De broeikas | Terwijl de olie blijft gutsen, gaat het wéér over de supermarkt

Als je schrijft over klimaatverandering, dreig je soms last te krijgen van whiplash. De ene keer schrijf je over iets kleins, de andere keer over ontwikkelingen op wereldschaal. De ene dag ben je op bezoek bij een gemaal dat een klein stukje van het droogteprobleem moet oplossen, de andere dag gaat het over de gemiddelde temperatuur van al het oceaanwater op aarde.

Toen ik vorige week schreef over de ingrediënten van een zak chips - en in bredere zin het belang van weten wat je eet - kreeg ik een aantal kritische reacties. Waarom moet het nou weer gaan over onze keuzes in de supermarkt terwijl de wereld dagelijks 100 miljoen vaten olie gebruikt, was bijvoorbeeld de strekking van een reactie.

Het is een eeuwig dilemma. Begint een beter milieu bij jezelf? Misschien wel, maar daar eindigt het zeker niet. Als klimaatverslaggever wil ik schrijven over dingen waar mensen zelf invloed op hebben, maar het is inderdaad ook belangrijk om oog te houden voor het grotere plaatje.

Hoe belangrijk dat grotere plaatje is, werd er deze week nog eens ingewreven door een rapport van het VN-milieuprogramma, waarin wordt voorspeld dat de wereld minimaal 1,8 graden Celsius zal opwarmen ten opzichte van de periode voor het massale gebruik van fossiele brandstoffen. Het 1,5 gradendoel uit het Parijsakkoord wordt definitief gepasseerd, al kopen we nog zo veel streekproducten.

Zoals ik in mijn nieuwsartikel schreef, komt deze ontwikkeling niet als verrassing. Klimaatwetenschappers zeggen al langer dat het 1,5 gradendoel onhaalbaar was. Je kan goed beargumenteren dat het bij het afsluiten van het Parijsakkoord in 2016 misschien al wel een onmogelijke ambitie was.

Toch deed het me deze week wel wat om zwart-op-wit te zien dat deze 'poolster van het klimaatbeleid' een gepasseerd station is. We hebben afgelopen zomer gezien hoe groot de gevolgen van klimaatverandering nu al kunnen zijn, en ze zullen hoe dan ook nog een stuk groter worden.

Het is om moedeloos van te worden. Je kan nog zo je best doen om op de fiets duurzame boodschappen te kopen, maar als de olie blijft gutsen en er juist een streep gaat door de bouw van windparken, dan zet dat weinig zoden aan de dijk. Dat er nu een klimaatontkenner aan de macht is in de Verenigde Staten, doet veel meer schade dan wij als individuele Nederlanders kunnen goedmaken.

Een lichtpuntje is natuurlijk dat hernieuwbare energie op heel veel plekken snel groeit. Toch heeft ook dat de wereldwijde uitstoot nog niet omgebogen.

Ik heb er eigenlijk wel begrip voor dat mensen dan het gevoel krijgen dat hun eigen gedrag geen enkel verschil maakt, en dat ze toch maar weer 'gewoon' in het vliegtuig stappen naar hun vakantieadres.

Aan de andere kant is vooruitgang altijd het resultaat van mensen die ervoor kiezen om het anders te doen. Zonne-energie maakt nu wereldwijd een spectaculaire groei mee, maar het begon allemaal met (vooral) Duitse en Nederlandse huishoudens die besloten zulke panelen op hun dak te leggen.

Natuurlijk moest het systeem ook meewerken, in de vorm van overheden die bereid waren om deze nieuwe ontwikkeling te subsidiëren. En je hebt bedrijven nodig die geld en tijd steken in duurzame producten waarvan nog onzeker is of er geld mee te verdienen valt.

Maar laten we ook de duurzame consumenten niet vergeten die besloten om zelf de gok te nemen. Uiteindelijk heb je ze allemaal nodig.

Daarom blijf ik - misschien wel tegen beter weten in - hopen dat ook mijn individuele keuzes het begin van een grotere verandering kunnen zijn. Tijdens het schrijven van dit artikel kwam de warmtepompadviseur langs. Je moet toch wat.

Vorige week beloofde ik om tips van lezers te delen over hun favoriete streekproducten. Tot mijn positieve verrassing blijken er al twee sites te bestaan die in kaart brengen waar je bij jou in de buurt zulke lokale producten kunt kopen: Fietsen voor m'n eten en Lokaalwijzer.

Hieronder nog een kleine greep uit de tips die ik ontving:

• Appels en peren van Jan's Fruitschuur in Zeist
• De winkel BoereGoed in Naaldwijk
• Brood en bier van GraanGeluk in Wageningen
• Kaas en groenten van Burgerboerderij De Patrijs in Laren (Gelderland)
• Boerenwinkel Oogst in Haarlem, Leiden, Woerden en Montfoort

• Drie jaar geleden werd een speciaal VN-klimaatschadefonds opgericht. Er ligt inmiddels een stapel aanvragen, maar er zit nog maar "een schijntje" in. De ramp in Nepal wordt de eerste grote test voor het fonds.
• Weersverschijnsel El Niño blijft aan kracht winnen en zal het sterkste worden in zeker veertig jaar. Wereldwijd maken landen zich op voor sterkere stormen, ernstigere droogtes en zware overstromingen.
• Spanje wil de aanpak van klimaatverandering betalen met een permanente Europese belasting op de winsten van olie- en gasbedrijven. Het geld moet in een Europese pot voor klimaatadaptatie komen. Eerder riepen vijf andere EU-landen ook al op tot een tijdelijke belasting op olie- en gaswinsten, die door de Hormuz-crisis flink zijn gestegen. Nederland zat daar niet bij.