Vijf EU-landen zeggen dat ze steeds dichter bij uitzetcentra voor afgewezen asielzoekers komen, buiten Europa

De uitzetcentra voor afgewezen asielzoekers waar vijf Europese landen aan werken, ook Nederland, worden „géén kampen”. Het is zo’n beetje een van de eerste zinnen van Morten Bødskov, de Deense minister die over asiel en migratie gaat, vrijdagmiddag op een bijeenkomst in Kopenhagen. Hij staat naast zijn collega’s uit Duitsland, Griekenland, Oostenrijk en Nederland en door dat woord ‘kampen’ is wel meteen het beeld gevormd waar mensen aan denken bij die centra: migranten die niet in de EU mogen blijven, is de bedoeling, worden in landen buiten Europa opgevangen in, zoals de ministers ze noemen, returnhubs. Bij elkaar.

De vijf ministers hebben er vrijdag in Denemarken over vergaderd en de uitkomst is, zegt de Deense minister, dat ze samen „verdiepende gesprekken” gaan voeren met landen die voor zo’n centrum in aanmerking komen. In 2027 moeten de eerste migranten daarheen worden gebracht, eind van dat jaar moeten ze functioneren zoals de bedoeling is. En dat is, zegt de ene na de andere minister, „volgens het Europees en internationaal recht”, de mensenrechten van de migranten moeten worden „gerespecteerd”. Experts hebben daar twijfels bij. Zo sneuvelde eerder een vergelijkbaar plan van de Britse regering, nadat het Britse hooggerechtshof had geoordeeld dat mensenrechten in het geding zijn.

Om welke landen het gaat, zeggen de vijf ministers niet. Volgens ingewijden wordt gepraat met landen als Rwanda, Oeganda, Oezbekistan. Het is de bedoeling dat de Europese Commissie erbij betrokken wordt, en wat de vijf landen betreft óók andere EU-landen.

Lees ook

‘Nederland wil samen met Duitsland en andere landen een terugkeerhub voor afgewezen asielzoekers in Rwanda’

‘Tweede kans’

Wat een ’terugkeercentrum’ dan wel is, als het géén kamp is? Bødskov: „We hebben het over mogelijkheden voor een nieuwe kans voor irreguliere migranten die vandaag niet terug kunnen keren naar hun eigen land. En voor wie er geen rechtsgrond bestaat om in ónze landen te zijn.” De Nederlandse minister Bart van den Brink (CDA) zegt ook nog dat het „open faciliteit’ zal zijn „waar mensen kunnen leven en werken, veilig en ordelijk”. Wie niet in Europa kan blijven, zegt hij, krijgt daar volgens hem „een tweede kans”.

De ministers zeggen één voor één dat de deal met landen buiten de EU het verdienmodel van de mensensmokkelaars moet doorbreken. „Het sterven op zee moet stoppen”, zegt bijvoorbeeld de Oostenrijker Gerhard Karner. „Maar we moeten ook onze eigen bevolking ontlasten.”

Later deze maand praten de vijf EU-landen weer verder, in München. Dan doen ze een „aankondiging over…” lijkt de Griekse minister te gaan zeggen. Maar dat is toch niet de bedoeling. Zijn tolk stopt met praten. Volgens Bødskov moet er „met Nieuwjaar” overeenstemming zijn met de landen waar afgewezen asielzoekers terechtkunnen.

Op hun persconferentie hebben de vijf ministers verder weinig nieuws, ze lijken vooral te willen tonen dat het hun serieus is. „In het begin zijn we hier om uitgelachen”, zegt eentje ook nog. „En kijk, nu staan we hier.”

Na de persconferentie zeggen de ministers elkaar gedag. „Tot snel, eind september.”

Lees ook

Kabinet wil asielzoekers vaker vastzetten om ze vervolgens over te dragen aan het land waar ze asiel hebben aangevraagd