Rutte: avondklok tijdens corona was onvermijdelijk om zorg te sparen
Oud-premier Mark Rutte heeft in zijn tweede verhoor door de parlementaire enquêtecommissie Corona gezegd dat de avondklok begin 2021 onvermijdelijk was. Hij verklaarde dit maandag tegenover de commissie, die onderzoek doet naar het Nederlandse coronabeleid. Volgens Rutte was de avondklok het laatste overgebleven middel om de verspreiding van het coronavirus af te remmen en de zorg te ontlasten, op een moment dat de samenleving al vrijwel volledig op slot zat.
Avondklok was volgens Rutte enige optie
Rutte zei dat de basismaatregelen voldoende waren geweest als iedereen zich er strikt aan had gehouden: anderhalve meter afstand, niezen in de elleboog, geen handen schudden en voldoende ventileren. Hij noemde dat zelf "een papieren werkelijkheid" en vond het onvermijdelijk dat niet iedereen deze adviezen volledig opvolgde.
Volgens Rutte zat de samenleving destijds al vrijwel volledig op slot: ook de scholen waren opnieuw gesloten, ondanks de wens om dat niet meer te doen. De avondklok was in die situatie het enige overgebleven instrument. Een verplichting om thuis te werken bestond nog niet, maar had volgens hem weinig extra effect gehad, omdat vrijwel iedereen al thuiswerkte.
Zonder avondklok dreigde code zwart in de zorg
Het kabinet was zich er volgens Rutte van bewust hoezeer een avondklok ingreep in het grondrecht van mensen om zich vrij te bewegen. Toch liet het kabinet zich overtuigen door het effect dat de maatregel volgens modellen kon hebben op het aantal besmettingen. Dat aantal moest omlaag, omdat de ziekenhuizen de druk anders niet meer aankonden.
Het RIVM berekende achteraf dat naast afstand houden en hygiëne ook stevige contactbeperkingen nodig waren om de verspreiding van het virus voldoende af te remmen. Rutte vindt het sturen op het voorkomen van code zwart in de zorg nog altijd de juiste keuze tijdens de pandemie. Code zwart betekent dat er niet voor iedereen die zorg nodig heeft nog plek is in het ziekenhuis. Andere opties, zoals het isoleren van ouderen en kwetsbare mensen of het accepteren van meer sterfgevallen, waren voor hem geen serieuze alternatieven.
Derde schoolsluiting niet te vermijden
Ook de derde sluiting van scholen, in december 2021, was volgens Rutte onafwendbaar. De ziekenhuizen zaten toen al bijna vol op het moment dat de omikronvariant begon rond te gaan, na maanden waarin de deltavariant al tot lockdownachtige maatregelen had geleid. Volgens Rutte was code zwart onafwendbaar geweest als omikron net zo ziekmakend was geweest als delta.
Rutte gaf aan dat hij achteraf de Tweede Kamer meer tijd had willen geven om over de maatregelen te oordelen, zonder dat dit tot vertraging zou leiden.
Appjes Grapperhaus en De Jonge openbaar gemaakt
De commissie confronteerde Rutte ook met beledigende berichten die oud-minister Ferd Grapperhaus destijds over collega-bestuurders stuurde. Rutte noemde de berichten "niet fraai", maar vond niet dat ze iets zeggen over het gevoerde beleid tijdens de coronapandemie. Vorige week kwamen in de verhoren ook berichten naar voren van oud-minister Hugo de Jonge, waarin hij collega's aanduidde met termen als "soepjurkje" en "jankerd". Deze berichten zijn door de commissie openbaar gemaakt.
Rutte zei zich er "best een beetje geïrriteerd" over te hebben gevoeld dat de commissie deze privéberichten publiek maakte. Volgens hem hoort het bij een langdurige crisis dat mensen af en toe stoom afblazen.
Persconferentie Corona: Mark Rutte, Irma Sluijs en Hugo de Jonge - 2020 (@Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport)