Schermtijd | Dolly Parton liet me zien hoe sociale media ons gedrag veranderden

Na het overlijden van Dolly Parton klinken bij mij thuis weer regelmatig nummers als Here You Come Again, I Will Always Love You en 9 to 5. Als ik op YouTube beelden terugkijk van Parton op Glastonbury in 2014, valt me iets op. De paar mensen in het publiek die het optreden filmen, houden hun telefoon horizontaal.

Dat beeld voelt bijna ouderwets. Het voert me terug naar de tijd dat mensen nog vol afgunst keken naar de verticale video's die online werden gedeeld. Er werd een afkeurende term bedacht voor de mensen die dat deden. Zij leden aan het vertical video syndrome.

Het ging zo ver dat GeenStijl een ludieke demonstratie in Den Haag organiseerde tegen verticale video's. Erg druk was het daar niet, maar toch. De boodschap was helder: wie serieus filmt, doet dat horizontaal.

We gaan elf jaar vooruit in de tijd en ik kijk naar beelden van Glastonbury in 2025. In het publiek van de hippe rockband Turnstile zie ik een inmiddels herkenbaar beeld: bijna alle telefoons worden rechtop in de lucht gehouden om het concert vast te leggen.

De strijd tegen verticaal filmen is in de loop der jaren als een nachtkaars uitgegaan. Door de opkomst van apps als Snapchat, Instagram en TikTok zijn staande video's de norm geworden. Zo kun je lekker door blijven scrollen, zonder je telefoon te moeten draaien.

Inmiddels is ook de serie- en filmindustrie overstag gegaan. In de Netflix-app staat zelfs een tabblad met rechtop uitgesneden beelden van clips uit films en series. En op TikTok verscheen dit jaar Screen Time (goede naam), een professionele serie van 57 korte afleveringen die speciaal voor telefoons was gemaakt.

Voor niet-verticale beeldverhoudingen lijkt op sociale media nog weinig ruimte te bestaan. Toch ben ik groot fan van de video's die Daniel Broadley voor Oasis maakte tijdens hun reünietour. Die filmpjes waren opgenomen in 4:3, een bijna vierkante beeldverhouding die je kent van oude televisies. Heel atypisch voor Instagram.

"Meta klopte aan met de vraag waarom we niet voor een formaat kozen dat beter in smaak viel bij het algoritme", zegt Broadley in een interview. "Alleen de schermen op het podium al waren wijder dan bij welke liveband dan ook. Dat kun je in verticaal formaat niet eens vastleggen."

Bij mij blijft vooral de opmerking over het algoritme hangen. Die laat zien hoe Meta het liefst heeft dat alles verticaal en beeldvullend wordt gedeeld. Kortom: Meta stuurt erop aan dat gebruikers zich aanpassen aan de app en zoveel mogelijk verticaal fotograferen en filmen. Doe je dat niet, worden je berichten minder vaak bekeken.

We hebben niet altijd in de gaten hoe ons gedrag ongemerkt gestuurd wordt door socialemediaplatforms. Dat valt pas op als je een concert terugkijkt uit de tijd dat die apps nog niet waren ingericht op oneindig scrollen en het delen van Stories.

• Apple presenteerde voor het eerst een vouwbare iPhone. Je moet er flink voor in de buidel tasten: de prijs begint bij 2.339 euro.
• De politie heeft de stem laten horen van een verdachte die betrokken was bij de Odido-hack in februari. De persoon deed zich voor als IT-medewerker en kwam zo in de systemen van de provider.
• Evan Hubinger (wetenschappelijk topman bij Anthropic) schat de kans dat AI ons allemaal gaat uitroeien in het komende decennium op meer dan 10 procent. "We doen ons best, maar hebben nog geen oplossing", schrijft hij op X.

Vorige week verbaasde ik me over de Olympische Spelen voor robots, waar een van de apparaten sneller rende dan Usain Bolt. Dit waren jullie reacties.

• Meerten_2591b445: De robot in de sport zie ik niet snel gebeuren, sport is emotie en een robot kent dat niet. Maar zoals beneden al aangegeven, op het slagveld is emotie niet gewenst en een robot kent geen angst. Met herkenningssoftware en de nodige wapens zou je met AI zelfs een strijdplan kunnen ontwikkelen en kunnen de generaals thuis op de bank naar het verloop van de strijd kijken.
• Goedbezig68: Iedereen roept 'nou en' bij een robot die sneller rent dan Bolt, maar denk twee stappen verder. Voor politie en leger is dit juist cruciaal: als een robot sneller en stabieler over hindernissen gaat, wordt vluchten voor arrestatie of frontlinies een stuk lastiger. Net zoals Formule 1‑technologie later in onze gewone auto's belandt, zo sijpelt dit soort robotinnovatie straks door in beveiliging, handhaving en zelfs civiele toepassingen. Het is geen gimmick, het is vroege infrastructuur voor toekomstige macht en controle. Dom om dat weg te wuiven.
• Nog_2c30d8a2: Technisch gezien knap, maar als prestatie niet bepaald bijzonder. Dit is precies wat ik dacht, een apparaat dat beweegt. Goh.

Hoe film jij met je telefoon? En kijk je beelden wel eens terug? Laat het me weten! Dat kan in de reacties hieronder of via rutger@nu.nl. Misschien verschijnt jouw bericht komende week in Schermtijd.

Tot volgende week!