Excuses minister voor misstanden gesloten jeugdzorg: 'Voor sommigen te laat'

"Jullie kregen te maken met een strenge en onderdrukkende leefomgeving. Velen kregen te maken met geweld. Fysiek, mentaal, seksueel soms ook", zei de minister in een zaal met slachtoffers, familieleden, vrienden en nabestaanden in het Akoesticum in Ede.

Tienduizenden jongeren kregen hiermee te maken. Het precieze aantal is onbekend. Sterk bood de excuses aan namens de ministeries van Volksgezondheid en Justitie, Jeugdzorg Nederland en de Vereniging Nederlandse Gemeenten.

De impact van de misstanden werd duidelijk in twee rapporten van ervaringsdeskundige Jason Bhugwandass. Voor zijn eerste rapport sprak hij met 51 jongeren die hebben gezeten in ZIKOS-afdelingen, de zwaarste vorm van gesloten jeugdzorg.

Bhugwandass schetste het beeld van "een extreem repressief klimaat". Medewerkers straften de jongeren om hun psychiatrische klachten te beteugelen. Dat beeld werd later bevestigd in onderzoek van de inspectie.

Afgelopen zomer werd in vervolg op dat rapport nagegaan wat twee jaar later met de aanbevelingen was gedaan. Bhugwandass stelde dat alleen de aanbeveling om de ZIKOS-afdelingen te sluiten volledig was opgevolgd. De andere zes aanbevelingen, waaronder het maken van excuses, waren niet of slechts gedeeltelijk opgevolgd.

Bijna alle jongeren uit zijn eerste rapport kampten nog met psychische klachten, 38 jongeren hadden in de tussentijd een poging tot zelfdoding gedaan en 5 jongeren uit het eerste onderzoek waren inmiddels overleden. Dat laatste benoemde Sterk ook in haar toespraak: "Voor sommigen komen deze woorden te laat, omdat zij niet meer leven."

De politica zei dat ze heeft gesproken met de jongeren om te luisteren naar hun ervaringen en te horen wat zij nodig hebben. "Daarbij staat bovenaan dat wij stoppen met de gesloten jeugdhulp." Maar dat is volgens Sterk niet meteen te regelen.

Ze kondigde ook maatregelen aan om jongeren die zijn vastgelopen verder te helpen. "Bij deze herstelactiviteiten staat ontmoeten centraal, offline en online." De jongeren kunnen daarvoor terecht op een website.

Lisa Westerveld (PRO) houdt zich al bijna tien jaar bezig met jeugdzorg, het langst van alle Kamerleden. In die jaren heeft ze in dit veelbesproken en emotionele dossier een patroon van schandaal, een rapport en een Kamerdebat zien ontstaan. Ondertussen blijven echte verbeteringen uit, zegt ze tegen NU.nl. Het hele interview lees je hier: