Achtergrond - X opent de jacht op frontends die advertenties en tracking omzeilen

Back2School deals De beste tech voor het nieuwe schooljaar

Redacteur

Feedback • 28-08-2026 12:45 29

28-08-2026 • 12:45

fgf

X sommeerde twee alternatieve frontends eerder deze week om hun activiteiten te staken. Volgens het platform schonden Nitter en XCancel de Amerikaanse wetgeving. In hoeverre staat X in zijn recht en wat betekent dit voor andere alternatieve frontends?

Verantwoording

Tweakers sprak voor dit artikel drie advocaten over de legaliteit van alternatieve frontends. Geen van hen is betrokken bij de sommatiebrieven of procedures die in dit artikel worden besproken.

Waarom wil X Nitter en XCancel offline laten halen?

Wat zijn alternatieve frontends?

Alternatieve frontends bieden een andere interface voor platforms. Naast Nitter voor X zijn er bijvoorbeeld Piped voor YouTube en Teddit voor Reddit. Met dergelijke tools is het mogelijk om content van de desbetreffende platforms te zien, zonder de platforms zelf te bezoeken. Gebruikers worden daardoor niet door de oorspronkelijke platforms gevolgd en krijgen geen advertenties te zien.

In de sommatiebrieven aan Nitter en XCancel, die TechCrunch citeert, verwijt X de frontends dat ze de technische toegangsbeperkingen van het platform omzeilen. Ook zouden ze daarbij X-accounts en sessietokens hebben gebruikt.

X beroept zich daarbij onder andere op Amerikaanse regels over ongeoorloofde toegang tot computersystemen en op merkenrecht. Het platform spreekt niet van een auteursrechtinbreuk. Volgens advocaat Sven van Dooren van Louwers IP&Tech Advocaten is die keuze waarschijnlijk bewust. Hij verwijst naar een eerdere Amerikaanse procedure van X tegen webscrapingbedrijf Bright Data. X wilde voorkomen dat dat bedrijf publiek beschikbare gebruikersdata scrapete en verkocht.

De rechter verwierp de aanvankelijke aanklacht. "Dat deed hij omdat hij kritisch was over het risico dat platforms een informatiemonopolie op data creëren die auteursrechtelijk niet van henzelf is", legt Van Dooren uit. De auteursrechten op berichten en afbeeldingen liggen bij de gebruikers, niet bij X. "X heeft slechts een niet-exclusieve licentie", zegt ook advocaat Mitzie Samuels van Lawfox. "X kan moeilijk procederen op basis van auteursrechtinbreuk op de berichten van haar gebruikers."

Een alternatieve frontend is op zich auteursrechtelijk niet verboden, stelt Van Dooren. "Het auteursrecht beschermt concrete software en vormgeving, maar niet het abstracte idee of de functionaliteit om berichten via een andere interface te bekijken."

Is er sprake van computervredebreuk?

In de zaak tegen Bright Data besloot X het daardoor later over een andere boeg te gooien. Het platform richtte zich niet langer op het gebruik van de publieke data zelf. De claims gingen nu over de manier waarop Bright Data toegang tot de systemen van X zou hebben verkregen en de schade die daardoor zou zijn ontstaan. Dergelijke claims mochten volgens de rechter wél doorgang vinden. Dat betekende trouwens niet dat X ook inhoudelijk gelijk kreeg, want de zaak eindigde in een schikking.

Ook in de sommatiebrieven aan Nitter en XCancel beroept X zich dus grotendeels op computervredebreuk. "Computervredebreuk vereist dat je ergens binnendringt door een beveiliging te doorbreken, een technische ingreep te doen, een valse sleutel te gebruiken of je voor te doen als iemand anders", legt Tom Meevis van Law&More uit. "Sneller verzoeken sturen dan de bedoeling is, robots.txt negeren of accounts aanmaken met verzonnen gegevens vallen daar niet onder. Anders wordt het zodra sessietokens worden gebruikt die niet voor jou bestemd zijn, of wanneer captcha's en andere antibotmaatregelen worden omzeild om die accounts massaal te kunnen aanmaken."

Het zou kunnen dat Nitter zich daar schuldig aan heeft gemaakt, zegt Van Dooren. "Volgens de projectinformatie van Nitter moesten beheerders echte X-accounts en sessietokens gebruiken om hun eigen Nitter-server te laten functioneren. Het gaat dan niet meer alleen om het uitlezen van publiek beschikbare informatie, maar ook om de vraag of daarbij bewust technische toegangsbeperkingen van X worden gepasseerd. Op dat laatste punt staat X juridisch aanzienlijk sterker."

Welke regels gelden in Europa?

De sommatie van X is gebaseerd op het Amerikaanse recht. In Europa zou het zonder toestemming scrapen van platforms bijvoorbeeld ook het Europese databankenrecht kunnen schenden, stelt Meevis. "Wie flink heeft geïnvesteerd in een gegevensverzameling, mag anderen verbieden daar grote delen uit te halen en er stelselmatig kleine stukjes uit te blijven halen."

Dat wil niet per se zeggen dat het scrapen van gegevens altijd wettelijk verboden is, ook niet als dat uitdrukkelijk in de gebruiksvoorwaarden van een dienst staat. "Als X daadwerkelijk een beschermd databankenrecht heeft, kent de Databankenrichtlijn aan rechtmatige gebruikers bepaalde minimumrechten toe voor het gebruik van niet-substantiële delen", meldt Van Dooren. "Die mogen niet onbeperkt contractueel worden uitgesloten. Ook heeft het hof eerder geoordeeld dat die specifieke bescherming niet geldt wanneer een databank helemaal niet auteursrechtelijk beschermd is. Het enkele feit dat in de voorwaarden staat 'scraping is verboden' maakt de zaak daarmee nog niet rond."

Kan X zich beroepen op het databankenrecht?

De vraag is dus of scraping door alternatieve frontends onder het Europese databankenrecht valt en zonder toestemming verboden is. Meevis vermoedt van wel. "In de zaak van AutoTrack-eigenaar Wegener tegen Gaspedaal.nl besliste het Europese Hof dat een zoekdienst die zoekopdrachten doorstuurt naar de database van een ander en de resultaten in eigen vormgeving toont, daarmee die database hergebruikt. Dat komt dicht bij wat een alternatieve frontend doet."

Wegener verzette zich tegen overname van AutoTrack-data door Gaspedaal.nl.

Van Dooren beaamt dat. "Nitter verwijst de gebruiker niet simpelweg door naar X, maar maakt het mogelijk de content te bekijken zonder X zelf te bezoeken. De interface, advertenties en tracking van X verdwijnen daarbij. Dat kan relevant zijn, omdat bij het databankenrecht ook wordt gekeken naar de vraag of het hergebruik de normale exploitatie van de databank raakt."

Meevis merkt wel op dat platforms geen beroep kunnen doen op het databankenrecht als ze gegevens alleen hebben gecreëerd. Alleen investeringen in het verzamelen, controleren en presenteren van gegevens tellen mee voor het databankenrecht. "Voor een sociaal netwerk pakt dat op zichzelf gunstig uit: de berichten worden door gebruikers gemaakt, niet door het platform zelf. Het knelpunt zit elders. Gebruikers uploaden hun berichten gratis en uit eigen beweging, dus kost het verkrijgen van die gegevens weinig. Het platform zal het dus moeten zoeken in wat het daarna doet: opslaan, modereren, indexeren en ontsluiten."

Mag X ook de broncode laten verwijderen?

Platforms als X hebben volgens de advocaten dus een vrij solide juridische basis om alternatieve frontends als Nitter offline te laten halen, zowel in Europa als in de VS. Wel betwijfelt Van Dooren of een andere eis van X juridisch net zo stevig is. Het platform wil namelijk ook dat de opensourcerepository's van de diensten offline worden gehaald.

"Het is één ding om een beheerder te verwijten dat hij met een X-account en sessietokens technische beperkingen ongeoorloofd passeert. Het is iets anders om te stellen dat de software waarmee zo'n dienst kan worden gebouwd daarom niet meer gepubliceerd mag worden. Dat software voor een mogelijk onrechtmatige toepassing kan worden gebruikt, maakt de publicatie van die software nog niet automatisch onrechtmatig. Voor zo'n verdergaande eis is een zelfstandige juridische grondslag nodig."

Volgens hem is het in bepaalde gevallen namelijk wél te verantwoorden om gegevens te scrapen, in ieder geval in Europa. "De Europese Commissie heeft X eind 2025 beboet omdat het platform onder meer de wettelijk voorgeschreven toegang van gekwalificeerde onderzoekers tot publieke platformdata onvoldoende mogelijk maakte. De Commissie stelde daarbij vast dat de voorwaarden van X deze onderzoekers verboden zelfstandig publieke data te verzamelen, waaronder door scraping, en dat X onnodige belemmeringen voor toegang opwierp."

Van Dooren vervolgt: "X heeft vervolgens moeten toezeggen die beperkingen voor in aanmerking komende onderzoekers aan te passen. Wanneer de wet toegang tot bepaalde data voorschrijft, kan het platform die verplichting dus niet eenvoudig door technische of contractuele barrières neutraliseren."

_{Redactie: Kevin Krikhaar • Eindredactie: Monique van den Boomen}