Studieschuld groeit door dure studententijd en kan later hypotheek beperken

De woonlasten voor studentenkamers zijn tussen 2016 en 2026 met de helft gestegen, blijkt uit onderzoek van spaar- en beleggingsplatform Raisin. Een student moet na aftrek van de basisbeurs gemiddeld ruim 37.200 euro overbruggen. De basisbeurs van 325 euro per maand dekt de werkelijke maandlasten bij lange na niet.

Naast de hoge kamerprijzen (de gemiddelde kamerprijs is 540 euro) en het collegegeld (224,50 euro per maand) spelen ook de kosten voor boodschappen, studieboeken en de zorgverzekering een grote rol. Alles bij elkaar zullen de maandelijkse kosten van een student op ongeveer 1.100 euro uitkomen. Dat komt neer op een maandelijks tekort van ongeveer 775 euro.

Volgens de Landelijke monitor studentenhuisvesting 2026 geven uitwonende studenten gemiddeld 40 procent van hun besteedbaar budget uit aan woonlasten. Het is daarom verstandig financieel goed te plannen als het gaat om het uitkiezen van een studie, zegt spaarexpert en dataonderzoeker Jasper Berkhout.

"Begin daar zo vroeg mogelijk mee, om verrassingen te voorkomen en kinderen eventueel een spaarpotje mee te geven", adviseert Berkhout. Hij ziet een andere financiële realiteit ontstaan. Waar de kosten van een studie eerder niet per se onderdeel waren van de keuze van wat en waar je zou gaan studeren, is dat nu steeds meer het geval.

Volgens Berkhout voelt het voor studenten oneerlijk om alleen vanwege financiële haalbaarheid niet voor een bepaalde studie of stad te kiezen. Daardoor lenen studenten ook meer geld bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). "Veel studenten beseffen wellicht niet goed genoeg wat de gevolgen van die lening en het terugbetalen kunnen zijn. Die maandelijkse kostenpost na je studie kan je financiële reikwijdte beperken, waardoor je een lagere hypotheek kan krijgen."

De gevolgen van een studieschuld voor een hypotheek zijn groot, zegt Oscar Noorlag, hypotheekadviseur bij Van Bruggen, tegen NU.nl. "Grofweg kun je als vuistregel gebruiken dat als je 90 procent van je studieschuld pakt, dat het bedrag is dat je minder aan hypotheek kunt krijgen." Noorlag noemt als voorbeeld een schuld van 40.000 euro. "Dan kun je dus 36.000 euro minder lenen. Dat is een fors bedrag."

Noorlag denkt dat de gevolgen die een studielening voor iemands latere leven heeft best wat meer aandacht zouden mogen krijgen. Op dit moment informeert DUO studenten bij de aanvraag van een lening over de rente die in de toekomst hoger kan zijn en dat een studieschuld invloed heeft op je hypotheek. "Het is maar de vraag hoe dit binnenkomt bij studenten. Dat verschilt natuurlijk per persoon, maar er zitten studenten tussen die zich helemaal niet bezighouden met later."

Het Nibud besteedt ook aandacht aan de gevolgen van een studielening voor het latere leven van studenten. Karin Radstaak van het budgetvoorlichtingsinstituut zei onlangs tegen NU.nl dat studenten een weloverwogen besluit moeten nemen over een lening. "Het rentepercentage wordt iedere vijf jaar vastgesteld en kan daarna veranderen. Tijdens de periode van 35 jaar waarin je aflost, kan de rente daarom wel zeven keer veranderen", zegt Radstaak.

Daarnaast is het ook aan de politiek om er meer bij stil te staan, vindt Noorlag. Zo hadden meerdere partijen het in hun verkiezingsprogramma's staan, maar bleef het na de verkiezingen stil. Wat het nog verwarrender maakt, is dat hoewel je er als student op wordt gewezen dat een studielening gevolgen heeft voor later, er tegelijkertijd op de site van DUO staat dat de schuld niet wordt geregistreerd.

Noorlag raadt het verzwijgen van een studieschuld sterk af. Dat kan tot financiële problemen leiden als iemand een woning koopt op basis van een te hoge leencapaciteit. "Zeker als de hypotheek via de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) wordt afgesloten, wat veel mensen doen. Als een klant door het verzwijgen van die schuld een hogere hypotheek krijgt, kan dit gevolgen hebben voor de NHG-bescherming. In het slechtste geval kan een restschuld ontstaan die de klant zelf moet terugbetalen."

Over het helemaal buiten beschouwing laten van een studieschuld bij de aanvraag van een hypotheek gaan steeds meer stemmen op. Ook Noorlag staat daarvoor open. "Als hypotheekadviseur ben je zoveel mogelijk bezig met risico's uitschakelen. Maar over het algemeen zien we dat studenten aan het begin van hun carrière vaak een behoorlijke stijging van inkomen doormaken."

Dat ziet Noorlag ook terug bij aanvragen voor startersleningen. Starters hoeven over die lening in het begin geen rente te betalen. Ook als dat na een herberekening van het inkomen later ineens wel moet, krijgen starters volgens hem geen problemen. "Ik denk daarom dat we best wat soepeler kunnen omgaan met het meewegen van die studieschuld."