Amerikaanse rechter zet rem op nieuwe regels voor briefstemmen door Trump

Een federale rechter in Boston heeft de nieuwe regels van president Donald Trump voor briefstemmen donderdag opnieuw tijdelijk buiten werking gesteld. Rechter Indira Talwani gaf het bevel op verzoek van door Democraten geleide staten en organisaties voor stemrecht, nadat het Amerikaanse Hooggerechtshof maandag een uitspraak had gedaan die eerdere blokkades van Trumps plannen ophief. De rechter noemt de regeling waarschijnlijk in strijd met de Amerikaanse grondwet. Ze grijpt in kort voor de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen, de zogeheten midterms.

Wat de regels voor briefstemmen inhouden
De nieuwe regeling bepaalt dat de posterijen alleen nog briefstemformulieren mogen bezorgen aan mensen die op de kiezerslijsten van de afzonderlijke staten staan. Volgens Trump moet dit verkiezingsfraude voorkomen. De regels verplichten staten om akkoord te geven op de gebruikte enveloppen en gegevens van kiezers te uploaden naar een digitaal portaal van de Amerikaanse posterijen {USPS) .

Bewijs voor de door Trump gestelde fraude ontbreekt vooralsnog. Talwani stelde dat de posterijen geen bewijs hadden overlegd voor fraude met briefstemmen die zo'n regel zou rechtvaardigen, en noemde de maatregel waarschijnlijk onwettig en in strijd met de grondwet, die staten de bevoegdheid geeft verkiezingen te organiseren.

Eerdere uitspraak door Hooggerechtshof teruggedraaid
Talwani blokkeerde Trumps plannen eerder al, maar die uitspraak werd deze week door het Hooggerechtshof teruggedraaid. Het hof deed dat op basis van een procedurefout en sprak zich niet uit over de vraag of de regeling zelf grondwettelijk is. Voorstanders van de nieuwe regels zagen de uitspraak van het Hooggerechtshof als een overwinning, maar die bleek van korte duur.

Nadat de posterijen de regels woensdag hadden ingevoerd, dienden de eisers meteen een nieuwe zaak in. Daarop kwam Talwani donderdagavond met een nieuw tijdelijk verbod, deze keer voor veertien dagen. Naar verwachting gaat de regering-Trump ook tegen dit besluit in beroep.

Weinig tijd voor briefstemmen bij de midterms
De timing is voor betrokken staten krap. De eerste staten beginnen over ongeveer een week met het versturen van stembiljetten voor briefstemmen bij de midterms, die op 3 november worden gehouden. Talwani stelde dat staten niet genoeg tijd en middelen hebben om stembiljetten aan te passen, systemen bij te werken en medewerkers te trainen voor het nieuwe USPS-portaal vóór de verkiezingen. Bijna een derde van de Amerikaanse kiezers stemt per post.

Op 3 september houdt de rechtbank een zitting waarin wordt bepaald of er een langduriger verbod op de regels komt. Die datum ligt vlak voor de eerste deadline waarop staten stembiljetten naar militairen en Amerikanen in het buitenland moeten versturen.

Kritiek van Democraten
Critici, onder wie Democratische politici en organisaties voor stemrecht, zien in de regeling een gerichte benadeling van Democratische kiezers, omdat zij vaker per post stemmen dan Republikeinse kiezers. Zij stellen dat alleen staten en het Congres, en niet de president, de bevoegdheid hebben om verkiezingsregels vast te stellen. Tot nu toe heeft Trump geen bewijs geleverd voor zijn beschuldigingen van verkiezingsfraude.

Donald Trump (afbeelding: white house)