederland daar eeuwenlang rijkdom vergaard heeft door kolonisatie, handel, geweld en uitbuiting, terwijl de mensen en gemeenschappen die met die geschiedenis verbonden zijn in Nederland nog altijd onvoldoende worden gezien. Een rapport met een dergelijke titel is niet zomaar een flauwe grap, maar past in een veel langere traditie waarin Aziatische mensen worden teruggebracht tot hun keuken, accent, uiterlijk en allerlei stereotypen.

Het probleem is niet dat de Arbeidsinspectie één keer de verkeerde woorden koos. Het probleem is dat een overheid die zegt anti-Aziatisch racisme te bestrijden, het kennelijk niet herkent wanneer haar eigen woorden een racistische stereotypering uitdrukken.