Van kaas tot machines: handelsoorlog tussen VS en Canada biedt Europa kansen

De spanningen liepen de afgelopen dagen opnieuw op nadat handelsgesprekken tussen beide landen waren vastgelopen. De VS voerde heffingen van 50 procent in op Canadese goederen ter waarde van ongeveer 20 miljard dollar. Canada reageerde met importheffingen van 15 tot 50 procent op zo'n zevenhonderd Amerikaanse producten, die op 8 september ingaan.

De Canadese economie is sterk verweven met die van de VS. Het overgrote deel van de Canadese export gaat naar de Amerikaanse markt. Maar de nieuwe handelsspanningen zetten Canada ertoe aan sneller naar andere landen te kijken.

Europa ligt daarbij voor de hand. Canada en de Europese Unie hebben met CETA al een vrijhandelsverdrag dat de handel tussen beide markten grotendeels moet vergemakkelijken. De Canadese export naar de EU nam vorig jaar al flink toe en de handelsoorlog kan die verschuiving versnellen.

Het economisch bureau van Rabobank, RaboResearch, heeft onderzocht welke kansen de handelsoorlog kan bieden aan Nederlandse bedrijven. De bank keek onder meer naar Amerikaanse producten die door de Canadese tegenheffingen duurder worden en welke Europese producenten dat gat kunnen opvullen.

De grootste kansen lijken daarbij te liggen in de machinebouw, zegt Hugo Erken, hoofd Nederlandse economie bij Rabobank. Denk bijvoorbeeld aan hefmachines en vorkheftrucks, waarvoor in Canada hogere importheffingen van 15 tot 25 procent gaan gelden.

"Nederland heeft een aantal bedrijven die die dingen ook maken en actief naar Canada exporteren", zegt Erken. Europese producenten zouden daardoor een deel van het gat kunnen opvullen dat Amerikaanse bedrijven achterlaten.

Ook voor andere producten ziet Rabobank mogelijkheden, bijvoorbeeld verpakkingsmateriaal, onderdelen voor aircosystemen en bepaalde textielproducten. Maar het gaat volgens Erken vooral om niches. "Als je me nu vraagt waar ik de grootste ondernemerskansen zou verwachten: machinebouw."

Toch is het ook in die sector geen garantie dat Europese bedrijven zomaar de plek van Amerikaanse leveranciers kunnen overnemen. De vraag is bijvoorbeeld of een Europese machine een goed en betaalbaar alternatief is voor een Amerikaanse machine.

Ook landbouwproducten lijken op het eerste gezicht een logische kans. De Canadese import van Amerikaanse kaas wordt bijvoorbeeld duurder door de tegenheffingen. Europese kaasproducenten zouden daarvan kunnen profiteren.

Maar zo eenvoudig is het niet. Amerikaanse producenten leveren vooral goedkopere kaas, zoals cheddar en mozzarella. Europese exporteurs richten zich juist vaker op duurdere kazen met een hogere kiloprijs. "Je hebt kaas en je hebt kaas", zegt Erken. "Dus wij kunnen niet zo in dat gat springen."

Bovendien beschermt Canada zijn zuivelmarkt sterk. Europese kaas heeft onder CETA maar beperkte toegang tegen het gunstige tarief. Boven het quotum gelden zeer hoge invoerheffingen.

Canada kan voor Europa bovendien een interessantere leverancier worden van energie en bepaalde grondstoffen. Denk aan olie en gas, maar ook aan ijzererts, aluminium en nikkel. Canada kan daar op termijn een grotere rol in spelen.

Canada heeft sterke lucht- en ruimtevaartsectoren en cybersecuritysectoren. Nu Europese landen hun defensie-uitgaven verhogen, kan nauwere samenwerking met Canada interessant zijn, denkt Erken.

"De banden aanhalen nu het niet zo botert tussen Canada en de VS ligt voor de hand", legt hij uit. Europese landen kunnen daarbij niet alleen profiteren van Canadese producten, maar ook van kennis en technologie.

Toch moeten de kansen niet worden overdreven. Canada ligt ver weg en is voor Nederland een relatief kleine handelspartner. Slechts ongeveer 1 procent van de Nederlandse export gaat naar Canada. Ter vergelijking: naar Duitsland gaat ruim 20 procent.

Paul van den Noord, gastonderzoeker Macro & International Economics aan de Universiteit van Amsterdam, waarschuwt dat handelsstromen niet zomaar veranderen. "Toeleveringsketens zijn langer als je de oceaan oversteekt. Handel met je buren is handiger en goedkoper."

Voor afzonderlijke bedrijven kunnen de nieuwe tarieven dus kansen opleveren, maar een grote verschuiving van de handel ligt volgens Van den Noord niet voor de hand. "Ik zou me niet blindstaren op niche-industrieën die er wellicht van kunnen profiteren."

Bovendien blijft een handelsoorlog slecht nieuws voor de wereldeconomie, vertelt Van den Noord. "De onzekerheid neemt toe. Dat is voor de hele wereldeconomie niet goed." Volgens hem kan de handelsoorlog daardoor leiden tot een "grote vertrouwensdeuk in de wereldeconomie".

Toch ziet Erken ook mogelijkheden voor Europa. "Het effect moet je ook niet overschatten, maar er valt best wat te halen."