VN-comité pleit voor ruime herstelbetalingen voor trans-Atlantische slavenhandel

Het leed dat is veroorzaakt door de trans-Atlantische slavenhandel werkt volgens de VN-commissie tot op de dag van vandaag door. Landen zoals Nederland moeten daarom werken aan herstel voor de schade die door slavernij is veroorzaakt. Die schade verdween niet toen in de negentiende eeuw eerst de slavenhandel en later de slavernij werden verboden.

De slavernij heeft psychische, lichamelijke en economische schade veroorzaakt bij tot slaaf gemaakte mensen en hun nazaten, stelt de commissie. "Dat is nog eens versterkt door beleid dat anti-Zwart racisme in stand houdt", schrijft de VN-commissie. Een gebrek aan herstel is volgens haar op zichzelf "een aparte vorm van rassendiscriminatie".

De gevolgen werken volgens de commissie onder meer door in systemische rassendiscriminatie en structurele ongelijkheid. Ook wijst ze op "onrechtmatig opgebouwde rijkdom" die van generatie op generatie is doorgegeven.

Sommige landen hebben al stappen gezet. Nederland wordt als voorbeeld genoemd, omdat het 200 miljoen euro heeft uitgetrokken voor onder meer herdenkingen en educatie. Ook heeft koning Willem-Alexander in 2023 excuses aangeboden voor de Nederlandse rol in het slavernijverleden. Volgens de commissie zijn zulke maatregelen echter nog geen volledig en effectief herstel.

De commissie stelt alomvattende herstelmaatregelen voor, zowel financieel als in de vorm van waarborgen tegen herhaling. Ook zijn nationale plannen nodig om dominantie op basis van ras binnen en tussen instellingen te ontmantelen.

De VN-commissie heeft een nieuwe uitleg gegeven van het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie. Dat verdrag trad in 1969 in werking. Nederland en 181 andere landen hebben zich eraan verbonden. Het nieuwe VN-document, Algemene Aanbeveling 40, zal naar verwachting een belangrijke rol spelen bij nieuwe claims voor herstelbetalingen.

Van de vijftiende tot in de negentiende eeuw werden miljoenen Afrikanen gevangengenomen, over oceanen verscheept en verkocht. Miljoenen van hen stierven aan boord van schepen die werden ingezet voor de slavenhandel. Anderen kwamen om door moord, geweld, uitbuiting, zelfdoding en ziektes, somt het VN-rapport op.

Nederland was een van de landen die hierin een belangrijke rol speelden en tot slaaf gemaakte Afrikanen naar plantages elders in de wereld vervoerden. Ook Spanje, Portugal, Groot-Brittannië en Frankrijk speelden een belangrijke rol in de trans-Atlantische slavenhandel.