Verbazing en afschuw na winst AfD in Saksen-Anhalt, Europees uiterst rechts in jubelstemming

Gevestigde politici in Duitsland en daarbuiten, herdenkingscentra en Duitse media reageren gechoqueerd op de grote overwinning van de extreemrechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. Ondertussen verkeren radicaal-rechtse politici, een Russische gezant van Poetin, en techmiljardair Elon Musk in een jubelstemming.

„Dit hadden we niet verwacht”, zei de Duitse bondskanselier Friedrich Merz maandagmiddag in een persconferentie. De AfD-winst laat zien dat Duitsland „fundamentele hervormingen” nodig heeft. „Niet minder dan de toekomst van ons land en de kansen voor onze kinderen en kleinkinderen staan op het spel.” 

Toch wil Merz aan Duitse inwoners en „vrienden in Europa en de rest van de wereld” benadrukken dat de Duitse instituties „weerbaar en stabiel” zijn. Ondanks de toenemende druk op zijn positie denkt hij niet aan opstappen. „Ik ben me bewust van mijn verantwoordelijkheid.”

„Wat we hier zien, is een dramatische situatie,” zei Felix Banaszak, landelijke voorzitter van de Groenen in Duitsland. Lijsttrekker van Die Linke in Saksen-Anhalt Eva von Angern sprak van een „zwarte dag voor Saksen-Anhalt”. Olaf Lies, minister-president van Nedersaksen en prominent SPD-lid, noemde de uitslag „dramatisch” en „ondenkbaar.”

Live

Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
of probeer het later nog eens.

Ook in commentaren van Duitse media wordt alarmerend gereageerd. „Een alles-moet-anders-moment”, „absolute horror” en „extreem gevaarlijk voor de liberale democratie”, klinkt het respectievelijk in Zeit, Taz en Der Spiegel.

Ook de eerste reacties van Europese ministers sijpelen binnen. De Franse onderminister voor Europese Zaken Benjamin Haddad noemt de overwinning op X „een ernstig moment”. „Nationalisme en vreemdelingenhaat zullen nooit een oplossing zijn.” Binnen de Italiaanse regering wordt zowel negatief als positief gereageerd. De minister van Buitenlandse Zaken Antonio Tajani spreekt van „verschrikkelijk nieuws„, maar vicepremier Matteo Salvini noemt de uitslag een „klinkend succes, die de sterke vraag naar verandering (…) onderstreept”. In Nederland hebben vooralsnog geen ministers gereageerd.

‘Gut gemacht!’

„Gefeliciteerd!”, reageert PVV-leider Geert Wilders met een aantal feest-emoticons op de uitslag. Viktor Orbán, tot voor kort premier van Hongarije noemt de overwinning „groots voor Duitsland en Europa”. Santiago Abascal, van het Spaanse Vox, spreekt van „hoop voor Duitsland en Europa”.

Techmiljardair Elon Musk, die regelmatig promotie maakt voor de extreemrechtse partij, verwelkomt de AfD-overwinning. „Gut gemacht!”, reageert hij onder een X-post van fractievoorzitter Alice Weidel. Donald Trump deelde zondag – zonder commentaar – de tussenstand van de verkiezingen op zijn platform Truth Social. Kirill Dmitriev, een special gezant van president Poetin, nam een screenshot van de post van Trump en plaatste die op zijn eigen X-account. „Historische winst van het pragmatische AfD”, schreef hij erbij. AfD verkondigt regelmatig pro-Russische standpunten.

Holocaust-herdenkingscentra: ‘historische breuk’

„Deze uitslag beangstigt ons”, zegt de Duitse Auschwitz-overlevende Eva Umlauf, tevens voorzitter van het Internationale Auschwitz Comité, in een verklaring. „Dat een extreemrechtse partij opnieuw de sterkste fractie in een Duits deelstaatparlement wordt, hadden wij als Holocaustoverlevenden nooit voor mogelijk gehouden.”

Ook de Stichting Herdenkingscentra Buchenwald en Mittelbau-Dora, twee voormalige concentratiekampen van de nazi’s, vreest de mogelijke regeringsmacht van de AfD. Het links-nationalistische BSW kan de extreemrechtse partij aan een meerderheid helpen in de deelstaat. „Een partij die de verwerking van de nazimisdaden in diskrediet brengt en het herschrijven van de geschiedenis aankondigt, kan de staatsmiddelen krijgen om dit door te voeren.” De herdenkingscentra spreken van een „historische breuk”.

Lees ook

Extreem-rechtse AfD-lijsttrekker Ulrich Siegmund wist met een positief getoonzette campagne een grote overwinning in Saksen-Anhalt te boeken