Home   2026-10-22 19:56:51

←

Achtergrond - AIVD en MIVD lijken hun zin weer te krijgen: meer bevoegdheden, minder privacy?

Original article

Door Kevin Krikhaar

Redacteur

Feedback • 01-09-2026 18:15 94

01-09-2026 • 18:15

94

dddd

Wéér lijken de bevoegdheden van de Nederlandse Algemene en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten te worden uitgebreid. Dat is een terugkerende wens van de AIVD en MIVD. In 2017 mochten ze door de aangepaste Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) al meer ongericht data verzamelen. Critici noemden de wet dan ook de 'sleepwet', omdat de inlichtingendiensten berichten van kabelinternet in bulk mochten onderscheppen. Inmiddels is een nieuwe 'sleepwet' voorgesteld die de diensten nog meer bevoegdheden moet geven.

Inlichtingendiensten willen meer

In de praktijk ging het onderscheppen van kabelinternet namelijk niet zo eenvoudig als werd aangenomen. Niet alleen was het in eerste instantie technisch onhaalbaar om de kabel af te tappen, ook moesten aftapverzoeken aan een hoop voorwaarden voldoen. Bovendien moesten de inlichtingendiensten voor ieder aftapverzoek vooraf om toestemming vragen aan een toezichthoudende instantie.

Dat was allemaal te omslachtig en te langzaam, vonden ze. In 2024 werd met de 'Tijdelijke wet onderzoeken AIVD en MIVD naar landen met een offensief cyberprogramma' gehoor gegeven aan hun klaagzang. Daardoor mochten ze onder bepaalde voorwaarden sneller aan kabelinterceptie doen, waarbij de toestemmingsprocedure vooraf werd ingekort. De tijdelijke wet gaf ze ook de mogelijkheid om, als dat noodzakelijk is voor de nationale veiligheid, bulkdatasets langer te gebruiken.

Ook dat is volgens de AIVD en MIVD niet voldoende. Ze vinden dat ze nog meer vrijheid moeten krijgen om hun bevoegdheden in te zetten. Dat is volgens hen nodig omdat ze niet snel genoeg kunnen reageren op de toenemende digitale dreigingen vanuit onder meer Rusland en China.

Als het aan het huidige kabinet ligt, krijgen ze weer hun zin. Het wetsvoorstel 'Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten' (Wbnv) ligt nu in consultatie en moet de Wiv 2017 opvolgen en de tijdelijke regels in permanente wetgeving verankeren. Wat is er precies nieuw aan de wet en wat zijn de knelpunten?

AIVD
AIVD-hoofdkantoor. Beeld ter illustratie

Minder vaak toestemming nodig

Misschien wel de grootste wijziging is de verdere versoepeling van de toestemmingsprocedures. In principe moeten de inlichtingendiensten voorafgaand aan de inzet van hun 'bijzondere bevoegdheden' (zoals hacken en tappen) toestemming krijgen van twee partijen: van de toetsingscommissie en van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties of de minister van Defensie. Daarop zijn nu meerdere uitzonderingen bedacht.

Dat geldt bijvoorbeeld voor de hackbevoegdheid. Om een systeem binnen te dringen en erin 'rond te kijken', hoeven de AIVD en MIVD niet langer vooraf toestemming te krijgen van de toetsingscommissie, maar nog wél van de minister. Als ze daadwerkelijk gegevens willen exfiltreren, moet de toetsingscommissie daar wél toestemming voor geven.

In sommige andere gevallen hebben de inlichtingendiensten vooraf helemaal geen toestemming meer nodig van een andere instantie, dus niet van de minister en evenmin van de toetsingscommissie. Dit geldt voor acties gericht op 'organisaties met offensieve doelen en activiteiten'.

De wettekst geeft daarvan de volgende omschrijving: 'een organisatie die toebehoort aan een land dat doelen nastreeft of activiteiten verricht gericht tegen Nederland of Nederlandse belangen, of waarvan aannemelijk is dat die in opdracht van dat land handelt'. Denk aan de Russische geheime dienst, Chinese hackersgroepen en terroristische organisaties. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister van Defensie moeten deze organisaties vooraf aanwijzen, waarna de toetsingscommissie die aanwijzing moet goedkeuren.

Uitzonderingen op de uitzondering

Bij zulke organisaties mogen de AIVD en MIVD zonder toestemming vooraf de meeste van hun bijzondere bevoegdheden inzetten. Dat mag maximaal een jaar, al kan die periode steeds met maximaal één jaar worden verlengd. Tijdens de operatie en achteraf toetst de commissie nog wel of de inzet van de bevoegdheden rechtmatig was. Als blijkt dat dat niet zo was, kan de commissie de onrechtmatige inzet direct stopzetten en de inlichtingendiensten verplichten om alle gegevens onmiddellijk te verwijderen.

Voor sommige bevoegdheden hebben de AIVD en MIVD alsnog vooraf toestemming nodig. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om dna-onderzoek en bulkinterceptie (zowel verkenning voorafgaand aan de bulkinterceptie als daadwerkelijk het ongericht verzamelen van een hele hoop data).

Ook de procedure voor het verkrijgen van toestemming wordt versoepeld. Als de toezichthoudende instantie constateert dat een verzoek onwettig is, kan de minister bij de Raad van State in beroep gaan tegen dat oordeel. Onder de Wiv 2017 was het niet mogelijk om in beroep te gaan tegen een uitspraak van de toetsingscommissie.

Bijvangst mag langer worden bewaard

Een ander verschil is dat de AIVD en MIVD voor meer zaken 'verkennende kabelinterceptie' mogen toepassen. Het gaat daarbij om kortstondige kabelinterceptie met een speciale tool om te achterhalen welke gegevens ze moeten tappen. Dat mochten de diensten onder de tijdelijke wet alleen doen bij onderzoek naar specifieke landen met een offensief cyberprogramma tegen Nederland, zoals Rusland en China.

Bij inlichtingenonderzoek mocht dit nog niet. Dat maakte het onderscheppen van kabelverkeer behoorlijk onpraktisch, omdat de inlichtingendiensten de gegevensstromen erg lastig in kaart konden brengen. Onder de nieuwe wet mag deze verkenningsfase wél worden ingezet voor praktisch elk inlichtingenonderzoek. Oftewel: het vooraf verkennen van de kabel mag ook bij onderzoek naar landen die geen gevaar vormen voor de Nederlandse rechtsorde.

Toezicht door nieuw college

Er wordt een nieuw college opgericht dat erop toeziet dat de AIVD en MIVD zich aan alle genoemde regels houden: het College van Toetsing en Toezicht. Dat is een samenvoeging van de twee huidige toezichtsorganisaties: de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden voor toetsing vooraf en de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten voor toezicht achteraf en het behandelen van klachten.

Over dergelijke bulkdata gesproken: voorheen moesten gegevens die grootschalig en ongericht waren verzameld, na een jaar worden vernietigd als dan nog niet duidelijk was of ze relevant waren voor het onderzoek. Die relevantiebeoordeling is in het nieuwe wetsvoorstel niet meer terug te vinden. De gegevens moeten nu uiterlijk 2 jaar na afloop van het onderzoek worden verwijderd, met een verplichte evaluatietoets na 10 jaar bij langlopende onderzoeken.

data kabels

Gegevens van burgers als trainingsmateriaal

Daarnaast hebben de AIVD en MIVD de bevoegdheid gekregen om hun wettelijke taken te automatiseren. Dat houdt onder meer in dat ze (onder voorwaarden) AI mogen gebruiken voor de inzet van hun bijzondere bevoegdheden, bijvoorbeeld om bulkgegevens te analyseren. Ze mogen die tools wel alleen voor zulke gevoelige toepassingen gebruiken als de betrouwbaarheid ervan grondig is onderzocht en de minister schriftelijk toestemming heeft verleend.

De inlichtingendiensten mogen ook eigen AI-tools ontwikkelen. Ze mogen voor het trainen van modellen gegevens gebruiken die ze met hun bijzondere bevoegdheden hebben verzameld. Het kan daarbij dus ook gaan om bijvangst; gegevens van burgers die door bulkinterceptie zijn verzameld. Ook als de bewaartermijn van die gegevens is verlopen, mogen die nog wel deel uitmaken van de trainingsdata.

De AIVD en MIVD mogen geen inlichtingenonderzoek naar personen of organisaties starten of maatregelen nemen tegen iemand, puur op basis van geautomatiseerde resultaten. De resultaten mogen volgens de wet dus enkel ter ondersteuning worden gebruikt.

Meer samenwerkingsverbanden

Staatsnoodrecht

Ook saillant: in het wetsvoorstel staat dat in 'buitengewone omstandigheden' het staatsnoodrecht kan gelden. De inlichtingendiensten krijgen daardoor nog verdergaande bevoegdheden. Zo mogen de Nederlandse inlichtingendiensten dan ook gegevens delen met buitenlandse partijen waarmee ze geen goedgekeurde samenwerkingsrelatie hebben. Het is onduidelijk om wat voor omstandigheden het gaat.

Het nieuwe wetsvoorstel staat de AIVD en MIVD ook toe om meer gegevens te delen met overheidsinstanties en private partijen – ook uit het buitenland. Het gaat bij die laatste groep bijvoorbeeld om cybersecuritybedrijven.

De inlichtingendiensten mogen samenwerkingsrelaties en -verbanden aangaan met zulke partijen. Dat houdt volgens de wettekst in dat ze structureel gegevens met elkaar mogen uitwisselen, gezamenlijk gegevens mogen analyseren en elkaar technische of operationele ondersteuning mogen verlenen.

De AIVD en MIVD mogen niet zomaar zelf beslissen met welke partijen ze samenwerken. Bij een langdurig samenwerkingsverband moet de minister vooraf toestemming geven en moeten de inlichtingendiensten de risico's in kaart hebben gebracht.

Vooralsnog gaat het slechts om een eerste wetsvoorstel. De wet gaat eerst nog twee maanden in consultatie, waarbij iedereen feedback mag geven op de wet. Ook moet het voorstel nog door de Eerste en Tweede Kamer. Nederland heeft een minderheidskabinet, dus het zal daar vast op weerstand stuiten. Het is dus nog allesbehalve zeker of de wet er komt en zo ja, in welke vorm precies.

Privacyzorgen

Privacyorganisaties hebben zich kritisch uitgelaten over het wetsvoorstel. Zo verwacht Lotte Houwing van Bits of Freedom dat de inlichtingendiensten hierdoor vaker hun bevoegdheden zullen inzetten om bulkgegevens te verzamelen, waardoor meer gegevens van gewone burgers in de systemen van de AIVD en MIVD terecht zullen komen.

Ze vreest dat er minder toezicht zal zijn om te beoordelen of de bulkverzameling proportioneel is. "De voorafgaande toetsing wordt straks door slechts één persoon uitgevoerd. Die moet alle verzoeken beoordelen en dat zijn er nogal wat. Bovendien krijgt diegene per verzoek maar twee weken de tijd voor de beoordeling."

Bovendien uit ze haar onvrede over het schrappen van de relevantiebeoordeling. "Dat was nog een waarborg die prettig was voor gewone burgers, omdat er bij het verzamelen van bulkdata altijd veel bijvangst is. Die werd dan door die relevantiebeoordeling nog binnen enigszins afzienbare tijd weer van de servers van de dienst verwijderd."

Verder vindt ze het zorgwekkend dat de inlichtingendiensten zonder toestemming vooraf van de toetsingscommissie organisaties mogen hacken. "Er wordt als het ware een digitale deur in hun infrastructuur opengezet, zonder dat vooraf de technische risico's worden vastgesteld."

Houwing zet ook haar vraagtekens bij de samenwerkingsverbanden met buitenlandse private bedrijven. "Het toezicht is nationaal georganiseerd, dus wat gebeurt er als je gegevens deelt met een buitenlandse partij? Is er dan nog toezicht op die gegevens? Wil je überhaupt wel dat gegevens die door onze inlichtingendiensten zijn verzameld in de private sector belanden in het buitenland? En aan wat voor partijen moeten we dan denken? Zijn dit partijen als Palantir?"

Reacties (94)

Ik mis in dit soort discussies soms één kant van het verhaal: privacy beschermt ons tegen de overheid, maar privacy en anonimiteit kunnen in de huidige digitale wereld óók een gevaar vormen als we ze te absoluut maken.

Onze privacywetgeving en grondrechten erkennen dat eigenlijk al. Artikel 8 EVRM beschermt het privéleven, maar staat beperkingen toe wanneer die noodzakelijk en proportioneel zijn voor bijvoorbeeld nationale veiligheid, het voorkomen van criminaliteit of het beschermen van anderen. Privacy is dus een grondrecht, maar geen absoluut recht.

En de wereld waarin die afweging gemaakt moet worden verandert razendsnel. Terroristische netwerken radicaliseren en communiceren online, georganiseerde misdaad gebruikt versleutelde communicatiediensten en buitenlandse staten voeren digitale spionage en cyberaanvallen uit. Bij EncroChat leidde toegang tot criminele communicatie uiteindelijk wereldwijd tot meer dan 6.500 arrestaties. Dat laat ook de andere kant zien: volledige technische onbereikbaarheid kan zware criminelen juist beschermen.

Hetzelfde zie je op sociale media. Iemand kan vrij eenvoudig onder meerdere aliassen bedreigen, stalken, mensen zwartmaken of telkens na een blokkade opnieuw beginnen. Natuurlijk moet de politie niet bij iedere vervelende reactie zomaar iemands identiteit kunnen opvragen. Maar de keerzijde is dat het achterhalen van iemand bij serieus strafbaar gedrag door alle juridische stappen, verschillende soorten gegevens en soms buitenlandse platforms behoorlijk stroperig kan worden.

Dat probleem is blijkbaar reëel genoeg dat de EU juist nieuwe e-Evidence-regels heeft ingevoerd om digitaal bewijs sneller over landsgrenzen heen op te kunnen vragen; in noodsituaties geldt inmiddels zelfs een termijn van maximaal acht uur.

Pseudoniem deelnemen aan internet vind ik prima. Maar privacy moet niet betekenen dat iemand die anderen ernstig bedreigt of stalkt zich achter eindeloos nieuwe accounts praktisch onvindbaar kan maken. Op zo'n moment beschermt anonimiteit niet meer alleen vrijheid, maar kan het ook misbruik beschermen en die balans is naar mijn mening nu ook zoek.

Ook bij overheid en hulpinstanties kan te defensief omgaan met privacy averechts werken. Er zijn meerdere onderzoeken geweest waarin informatie over een gevaarlijk persoon verspreid aanwezig was bij verschillende instanties, maar onvoldoende bij elkaar kwam. Achteraf zeggen dat iedereen zich netjes aan zijn eigen procedure heeft gehouden helpt een slachtoffer dan weinig.

Daarom vind ik “meer bevoegdheden = minder vrijheid” te simpel.

Natuurlijk wil ik geen AIVD die zonder aanleiding onbeperkt iedereen kan volgen. Bulkverzameling, hacks en taps moeten een wettelijke basis hebben en streng onafhankelijk worden gecontroleerd.

Maar het tegenovergestelde uiterste is óók gevaarlijk: een systeem waarin terroristen, buitenlandse staten, zware criminelen of online bedreigers sneller kunnen schakelen dan de instanties die ons moeten beschermen, omdat iedere noodzakelijke gegevensuitwisseling of technische handeling vastloopt.

Misschien moeten we daarom niet alleen vragen: “hoe beschermen we onze privacy tegen de overheid?”

Maar óók:

“wanneer begint de privacy van de één een gevaar te vormen voor de veiligheid, vrijheid en privacy van de ander?”

Volgens mij is dát de balans waar deze discussie uiteindelijk over zou moeten gaan.

[Reactie gewijzigd door pino85 op 2 september 2026 01:51]

Dit mis ik dus ook, het is heel dubbel dat klopt. Als je echter kijkt wat er allemaal in de huidige tijd en het huidige klimaat gebeurd, kijk alleen naar de afgelopen week, Rotterdam, Overasselt, Amsterdam. Je kunt niet iedere keer wachten op een commissie die weken over een verzoek doet, de vogel is dan al gevlogen of er zijn dan al doden gevallen. Het gaat niet meer om het eeuwige excuus kindermisbruik. Het is veel breder, de zware georganiseerde misdaad viert hoogtij in Nederland omdat mensen hier veel privacy hebben.

Het evenwicht is daarmee verstoort.
Ja, deze zware, georganiseerde benden gaan via Discord te keer, zeker xd. Deze mensen hebben gewoon een custom Android OS met een custom app met encryptie waar jij en ik niet eens van af weten, omdat ze tonnen met cocaine handelen, genoeg geld om ontwikkelaars te vinden die dat wel voor ze zouden ontwikkelen en hosten op de meest random plekken met cryptografie.

Dus via de normale kanalen aftappen ga je deze mensen niet vinden.
Dat is precies wat ik ook aan dacht.

Dit soort retoriek wordt constant gebruikt om iets te rechtvaardigen zoals inperken van privacyrechten. Waarom zou je in godsnaam een commercieel product gebruiken voor een miljoenencriminele organisatie? Komop zeg, ik hoop dat mensen inzien dat de redenering achter deze praktijken niet voor de redenen zijn waar de meeste over denken.

conclusie: je denkt dat het voor veiligheid is, maar in 't praktijk gaat het om controle en data.

EDIT: grappige is, er zijn letterlijk laatste jaren meerdere films over gemaakt zelfs nederlandse waar dit wordt getoond. Custom telefoons/OS waar jij en ik niks van weten. Tenzij je de ontwikkelaar vindt :).

[Reactie gewijzigd door agittunc op 3 september 2026 15:43]

Waarop baseer je jou statement dat wij hier veel privacy hebben?

Ik ben niet tegen dit soort wetten. Maar ik wil wel graag weten wat het nut nu was.

Hoeveel van bv de bijvangst van de sleepwet heeft geleid tot het oppakken van criminelen?

Dat iets gebeurd zoals in Overasselt betekend niet dat het zonder privacy niet gebeurd zou zijn. Dat is een conclusie die je niet kan trekken.

Het nadeel is er zijn altijd criminelen en hoe beter je ze in de gate hebt hoe creativer ze worden. Hoe groter het risico om gepakt te worden hoe meer ze moeten verdienen en hoe zwaarder de criminaliteit (denk ik).
Dit voelt heel erg als: we deden het al, maar we doen het liever legaal. Elk jaar brengt de toetsingscommissie een kritisch rapport uit over het overtreden van precies deze regels die hier worden genoemd en bovendien stelt de toetsingscommissie in het rapport 2025:
"De [commissie] heeft nog altijd zorgen over de verhouding tussen de inbreuk op grondrechten enerzijds en de achterblijvende opbrengst anderzijds bij de inzet van kabelinterceptie."
Dat je jezelf moet verdedigen, dat snap ik, dat gaat wellicht boven een aantal privacy-gerelateerde rechten. Maar de vraag is wel of wij in Nederland een organisatie willen die zonder voldoende toezicht in feite alles kan doen waar ze zin in hebben, zolang het maar digitaal gebeurd.

[Reactie gewijzigd door Risce op 1 september 2026 19:13]

Wat me het meest zorgen baart is niet één maatregel, maar de optelsom: minder toezicht vooraf (één persoon, twee weken, geen relevantiebeoordeling meer), langere bewaartermijnen, en de bevoegdheid om die data te gebruiken als AI-trainingsmateriaal.

Dat laatste is waar het voor mij kantelt. Een aftapverzoek is tijdelijk en gericht; een model getraind op jarenlange bulkdata van gewone burgers is dat niet. De wet zegt zelf al dat data na de bewaartermijn nog als trainingsdata mag worden gebruikt — "verwijderen" wordt dan grotendeels symbolisch, het geleerde gedrag blijft in het model zitten. En zo'n model neemt beslissingen (of levert input voor beslissingen) via processen die niemand meer stap voor stap kan navertellen. Dat is het gevaarlijke: niet alleen dat er veel data ligt, maar dat de conclusies die eruit rollen niet meer door een mens te controleren zijn.

Dan komt Houwing's punt over Palantir erbij, en dat maakt het extra ongemakkelijk. Zodra data structureel gedeeld wordt met buitenlandse private partijen, is het Nederlandse toezicht per definitie niet meer het enige toezicht — of het enige gebrek eraan. Je weet dan niet alleen niet wat een algoritme concludeert, je weet ook niet meer wie er verder nog mee rekent.

En dat soort infrastructuur bouw je makkelijk op, maar breek je zelden weer af — hooguit wisselt hij van eigenaar. Bevoegdheden die je nu geeft aan een dienst die je vertrouwt, blijven bestaan onder een kabinet, of een buitenlandse partner, die je straks niet meer vertrouwt.
Dit heeft geen enkele nut. Hier wordt gewoon een dossier mee aangelegd met alles. En overeen tijdje als er weer iets is dat "Het Kabinet" niet leuk vindt kunnen ze daarin zoeken wie/wat/waar en dat aanpakken ook was het toen het opgenomen werd totaal normaal zo iets te zeggen/doen/etc.

De grote jongens en meisjes krijg je hier toch niet mee te pakken. Alleen het kleine/domme grut.

Waar is het normaal onderzoeks werk gebleven. We zitten in een democratie? Volgens wie. Als we met zijn allen of de merederheid bepalen dat we dit niet willen. Wordt dit dan gestopt ?

Nee want dan bedenken ze wel weer iets. zoals Denk aan de kinderen en terrorisme Etc.

En AI trainingen leuk maar dat gaat gewoon mooi uit context getrokken worden En met de voorbeeld Ja ze lezen niet al je post etc Nee dat doet de AI al wel voor je en kijkt wat daar in staat.

Briefgeheim? telt niet want een mens heeft het niet gelezen dus is het niet geschonden.
Vast geen populaire mening hier maar ik vind dit prima. We beginnen eindelijk beter te beseffen dat Nederland geen onderdeel is van Disneyland en daar horen inlichtingendiensten bij die daadkrachtig zijn. Onze diensten behoren tot de betere van de wereld. En nee, ik ben niet een “heb niets te verbergen”-filosoof, ik weet gewoonweg niet hoe dit anders kan.
Klein probleem, de personen die daadwerkelijk 'wat te verbergen hebben' hebben legio mogelijkheden om dit sleepnet te omzeilen met sterke encryptie. Hierdoor is alleen het kleine grut de pineut, + het overgrote deel van de bevolking die inderdaad totaal niet interessant is voor de inlichtingendienst.

In ruil daarvoor wordt infrastructuur onveiliger gemaakt (anders valt er niets te tappen), wordt van de bevolking een prachtige database bijgehouden met allerlei persoonsgegevens waar ze nu zelfs modellen mee mogen trainen (fuck you, misschien ga je in de toekomst wat doen op basis van je buurman). Oh ja, het gebeurd hierdoor wellicht wat vaker dat een dader 'in beeld was bij de politie'.
[...] omzeilen met sterke encryptie [...]
Ik denk niet dat je begrijpt hoe het werkt als de stakes hoog zijn.

Neem bijvoorbeeld een hacker van de GRU uit Rusland verbindt via een Nederlandse VPN naar een in Frankrijk. Vanaf daar richt hij gigantische schade aan aan Duitse digitale infrastructuur. Dat gaat allemaal middels TLS, maar SNI is niet versleuteld. Die Nederlandse VPN draait bij een hosting provider. Misschien kan de AIVD bij die VPN machine komen middels een zero day. Vervolgens kunnen ze die machine tappen. Door dat te doen, kunnen ze traceren waarvandaan deze Russische hacker verbindt. En waarom doen ze dat? Omdat de Duitsers de Fransen om hulp vroegen, en de Fransen ons. Daarnaast kunnen ze al in de metadata graaien omdat alles in Suricata staat.
Wees blij dat dit geen Disneyland is, dat heeft namelijk geen democratisch rechtsstaat. Nederland is dat wel en heeft daarbij belangrijke grondrechten. Ik ben nu wel benieuwd waarom je geen geen andere mogelijkheden weet dan die verder inperken en negeren. Het is namelijk wel erg simpel om te stellen dat je geen andere oplossing weet terwijl je daar verder geen enkele onderbouwing voor geeft.
Begin 19e eeuw wisten we dankzij de burgerlijke stand en volkstellingen precies wie welke religie aanhing. Religie hoef je toch niet te verbergen? Dat is niet prive?

De Nazis waren heel blij met de vlijtige Nederlandse ambtenaren. Zo konden ze daadkrachtig optreden...
Als ze nu al behoren tot de beste van de wereld, waarom is het dan nodig om de privacy voor de normale burger nog verder in te perken?
Ik ben minder bang voor deze instanties dan voor de Nederlanders die het een goed idee vindt om op politieke partijen zoals Wilders en FvD. Ik denk dat het grootste gevaar voor misbruik van dit soort partijen komt.
Je geeft precies het probleem aan dit soort diensten werken in opdracht van de overheid, of die overheid nu (extreem) links of (extreem) rechts is. Dus als je deze diensten (die zich nu al regelmatig boven de wet zien staan) veel vrijheden/rechten geeft is dat niet al te slim.

Er heerst bij velen nog steeds het (vals) naïeve beeld dat 'de overheid' of overheden en onderdelen hiervan altijd te vertrouwen zijn, maar dat kan -dat is het wrange- juist door democratische keuzes heel anders worden, niet alleen in de VS maar ook in de toekomst in Duitsland, Frankrijk, natuurlijk ook Nederland.
*klik* zegt de lichtschakelaar in je brein.
Stel je voor er komt een agent naar je thuis en leest elke brief die je in je brievenbus hebt steken. Maar dat dan 24 op 7.
Je overdrijft, want ze gaan niet elke brief lezen van 18 miljoen mensen, 24/7. Als je graag in plaatjes denkt; dan kijken ze met een steekproef welke brieven de postbode allemaal in jouw straat bezorgt. En of daar interessante brieven tussen zitten, bijvoorbeeld een pakketje van een afzender uit Rusland die op een sanctielijst staat. En als dat het geval is zou het kunnen dat ze kijken of je vaker van die pakketjes krijgt, en uiteindelijk toestemming krijgen die pakketjes te bekijken.
Ik snap uw bedenking, helaas is het te veel werk om dit handmatig te doen en wordt het uitbesteed aan algoritmes en AI.

Het is wachten op het volgende toeslagenschandaal waarbij men "sorry" zegt voor het misschien toch te vaak en te veel vergaren van informatie.

Afgezien van die redenatie is de glijdende schaal wanneer en waarom dit ingezet wordt een blijvende reden van zorg.
hebben we het over deze nieuwe wet ?
Het kabinet wil de AIVD en MIVD meer bevoegdheden geven via de voorgestelde Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

De belangrijkste veranderingen zijn dat de diensten sneller digitale onderzoeken en hacks zouden kunnen uitvoeren, met minder toetsing vooraf. Ook zouden ze eenvoudiger informatie kunnen uitwisselen met banken, universiteiten, bedrijven en onlineplatforms. De bevoegdheden zouden gelden tegen buitenlandse geheime diensten, hackers en terroristische organisaties die een bedreiging vormen. Bulkgegevens en nieuwe technologieën, zoals AI, krijgen een expliciete plaats in de wet. Daarnaast komt er een nieuw onafhankelijk orgaan, het College van Toetsing en Toezicht, dat onderzoeken kan stopzetten bij onrechtmatigheden.

Het wetsvoorstel is op 28 augustus 2026 in internetconsultatie gegaan. Het is dus nog geen wet. Na de consultatie moet het voorstel nog door de Tweede en Eerste Kamer. De huidige tijdelijke regeling loopt medio 2028 af.
Hier zag ik vandaag een video over op YouTube waarin getracht werd Dilan Yeşilgöz hier over te bevragen, zij deed hier heel schimmig over en haar woordvoerder zei er niets van af te weten, ik kan het filmpje niet meer terug vinden (heb mijn geschiedenis uit staan op YouTube) er zouden vreemde zaken in staan over het willen weten van seksuele voorkeuren van mensen en meer...

Ik kreeg er in ieder geval een nare smaak van in mijn mond, of/als dit allemaal echt zo is en/of klopt weet ik niet, de reactie van Dilan Yeşilgöz en haar woordvoerder vond ik wel erg raar.
Dat was waarschijnlijk deze video van onze LeftLaser eindbaas Bob Scholte:

YouTube: Defensie wil gegevens over je seksleven kunnen verwerken
Ja dat was um ! Dank je wel.
"En of daar interessante brieven tussen zitten, bijvoorbeeld een pakketje van een afzender uit Rusland die op een sanctielijst staat."

Of communicatie met iemand die door het kabinet als terrorist is aangeduid omdat ie tegen facisme is, of tegen genocide.

[Reactie gewijzigd door Raphaelo op 2 september 2026 08:28]

(Fascisme.)

Daar heb je een punt (nog een leuk voorbeeld: medewerkers ICC & ICJ). Echter, als we dat nu niet toestaan, dan kan een fascistische regering dat eenvoudig aanpassen, of gewoonweg doen (want de technische middelen hebben ze).

Ik denk dat een fascistische of anderszins autoritaire regering het allemaal in een LM zou dumpen en dan zeggen 'computer says so'. Hitler en Stalin vonden het niet erg dat er collateral damage was in hun zuiveringen. Of anders gezegd: zo bang zijn ze voor de tegenpartij, dat ze dat voor lief nemen. Want al die mensen omleggen, is je reinste kapitaalvernietiging.
Maar wat is een rechtschapen burger? Als ik me negatief uitlaat tegen de bepaalde instituties, dan ben ik volgense de AIVD al een Anti-institutioneel extremist. Of een tijd terug was er een nieuwsbericht dat de politie mensen ging volgen die een bepaalde demonstratie heeft bijgewoond. Dit staat haaks op de vrijheid van meningsuiting en het demonstratierecht.

En daarnaast. waarom verzemelen ze gegevens over je seksleven?
YouTube: Defensie wil gegevens over je seksleven kunnen verwerken

Dus deze wet lijkt me geen goed idee. En dan ben ik toch echt een rechtschapen burger denk ik.
Je mag je mening hebben, die mag je uitdragen maar zodra het richting extremisme neigt dan heeft de AIVD goede redenen om je wat beter onder de loupe te nemen toch? Ik verwacht overigens niet dat wanneer een keyboard Warrior vanuit zn zolder kamertje wat rond spamt de AIVD je erg interessant gaat vinden. Het wordt anders als je je gaat organiseren, lijkt me een gegronde reden.

Leuk trouwens dat je de politie er bij haalt, die krijgen die gegevens niet zomaar van de AIVD. Die doen alleen ambts berichten uitgaan, in zeer uitzonderlijke gevallen overigens. Ik vermoed dat die hun info van hun eigen RTIC hebben gekregen, verdiep je daar maar eens in.
Je negeert in je stelling dat het verwerken van je gegevens al onderdeel van onderzoek is. Zelfs als je feitelijk niet verdacht hoort te worden is de behandeling van je gegevens (en dus gedrag) dat gemakshalve wel.

Het argument dat je verwachtingen hebt gaan eerder om hoop er geen last van te hebben dan je rechten laten respecteren. Dat is leuk zolang het goed gaat, maar bij problemen (en die zijn te verwachten als men steeds meer wil met minder tot geen toezicht) gaan daarmee niet zomaar ongedaan gemaakt (kunnen) worden. Als dat al kan.

In goede voornemens vertrouwen is niet genoeg als die voornemens gebaseerd zijn dat jou gegevens hoe dan ook maar gebruikt moeten kunnen worden ongeacht je mening. In een rechtsstaat hoort de wet je bescherming te zijn, niet hoop dat je selectief maar geen last van dit soort opsporing hebt.
Die doen alleen ambts berichten uitgaan, in zeer uitzonderlijke gevallen overigens.
Ambtsberichten zijn gangbaar.
Als ik me negatief uitlaat tegen de bepaalde instituties, dan ben ik volgense de AIVD al een Anti-institutioneel extremist.
Wie zegt dat? Hier [1] staat:
De AIVD doet onderzoek naar bedreigingen voor onze democratische rechtsorde. Wanneer personen of groepen bewust een narratief over een 'kwaadaardige elite' verspreiden, creëren ze daarmee een feitelijk onjuist wereldbeeld. Daarmee ondermijnen ze het vertrouwen in democratische instituties en processen, zoals de overheid, politie en media. Dit noemen wij anti-institutioneel extremisme.
Na deze inleiding direct het volgende:
De AIVD maakt onderscheid tussen een vijandigheid die is gebaseerd op een extremistische ideologie en reguliere kritiek op instituties.

'Voor een goed functionerende democratie zijn kritiek en tegenspraak noodzakelijk.'

Het hebben van kritiek en het ongehinderd protesteren tegen instituties is een belangrijk onderdeel van een goed werkende democratische rechtsorde. Ook als hierbij de grenzen van de wet worden opgezocht.
Dat is heel wat genuanceerder dan wat jij stelt.

En clickbait titles van YouTube zonder citatie is een no-go.

[1] https://www.aivd.nl/onder...institutioneel-extremisme

[Reactie gewijzigd door Jerie op 3 september 2026 09:51]

"Ik persoonlijk heb er weinig op tegen, diegene die de wet overtreden waarschijnlijk wel."


Bijzondere formulering waarbij voor het gemak wordt uitgegaan dat iedereen die nu aangeeft het hier niet mee eens te zijn waarschijnlijk de wet overtreed..

Heel misschien is het zo dat andere wel wat met privacy hebben en een andere mening zijn toegedaan dan de jouwe.
Nee zo bedoelde ik hem niet, zo staat het er ook niet. Ik heb er geen moeite mee, diegene die de wet overtreden waarschijnlijk wel.
Is al vele malen bewezen dat agenten niet te vertrouwen zijn met dit soort zaken. Hoeveel agenten hadden in hun systeem informatie van de gedode Lisa opgezocht? 1700 agenten die niets met het onderzoek te maken hadden.
En 1700 spotters die potentieel de op dat moment los lopende verdachte hadden kunnen treffen. Die excuusbrief kwam er niet voor niets.
Wat is er mis met een digitale "wanted" poster met foto en urgentie, gevaarlijk persoon of niet, rond te sturen naar alle politieagenten? Die hebben niet het hele dossier nodig.
Die dossiers waar jij het over hebt zijn intern gelaagd, afhankelijk van je functie kun je bij informatie. Dus Nee, die 1700 personen hebben niet het hele dossier ingezien. Nogmaals, die excuus brief kwam er niet voor niets.
Jouw argument: 1700 extra spotters. Mijn vraag: een wanted-bericht had alle agenten spotter kunnen laten worden. Die 1700 agenten die er niets mee te maken hadden hebben blijkbaar andere taken die ze moeten uitvoeren, zelf een beetje uit gaan zitten maken waamee je je bezig gaat houden is in een tijd van schaarste onder agenten niet gewenst.
Net zoals de mensen die nooit frauderen niets hoeven te vrezen van de belastingdienst, want die is er voor ons als burgers.

Oh wacht, toeslagenaffaire.

Dit soort argumenten dat de overheid niets fout kan doen vind ik altijd zo enorm gaar.
Of je nou iets te verbergen hebt of niet, spionage is in mijn boekje ongewenst. Ook door overheden!
Dat deel ik, en tegelijk is het ook nodig in deze wereld...
Waarvoor is het nodig dan?

Vroeger mocht post ook niet zomaar worden gelezen, of je telefoon afgetapt.
Helemaal niks, maar dat hoeft niemand te weten.
Het is leuk om telkens te lezen “ik heb niks te verbergen” tot ze iets verzinnen dat je wel te verbergen hebt. Want die dag zal heus gaan komen
Maakt niet uit. Je hoeft zelfs niet te weten of ik iets te verbergen heb of niet. Gaat je niet aan.

Wikipedia: Nothing to hide argument

Best eens lezen waarom het "je hebt toch niets te verbergen" argument een slecht argument is.
Misschien bestaat die data, maar wat mij meer gerust zou stellen is dat er rapportage zou zijn over de keren dat er data misbruikt is. Zowel het aantal keren dat medewerkers dingen ongeoorloofd opzochten die niets met hun job te maken hadden (over hun buren, voor hun vrienden, bekende mensen, ...) als structureel (data die per ongeluk of express niet op tijd verwijderd is). Hetzelfde voor alle diensten en bedrijven die met vertrouwelijke persoonsgegevens werken.
Ik begrijp van de ene kant heel goed dat de AIVD en MIVD veel dreigingen zien en ze doen ook heel goed werk zoals aanslagen en (cyber)aanvallen proberen te voorkomen.
Ik snap de frustratie vanuit hun ook wel een beetje als je soms in het nieuws hoort dat een aanslag 'net op het nippertje is voorkomen'.

Ik ben eigenlijk niet zo bang voor de AIVD en MIVD, maar wel voor de gevolgen.
Zo kan het zomaar voorkomen dat de gewone burger zich steeds minder (online) durft uit te spreken, op te zoeken of activiteiten te ondernemen (een soort zelfcensuur) en de echte criminelen juist weten hoe ze 'onder de radar' moeten blijven met hun praktijken.

Maar misschien erger nog: de overheid heeft hun ICT systemen al jaren niet goed op orde, dus misschien is er kans op hacken of uitlekken van deze verzamelde gevoelige data over burgers.

Spionage op 'gewone burgers' is wat mij betreft niet de oplossing, maar je moet wel uiteraard iets doen om informatie te kunnen vergaren.
Gericht onderzoek is uiteraard de beste methode naar mijn mening zodra iemand met verkeerde intenties (op wat voor manier dan ook) in beeld komt, maar ik begrijp ook als je snel moet handelen om een maatschappij ontwrichtende gebeurtenis te voorkomen dat er dan eerder gebruik wordt gemaakt van deze nieuwe mogelijkheden voor de AIVD en MIVD als deze ook beschikbaar zijn.
Maar misschien erger nog: de overheid heeft hun ICT systemen al jaren niet goed op orde, dus misschien is er kans op hacken of uitlekken van deze verzamelde gevoelige data over burgers.
Ik denk en verwacht (hoop?) dat juist de A/MIVD de positieve uitzondering zijn
“They who can give up essential liberty to obtain a little temporary safety deserve neither liberty nor safety.” — Benjamin Franklin
Wanneer er voldoende mankracht is om verzoeken te beoordelen dan vervalt het argument van deze diensten. Vreemd dat deze zo ogenschijnlijk simpele oplossing niet wordt toegepast, maar juist de tegenovergestelde route wordt bevaren.

Hopelijk zien ze in de Tweede en Eerste kamer ook dat dit de weg van de minste weerstand kiezen is in plaats van het daadwerkelijke probleem oplossen. Hiermee creëren ze simpelweg nieuwe problemen, want andere mensen zijn hier niet blij mee.

Voor wat betreft ons burgers moet ik hierdoor denken aan een interview met Occupy The Web door David Bombal. Occupy The Web, een volgens mij gerespecteerde ethische hacker, gaf aan dat het zeer moeilijk is om je te verbergen voor de veiligheidsdiensten in jouw land. Voor veilheidsdiensten uit een ander land vond hij het als hacker nog te doen, maar voor die van het land waar je jou in begeeft was het een soort van onbegonnen werk. Helemaal wanneer ze naar je op zoek gaan. Laat staan dus voor de gewone mens.
Goed om te beseffen zou ik zeggen :)

De meeste mensen doen eigenlijk helemaal niets om hun privacy online te beschermen. Niet eens tegen commerciële bedrijven.
Sterker nog, veruit de meeste mensen gebruiken massaal diensten en producten van de grote privacy schenders (Apple, Google, Microsoft, etc.) dus die AIVD hoeven zij zich ook geen zorgen over te maken :+

[Reactie gewijzigd door Mit-46 op 1 september 2026 19:15]


Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn