Betekent AI straks het einde van de NAVO?
Het coalitieakkoord Aan de Slag van het kabinet-Jetten zegt ‘constructief’ te staan tegenover nucleaire afschrikking. Intussen rukt AI ook in het militaire domein op. Ik ben de laatste die de verdiensten van AI in andere sectoren ontkent, maar op nucleair gebied zijn de ontwikkelingen verontrustend.
Verklaart het establishment nog braaf te geloven dat ‘betekenisvolle menselijke interventie’ ons zal beschermen tegen ondoordachte robotbeslissingen op militair vlak: die praktijk is inmiddels grimmiger. Onder president Trump en defensieminister Pete Hegseth is het gebruik van kunstmatige intelligentie door wapensystemen ‘op volle kracht’ niet langer uitgesloten.
Uitgesproken riskant zal toepassing van AI in de sfeer van nucleaire aanval en verdediging worden: de systemen die een atoomaanval ‘signaleren’ en automatisch tot atoomvergelding overgaan. De Amerikaanse ex-commandant van het Noord-Amerikaans-Canadese waarschuwingssysteem NORAD, Glen Van Herck, zegt dat die bescherming autonoom zal zijn. Het is immers ‘te riskant en ingewikkeld om menselijke troepen in te zetten’. Een verstandig mensenbrein zit niet meer in de keten die ons voor het nucleaire armageddon zal behoeden.
In februari 2026 publiceerde het Britse King’s College een onderzoek naar de besluitvorming in internationale conflicten. De onthutsende uitkomst was dat via AI in lopende conflicten in maar liefst 95 procent van de gevallen tot inzet van kernwapens werd ‘besloten’. Veel vaker dan men in oude procedures had verwacht. Sinds eind juli weten we dat AI-modellen ook elkaar kunnen hacken, dus ook militaire systemen.
Er wordt nu vaak gespeculeerd over het onberekenbare gedrag van Poetin. Gaat hij artikel 5 van het NAVO-verdrag testen door bijvoorbeeld (NAVO-lid) Estland binnen te vallen? En dat te koppelen aan de ‘belofte’ dat hij via AI nucleair zal reageren als de NAVO (laat staan Trump) terugvecht? Of kijken we dan weg? Naar verluidt had de Sovjet-Unie al een soort robotsysteem, dat automatisch een lanceerbesluit kon nemen als de leiders daar wegens een vijandelijke kernaanval al niet meer toe in staat waren. Nu kan AI het einde van artikel 5 betekenen.
Momenteel schokt een artikel van de website The War Zone, waarin deze trend wordt bevestigd. Volgens Luitenant-generaal Rick Zellman moeten we maar aan robotbeslissingen wennen.
Hij bedoelt dat de rol van de mens verder terug wordt gedrongen. Kunstmatige intelligentie gaat signaleren en controleren overnemen; de mens kan misschien nog ergens ja of nee aan het eind zeggen. Op 5 juni tekende Trump een decreet dat AI ‘zonder vertraging’ adopteerde en wel in ‘volledige capaciteit’.
Spraken we tien jaar geleden nog ouderwets van afschrikken en winnen, nu is het buzzword ‘decision dominance’: wie het snelst besluiten over leven en dood kan nemen. Onthoud die woorden.
Ko Colijn Leiden
studentencorpsKots en pies
Regelmatig verschijnen er stukjes over ‘misstanden’ bij de Nederlandse studentencorpora. In dit geval bij Tessa Sparreboom (23/8). Zeker, er gaat er weleens iets mis. Maar om iedere keer weer hetzelfde te moeten lezen over kots en pies waarbij duidelijk is dat de columnist er zelf niet bij geweest is, stuit me ernstig tegen de borst.
Zonde om maar iedere keer weer dezelfde argumenten te gebruiken terwijl er honderden, zelfs duizenden mensen zijn die wel degelijk iets positiefs aan hun groentijd gehad hebben. Er is in al die jaren niets veranderd, niet in de corpora maar ook niet bij de columnisten.
Martien Kroon Breugel
Jason ArdayOver één kam
Het artikel van Sjoerd de Jong (21/8), spreekt afwisselend over ‘sociale wetenschappen’, ‘humaniora’, ‘humanities’ en ‘menswetenschappen’ – weidse (niet-identieke) labels waarachter tientallen, sterk uiteenlopende vakgebieden schuilgaan. Hebben we het over queer studies of over computationele taalkunde, over Duits of over psychologie? In sommige van deze vakgebieden staat critical race theory hoog op de agenda; andere hebben er slechts van gehoord. Je hoeft maar een Kamerdebat te volgen om te zien hoe graag sommige parlementairs hele vakgebieden verdacht maken op basis van één of twee incidenten. Journalisten én academici zouden alert moeten zijn op zulke generalisaties.
Herman Paul Hoogleraar geschiedenis aan de universiteit van Leiden
ozempicLeve de persvrijheid
Met verbijstering gelezen over boetes i.v.m. berichtgeving Ozempic (18/8). Zeer afgewogen en kritische berichtgeving in NRC. Jammer dat dit wordt beboet met abonnementsgeld van meer dan honderd leden. Dat herkennen we uit Rusland, Hongarije en Venezuela.
Henk Jan Rijkse Haarlem
Mail de redactie
Ziet u een taalfout of een feitelijke onjuistheid?
U kunt ons met dit formulier daarover informeren, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken dan taalfouten of feitelijke onjuistheden worden niet gelezen.