‘Russische Moeder Theresa’ opgepakt wegens kritiek op de oorlog in Oekraïne

„Hoeveel onschuldige mensen zijn dit jaar gestorven door schuld van mijn land?”, schreef de Russische hulpverlener Lida Moniava, oprichter van een zorginstelling in Moskou voor doodzieke kinderen, in februari 2023 op Telegram. Daarin sprak zij haar ontzetting uit over de oorlog en nam zij het op voor Oekraïne. „De Oekraïners hebben door de oorlog een verschrikkelijk trauma opgelopen. Maar dit jaar is zichtbaar geworden dat dit verschrikkelijke trauma voor Oekraïne een bron van groei is en kracht.”

Drieeneenhalf jaar na het plaatsen van dit bericht werd Moniava afgelopen woensdag, na een huiszoeking, opgepakt. Ze riskeert tien jaar strafkamp wegens het „verspreiden van nepberichten” over het Russische leger.

De ‘Russische Moeder Theresa’ wordt de 38-jarige Moniava wel genoemd, vanwege haar tomeloze inzet voor het lot van kinderen met ernstige aandoeningen, die in Rusland vaak onvoldoende zorg krijgen of worden weggestopt in aftandse tehuizen. In het in 2018 door Moniava mede-opgerichte kinderhospice ‘Huis met de Vuurtoren’ krijgen ze medische hulp, zorg en liefde en kans op een menswaardig leven of sterven. Via de website wordt geld ingezameld voor de complexe behandelingen. Zoals die van de vijfjarige Rukia Kurbonova, die lijdt aan een aandoening van het zenuwstelsel. Het meisje kan niet spreken en is aan bed gekluisterd. Vijftienhonderd euro is nodig om haar lot te verlichten. De teller staat op 159 euro en 12 cent.

Haatzaaiers en verklikkers

Naast hulp aan kinderen zet Moniava, die eerder als journalist werkte, zich in voor kinderen uit oorlogsgebieden als Oekraïne, de voormalige Armeense enclave Nagorno Karabach en het zuiden van Rusland. Vanwege haar kritische opstelling werd ze regelmatig het slachtoffer van haatzaaiers en verklikkers. Begin dit jaar kreeg ze een boete van omgerekend 450 euro wegens het „in diskretiek brengen” van het leger. Dit nadat ze een link naar een kerstboodschap had gedeeld waarin werd gesproken over de „verschrikkelijke oorlog die de Russische staat heeft ontketend”. In andere berichten schreef ze met afschuw en compassie over de kinderen die dagelijks omkomen bij Russische aanvallen op Oekraïense steden. Ondanks de risico’s weigerde ze Rusland te verlaten.

In 2020 kreeg ze voogdij over het ernstig gehandicapte jongetje Kolja. In plaats van hem thuis op te sluiten, nam ze het ventje overal mee naartoe en liet hem onderwijs volgen. Het leidde tot een golf van kritiek van haters en propagandisten, onder wie jurist Stalina Goerjevitsj, die haar opvoedingsmethode een „vorm van marteling” noemde. Moniava verweerde zich fel. „Ik wil dat Kolja een leven heeft – dat hij de wind voelt, allerlei geluiden hoort en mooie kleren draagt. Ook al is dat leven kort, het moet echt zijn”, citeerde radiozender Echo Moskvy haar woorden.

Russen reageren geschokt op haar arrestatie. „Ze kwamen voor Lida omdat het monsters zijn. Ze hebben het gemunt op mensen die anti-oorlogsboodschappen op sociale media plaatsen – bij voorkeur bekende figuren, zodat iedereen bang wordt”, schreef journalist Valeri Panoesjkin in een reactie aan nieuwssite Meduza.  

Donderdag laat in de avond werd bekend dat Moniava haar proces thuis mag afwachten, ze kreeg huisarrest en een internetverbod opgelegd.

Dit artikel is op vrijdag 4 september geactualiseerd.