Europese steun voor Oekraïne mag niet gaan wankelen door Russische sabotage en intimidatie

Rusland heeft het gedaan. De Duitse regering durfde vorige week de conclusie aan dat Moskou achter de mislukte aanvallen zit met explosieven en drones begin augustus op het vliegveld van Leipzig, een belangrijke militair-logistieke hub in de oorlog in Oekraïne. Uiteindelijk was er geen noemenswaardige schade, maar de schrik zit er goed in. Als de ontploffingen wel waren geslaagd, hadden de gevolgen dramatisch kunnen zijn.

Tot nu toe was Berlijn opvallend terughoudend met het aanwijzen van een dader. Dat was te verklaren: in Duitsland is er geen consensus over Rusland. Waar er in andere Europese landen minder twijfel bestaat over wie de agressor is in de oorlog in Oekraïne, zijn de Duitsers hierover sterk verdeeld. De sympathie voor Rusland is mede door het communistische verleden van Oost-Duitsland nooit helemaal verdwenen. Er is, nu het economisch slechter gaat, bovendien heimwee naar de sterke economische banden die Duitsland tot voor kort met Rusland had, onder meer op het gebied van goedkoop gas. En de Tweede Wereldoorlog heeft (begrijpelijk) een generatie van overtuigde pacifisten voortgebracht, die gruwelt van investeringen in wapentuig, zelfs als die bedoeld zijn om zich Poetins Rusland van het lijf te houden.

Wat ongetwijfeld ook meespeelt: NordStream. In september 2022 werd de gaspijpleiding die het Russische en Duitse vasteland via de Oostzee verbond opgeblazen. Vrijwel meteen werd er naar Rusland gewezen, maar inmiddels zijn er aanwijzingen dat er mogelijk Oekraïeners achter de operatie zaten. Kyiv had in ieder geval een sterker motief bij het langdurig vernietigen van deze cruciale economische navelstreng tussen Rusland en de EU. Dat Berlijn inzake ‘Leipzig’ meer tijd heeft genomen om een dader aan te wijzen is in die context wel te begrijpen. Het wilde meer zekerheid.

Tegelijkertijd is onzekerheid juist de kern van de ‘hybride oorlog’ die Rusland op dit moment voert in Europa. Nu de echte oorlog in Oekraïne niet naar wens verloopt, is het Poetin er alles aan gelegen om in ieder geval de Europese steun, en vooral de Duitse, voor Oekraïne aan het wankelen te brengen. Dat er in één maand in zes Europese landen maar liefst acht branden bij defensiebedrijven zijn uitgebroken, is niet voor niets. Dit komt bovenop een lange reeks kleine en grote sabotageacties. Dat Russische betrokkenheid niet altijd vaststaat of moeilijk kan worden bewezen, doet niet ter zake. Waar het om gaat is dat iedereen gelóóft in Poetins lange arm, en ervan schrikt.

Het kenmerk van een goed uitgevoerde hybride oorlogsactie is dat het genoeg moet zijn om mensen de stuipen op het lijf te jagen, maar geen dodelijke slachtoffers maakt. Als er (te veel) doden vallen, kan de tactiek averechts werken. Gelukkig is Duitsland vooralsnog erger bespaard gebleven. Tegelijkertijd voedt juist dit, het gevoel dat het meevalt, het narratief dat de Russische intenties nog zo kwaad niet zijn, en dat juist de steun voor Oekraïne misschien maar eens onder de loep moet worden genomen. Europese regeringen, de Duitse voorop, moeten de verleiding blijven weerstaan om hierin mee te gaan. Iedereen kan zien wat Rusland dag in dag uit aan menselijk leed aanricht in Oekraïne zelf. Daarover is géén onzekerheid.