Kabinet eens over meer belasting voor hogere inkomens, box 3 onduidelijk

De minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA sloot maandag na dagen van moeizame onderhandelingen een begrotingsakkoord. De plannen, die op Prinsjesdag worden gepresenteerd, zijn nog niet verzekerd van een Kamermeerderheid. Het kabinet hoopt op brede steun en kijkt vooral naar PRO en JA21.

De linkse fusiepartij eist, net als de vakbonden, dat alle bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel gaan. Het kabinet komt PRO daarin deels tegemoet, bevestigen Haagse bronnen na het bericht van RTL Nieuws.

Het omstreden plan om de AOW-leeftijd te verhogen is definitief geschrapt. Het kabinet had dit eerder al toegezegd. Ook gaat het maximumdagloon voor uitkeringen maar met 7,5 procent in plaats van 20 procent omlaag. Op dit plan, dat door critici de 'bevalboete' wordt genoemd, kwam veel kritiek. Ook de coalitiepartijen waren er uiteindelijk niet gelukkig mee.

De bezuinigingen op de WW worden een jaar uitgesteld. Het kabinet wilde de maximale uitkeringsduur vanaf 2028 halveren van twee naar één jaar. Dat wordt nu 2029. Ook het plan om de tegemoetkoming voor mensen in de WIA af te schaffen, wordt met een jaar uitgesteld.

De bezuinigingen op de sociale zekerheid moesten bij elkaar meer dan 6 miljard euro opleveren. Het kabinet wil een deel van het ontstane gat dichten door hogere inkomens meer belasting te laten betalen.

PRO-leider Jesse Klaver laat in een eerste reactie op de gelekte plannen weten dat hij nog niet tevreden is. "Op zijn best zijn er dingen vooruitgeschoven, er blijven nog steeds miljardenbezuinigingen staan", zegt hij. Ook de vakbonden zijn niet overtuigd en hebben al gezegd dat de geplande acties doorgaan.

Ook de geplande verhoging van het eigen risico wordt uitgesteld. In de Kamer was onvoldoende steun voor de maatregel. Het bedrag gaat volgend jaar door indexatie wel met zo'n 15 euro omhoog, maar de extra verhoging van 60 euro staat nu pas voor 2028 gepland. Hoe de kosten van het uitstel, zo'n 1 miljard euro, worden betaald, is nog niet duidelijk.

Verder zijn in de begroting meer wensen van de oppositie verwerkt. Zo wil het kabinet de korting op diesel en benzine langzamer afbouwen. Vooral rechtse oppositiepartijen hadden daarop aangedrongen. Ook krijgen meer ouderen een gratis vaccinatie tegen gordelroos. Dat was een vurige wens van 50PLUS.

Daarnaast gaat er 1,5 miljard euro naar koopkrachtreparatie. Uit de recentste raming van het Centraal Planbureau (CPB) blijkt dat de meeste huishoudens er volgend jaar op achteruitgaan. Tegelijkertijd stelde het planbureau vast dat de koopkracht de afgelopen jaren is gestegen. Generieke steun is volgens het CPB daarom geen goede besteding van overheidsgeld, maar de coalitie legt dit advies dus naast zich neer.

In de stukken zou niets staan over een verhoging van de belasting op vermogen. Dit punt zorgt al maanden voor discussie. Coalitiepartij D66 is voorstander, maar de VVD is er fel op tegen. Minister Hans Vijlbrief (Sociale Zekerheid, D66) gooide vlak voor de zomer nog een steen in de vijver door tegen het FD te zeggen dat een hogere vermogensbelasting geen taboe mag zijn.

PRO pleit eveneens voor een hogere belasting op vermogen. Leider Jesse Klaver herhaalde de afgelopen weken keer op keer dat "de rekening eerlijker verdeeld moet worden". JA21 wil hier juist niets van weten. De partij wil juist lastenverlichting.

Naar verwachting wordt in de begroting ook een miljardenbedrag uitgetrokken voor aanpassingen aan box 3, maar hierover is nog niets naar buiten gekomen. Het nieuwe stelsel voor de belasting op het werkelijke rendement op vermogen, dat per 2028 moet ingaan, staat momenteel ter discussie in de Eerste Kamer. Het kabinet had bovendien al beloofd het voorstel op een aantal punten aan te passen.

Op Prinsjesdag worden alle plannen bekendgemaakt. Anders dan voorgaande jaren kunnen ze nog niet rekenen op een meerderheid in de Kamer. Waarschijnlijk zal er tijdens de behandeling dus nog flink aan de begroting worden gesleuteld.