Slecht nieuws voor de Saoedische olie-export: Houthi’s nemen Mokka in, pijpleiding bij Medina dicht

Totdat de VOC eind zeventiende eeuw enkele bonen mee wist te smokkelen om op Java een eigen plantage te beginnen, had Mokka een monopolie op de koffiehandel. In de eeuwen erna verviel het tot een tamelijk onbeduidende provincieplaats. Donderdag viel de havenstad in West-Jemen in handen van de Houthi’s, waarmee Mokka net als in vroeger eeuwen weer van groot strategisch belang geworden is.

Mokka, een stadje met naar schatting tien- tot vijftienduizend inwoners, ligt aan de Rode Zee, zo’n tachtig kilometer ten noorden van Bab al-Mandeb. Vrijdag rukten de Houthi’s vanuit Mokka verder op naar het zuiden, waar die cruciale zeestraat ligt. Hierbij namen ze het stadje Dhubab en het eiland Mayyun in. Dat eiland ligt midden in Bab al-Mandeb. Volgens nieuwszender Al Arabiya hebben de Houthi’s hierbij ballistische raketten afgeschoten. Honderden inwoners zijn op de vlucht geslagen.

Hun nieuw verworven posities stellen de Houthi’s in staat om nog beter te bepalen wie er door de zee-engte mag varen. De Houthi’s, een rebellenbeweging die de facto de macht heeft in het noordwesten van Jemen, wisten de afgelopen maanden al sterk de doorvaart van schepen uit het vijandige Saoedi-Arabië te beperken. Tankers uit alle andere landen mochten tot nu toe wel doorvaren.

Achterbak van een pick-uptruck

Om Mokka werd al enkele dagen gevochten tussen de Houthi’s en de centrale Jemenitische overheid. Donderdag slaagden de rebellen erin om de overheidstroepen te verdrijven en het stadje in te nemen. Op een door NRC geverifieerde Facebook-video zijn Houthi-militanten te zien die in de achterbak van een pick-uptruck Mokka binnenrijden.

De inname van Mokka is vooral voor Saoedi-Arabië slecht nieuws. Dat land zag zijn olie-export eerder dit jaar al beperkt worden door de Iraanse beheersing van de zee-engte aan de andere kant van het Arabische schiereiland, de Straat van Hormuz. Als de Houthi’s geen Saoedische schepen meer doorlaten, kunnen de olietankers hun belangrijke afzetmarkt Azië alleen nog bereiken door via het Suezkanaal en de Middellandse Zee om Afrika heen te varen. Die reis is zowel veel langer als veel duurder dan de gebruikelijke routes.

Op satellietbeelden van donderdag zijn zwarte rookpluimen te zien boven oliepijpleidingen nabij de West-Saoedische stad Medina. Volgens Saoedische autoriteiten is de oost-westpijpleiding vrijdagavond vanwege „meerdere aanvallen” uit voorzorg tijdelijk stilgelegd. Normaal gesproken vervoert deze pijpleiding ruwe olie vanaf de Perzische Golf naar de Rode Zee. Eerder in de week bombardeerden de Houthi’s al depots van het staatsoliebedrijf Saudi Aramco.

Saoedi-Arabië en de Houthi’s zijn sinds twaalf jaar met elkaar in oorlog. In dat jaar veroverde de beweging de Jemenitische hoofdstad Sanaa. De Saoediërs besloten de Jemenitische overheid te hulp te schieten tegen de Houthi’s. Acht jaar van oorlog volgden, met honderdduizenden doden tot gevolg. In 2022 sloten de partijen een wapenstilstand.

De Saoediërs hebben nog geen concrete actie ondernomen na de verdrijving van de door hen gesteunde regeringstroepen uit Mokka. Toch gaan analisten ervan uit dat deze nieuwe stappen van de Houthi’s tot een opleving van de Jemenitische burgeroorlog kunnen leiden.

Lees ook

‘De Houthi’s proberen van Saoedi-Arabië een zondebok te maken, een duivel die verslagen moet worden’

Dieselprijs in VS naar recordhoogte

Donderdag kwam ook het nieuws naar buiten dat Saoedi-Arabië in augustus nog maar 6 miljoen olievaten per dag wist te exporteren, het laagste aantal in dertien jaar tijd. Na de inname van Mokka stegen de olieprijzen tot bijna 95 euro per vat, het hoogste prijspeil in maanden. In de VS steeg de dieselprijs naar een recordhoogte van 1,38 euro per liter (in Nederland kost diesel gemiddeld 2,71 euro per liter).

Volgens de Amerikaanse nieuwssite Axios heeft de Saoedische kroonprins Mohammed bin-Salman gevraagd of Donald Trump hem kon helpen met bombardementen op de Houthi’s. De president zou dit verzoek geweigerd hebben, volgens Axios omdat hij de aandacht wil blijven richten op Iran en de Straat van Hormuz. Wél hebben de Amerikanen militair personeel naar de Saoedische hoofdstad Riad gestuurd voor inlichtingen en het uitzoeken van geschikte doelen om te bombarderen, meldt nieuwszender CNN.