Krimp van hersenen stopt tijdelijk tijdens menopauze

Maurice Hettfleisch von Ehrenhelm
Nieuwsredacteur

Hersenen krimpen gedurende het leven, maar bij vrouwen stopt die krimp tijdelijk tijdens de menopauze, blijkt uit onderzoek van Amsterdam UMC. Verder onderzoek moet uitwijzen waardoor de stagnatie ontstaat en of die samenhangt met overgangsklachten.

Onderzoekers van het Amsterdamse ziekenhuis onderzochten hoe de hersenen van vrouwen veranderen tijdens drie belangrijke hormonale overgangen: de puberteit, zwangerschappen en de overgang. Daarvoor analyseerden ze ruim duizend MRI-scans. Het doel was om te bepalen welke veranderingen kenmerkend zijn voor de verschillende levensfases.

Tijdens de menopauze zagen de onderzoekers een opvallende stagnatie in de hersenen. Waar de hersenen gedurende het leven langzaam krimpen, bleek dat tijdens de menopauze tijdelijk niet het geval. Het is voor het eerst dat deze stagnatie is aangetoond. De resultaten van het onderzoek zijn dinsdag gepubliceerd in Nature Communications.

Waarom dat juist tijdens de menopauze gebeurt, is nog onduidelijk. Daar is volgens neurowetenschapper Sophie van 't Hof verder onderzoek voor nodig. Zij werkte aan het onderzoek van het Pregnancy Brain Lab van Amsterdam UMC.

"Ik zou heel graag een grote hypothese willen hebben over waarom dit nou gebeurt in de menopauze, maar er is gewoon nog geen onderzoek naar gedaan", zegt de onderzoeker tegen NU.nl. "Het is echt iets voor verdere onderzoeken om te kijken of er een link is met alle klachten die we zien tijdens de menopauze."

Krimp tijdens zwangerschap mogelijk voorbereiding op ouderschap

Dit soort onderzoek richt zich meer op de cognitieve processen die in de hersenen plaatsvinden. Het onderzoek met MRI-scans keek vooral naar veranderingen in de omvang en structuur van de hersenen. "Dat is echt het grondwerk dat gelegd moet worden voor we kunnen bouwen aan relevante vraagstukken voor medici."

De onderzoekers ontdekten ook hoe de structuur van het brein verandert tijdens de puberteit en zwangerschap. Daarbij is wel krimp te zien: de hoeveelheid grijze stof in de hersenschors neemt af. Grijze stof bestaat uit hersencellen en is belangrijk voor het verwerken van informatie, zoals denken, waarnemen en bewegen.

"Tijdens de puberteit zien we de veranderingen door het hele brein en neemt de grijze stof op hoog tempo af", legt Van 't Hof uit. "We denken dat er dan optimalisatie van de hersenen plaatsvindt en we zien verbeteringen in functies op emotioneel vlak en cognitief niveau."

De veranderingen in de hersenen tijdens de zwangerschap zijn vooral zichtbaar in specifieke hersengebieden. "We denken dat het bij zwangerschap echt om specifieke veranderingen gaat ter voorbereiding op het ouderschap", zegt Van 't Hof. Het Pregnancy Brain Lab doet hier verder onderzoek naar.