Pijnlijk eerlijk vertelt dit kinderboek hoe het is als je ouders gaan scheiden

„Wat doen grote mensen als kinderen slapen? Ze kijken naar het journaal op de bank met limonadevlekken. Of ze zetten de afwas in de vaatwasmachine. Ze praten. Soms zijn hun stemmen zacht en dan weer hard. Waar praten ze over? Welke woorden zijn zo erg dat daarna alles anders wordt?” Dit zijn vragen die Ila zichzelf stelt in het prachtige en zorgvuldig geschreven nieuwe kinderboek van Enne Koens, Ila en de dingen. Een verhaal over een kind dat in het reine moet komen met een beslissing die ouders soms nemen: scheiden.

Ila en haar broertje Jimmy gaan samen met hun vader op vakantie. Met hun campertje gaan ze net als alle andere jaren naar Frankrijk. Ze bezoeken campings, gaan een keer in een bos staan, ze eten in een restaurantje, ze zwemmen. Alleen gaat mama dit keer niet mee. Zij knapt haar nieuwe appartement op. De kat Nala is daarom meegesmokkeld door Ila, want én zonder mama én zonder Nala, dat is wat veel gevraagd. Pas bij de Franse grens ontdekt vader de verstekeling.

Vertrouwd én anders

Enne Koens (1974) begrijpt goed dat bij een scheiding veel van het gewone leven doorloopt, in een andere context. Het is dan ook slim dat ze er een vakantieverhaal van heeft gemaakt. Veel is hetzelfde, veel is vertrouwd, maar er is ook veel onbekend en anders. Door deze situering te kiezen kan Koens het gezin verder laten leven in een ander kader. Het is een gezellige knusse vakantie, wat de nodige humor en lichtheid geeft aan een verhaal dat toch in de kern erg verdrietig is. Pijnlijk eerlijk vertelt Ila en de dingen over hoe het is om het kind van gescheiden ouders te worden. De onmacht, de pogingen om grip te krijgen op de nieuwe situatie, het gemis: Koens weet deze moeilijke en verdrietige situatie perfect op te schrijven. Inlevend, met humor en – niet onbelangrijk – zonder goede raad legt ze de pijnpunten bloot en de ontoereikende troost, die voldoende moet zijn in de onbegrijpelijke situatie.

Zoals Ila schrijft: „Ik dacht dat alles wat ik kende er altijd zou zijn: de woonboot, de trap naar het dek, de vloer, de mast, de keuken, het kleed, de lucht, papa en mama. Maar in mijn slaperige hoofd rolt mama de woonboot op. Daarna vouwt ze de mast dubbel en stopt hem in een verhuisdoos. Papa schuift de gordijnen dicht voor de ramen van de boot die allang is ingepakt. Alles staat op de kade. Alleen het water kabbelt net als altijd. Op de plek waar we net nog woonden, bouwt nu een waterhoen zijn nest.”

Ila en Nala de kat speelden al eerder een rol in het ook zo mooie Bommel en ik dat vorig jaar verscheen. Een verhaal over een kind dat worstelt met wat misschien ADHD is, maar dat je evengoed kunt lezen als een verhaal over een kind met een grote verbeelding en een fantasiespel waar het wellicht wat te oud voor is. Door het bijpersonage Ila uit het vorige boek in dit verhaal de hoofdrol te geven, krijgen de boeken samen meer verdieping. Samen zeggen ze: elk huisje heeft zijn kruisje.

Net als in Bommel en ik is er in Ila en de dingen geen sprake van oplossingen. Problemen horen bij het leven en je zult ermee moeten leren omgaan. Maar de warmte waarmee het verhaal geschreven is omsluit je zoals een gezin dat kan doen. Het maakt van Ila en de dingen een uitzonderlijk en ijzersterk scheidingsverhaal.