Sánchez blijft volhouden dat er geen bewijs is voor Marokkaanse betrokkenheid bij de crisis in Ceuta, maar een nieuw rapport maakt die positie ingewikkeld

De lijst momenten waarop Pedro Sánchez in het Congres gevraagd werd afstand te doen van zijn premierschap was al lang. Toch kan hij er na deze donderdag nog een moment aan toevoegen. Opnieuw moest de Spaanse premier voor zijn politieke toekomst vechten door zich tegenover een zaal vol critici te verdedigen over het optreden van de regering in Ceuta, ruim een maand nadat zeker zeventigduizend mensen vanuit Marokko naar de Spaanse exclave aan de Noord-Afrikaanse kust kwamen.

De leider van de conservatieve oppositiepartij Partido Popular (PP), Alberto Núñez Feijóo, riep de premier op af te treden vanwege „incompetentie of medeplichtigheid” aan de crisis in Ceuta. Woensdagavond vonden in steden door heel Spanje ook grote demonstraties plaats, uit solidariteit met Ceuta en protest tegen de regering. 

Al sinds 30 juli, de dag waarop tienduizenden mensen om en over de grensbarrière zwommen en klommen, liggen de Spaanse regering en de oppositiepartijen overhoop als het om ‘Ceuta’ gaat: ze discussieerden over de directe reactie van de regering, de beslissing om vijfhonderd meisjes op te vangen op het vasteland en de mogelijke oorzaak of verantwoordelijke voor de massale oversteek. 

Rol van Marokko

Over dat laatste punt was Sánchez voorafgaand aan het debat in verlegenheid gebracht. Al vanaf 30 juli gaat hij vingerwijzen naar Marokko uit de weg, om een confrontatie met het buurland dat zo belangrijk is voor de beheersing van migratie te voorkomen. Voor oppositieleiders als Feijóo en Santiago Abascal, de leider van de radicaal-rechtse partij Vox, is het juist zo klaar als een klontje dat Marokko verantwoordelijk is. „De operatie is in Marokko ontstaan, werd door Marokko goedgekeurd, en er zijn aanwijzingen dat Marokko de coördinatie ervan op zich nam”, zei Feijóo donderdag in het Congres. Sánchez wees eerder deze week juist op betrokkenheid van accounts die gelieerd zijn aan Russische en pro-Israëlische media. 

Maar Sánchez’ positie dat er geen direct bewijs is voor een rol van Rabat werd ingewikkelder te verdedigen toen het Nationaal Centrum voor Immigratie en Grenscontrole (CENIF), onderdeel van de nationale politie, eerder deze week een rapport overhandigde aan het Nationaal Gerechtshof waaruit wel een rol van de Marokkaanse grensautoriteiten blijkt. Dinsdag lekte dat 55-pagina’s tellende rapport uit via Spaanse media, onder meer de Spaanse krant El País heeft het ingezien. De Spaanse minister van Binnenlandse Zaken zegt pas op dat moment over het rapport te hebben gehoord. 

Volgens het onderzoek van de politie was Marokko niet de organisator van de massale oversteek van tienduizenden migranten naar Ceuta, maar wel de facilitator. Op basis van een analyse van media-interviews met migranten, beelden en berichten op sociale media stellen zij vast dat Marokkaanse agenten in burgerkleding en grenswachten in uniform aanwijzingen gaven aan migranten over de obstakels die ze moesten overwinnen en dat zij grote voertuigen vol migranten toegang verschaften tot het grensgebied. Het rapport sluit uit dat criminele organisaties verantwoordelijk zijn voor de gebeurtenissen op 30 juli: volgens de politie zouden zij niet in staat zijn om zoveel mensen in een keer te mobiliseren, en zijn er geen aanwijzingen van financiële motieven.

Lees ook

Opgezweept door verkeerd geïnterpreteerd nieuws, online speculatie en valse beloftes – NRC reconstrueert de dodelijke run op Ceuta

‘Geen bewijs voor Marokkaanse betrokkenheid’

Het rapport was aanleiding voor Sánchez om zijn conclusies donderdag in het Congres iets bij te stellen. „We weten dat de [Marokkaanse] gendarmerie op 30 juli de grensovergang heeft toegestaan. En dat ze die vervolgens hebben gemonitord.” Of dat uit incompetentie of nalatigheid was, wordt volgens hem momenteel onderzocht door de inlichtingendiensten. Verder houdt de Spaanse premier voet bij stuk: „Niemand heeft enig bewijs geleverd dat deze massale grensovergang door de Marokkaanse autoriteiten is gepland of uitgevoerd.”

Sánchez beloofde ook dat de grensafspraken met Rabat zullen worden herzien om ze aan te passen aan nieuwe situaties, en bleef trouw aan zijn eigen pro-migratiestandpunt. „We kunnen een muur van honderd meter bouwen, maar er zullen altijd mensen zijn die de zee op willen om over te steken”, zei hij met een verwijzing naar het grote verschil in inkomen per hoofd van de bevolking tussen Ceuta en Marokko. „We moeten onze fysieke grens versterken, maar we moeten ook een legaal en reëel alternatief bieden aan degenen die in ons land willen komen werken.”

Feijóo was daardoor niet overtuigd, en insinueerde zelfs dat Marokko Sánchez chanteert met compromitterende informatie. „Wat weet Marokko over u?”, vroeg de leider van de PP. „Kijk me aan”, zei Feijóo even later vanaf het podium in de zaal tegen Sánchez. „Je zult hiervoor boeten, voor de rechter en bij de verkiezingen.”

Lees ook

Pedro Sánchez: de premier die na eindeloos vallen altijd weer op weet te staan