De Nationale Opera opent het nieuwe seizoen sterk met ‘Pagliacci/Cavalleria rusticana’

Beste mensen, wat u nu gaat zien is allemaal waarlijk gebeurd. De tranen die vloeien zijn niet geveinsd – en er vloeit echt bloed. Opera is in veel opzichten het tegenovergestelde van realistisch, dus zo’n disclaimer aan het begin ben je geneigd met een korrel zout te nemen. Sterker, je verwacht juist een flink op de spits gedreven spel met feit en fictie. Wat dat betreft stelt Pagliacci/Cavalleria rusticana niet teleur.

De Nationale Opera opende het seizoen zaterdagavond met een herneming van de regie van Robert Carsen uit 2019: een dynamisch spektakel dat zich ontvouwt op de bühne én in de zaal. De geweldige bariton Roman Burdenko (Tonio/Alfio) was er zeven jaar geleden ook al bij, in de nieuwe solistencast maakt de Nederlandse mezzo Maria Warenberg als Lola een uitstekend huisdebuut. Maar de echte sterren zijn koor en orkest, warmbloedig geleid door Andrea Battistoni.

Carsen draaide de gebruikelijke volgorde van het tweeluik om, zodat de Proloog van Pagliacci, waarin het publiek direct wordt aangesproken, vooraan belandt. Het overspelverhaal van Pagliacci vindt plaats in het theater en culmineert op het toneel, waarna Carsen het overspelverhaal van Cavalleria rusticana van kerk en dorpsplein naar coulissen en kleedkamers van een operahuis verplaatst.

Het levert mooie beelden op, bijvoorbeeld als het voltallige operakoor zich omkleedt voor een voorstelling die we niet te zien krijgen. Of het slot: een doek dat valt en blijft vallen, tot het hulpeloos voor het naakte toneel op de grond ligt. Waar is die vierde wand eigenlijk?

Komisch én ademstokkend 

Hoogtepunt van het spel met verdichting is de tweede akte van Pagliacci, waarin een commedia dell’arte-troupe hun liefdesdriehoek uitspeelt die net achter de schermen onthuld is. Uiteindelijk breekt de clown Pagliaccio (Riccardo Massi) uit zijn rol en doodt hij zijn vrouw Nedda (Corinne Winters) en haar minnaar, maar het is de aanloop naar de moord, met grotesk uitvergrote kostuums en dito spel, die komisch én ademstokkend is.

Interessant: het ‘echte leven’ kwam met deze verismo-klassiekers de opera binnen, maar het is de karikatuur die het diepst snijdt. Die prikkelende dubbeling ontbreekt in het krachtige, maar minder verfijnde duet van Santuzza (Raehann Bryce-Davis) en Turiddu (SeokJong Baek) in Cavalleria rusticana.