Coalitie neemt gok met begroting, als ze het überhaupt zelf eens worden

Het was de bedoeling dat de ministerraad deze vrijdag een klap zou geven op de begroting voor volgend jaar. Onder die begroting moesten ook al de handtekeningen van oppositiepartijen staan, maar dat bleek veel te ambitieus.

Woensdag, nadat verschillende oppositiepartijen al langs waren geweest met hun wensenlijstjes, werd duidelijk dat de coalitie onderling nog niet eens op één lijn zit. De jaarlijkse onderhandelingen over de begroting verliepen niet eerder zo rommelig.

De plannen voor Prinsjesdag moeten uiterlijk maandag naar de Raad van State (RvS) worden gestuurd voor advies. Er is inmiddels een extra begrotingsraad ingelast, zodat D66, VVD en CDA het weekend nog kunnen benutten voor onderhandelingen.

Oppositiepartijen worden de komende dagen ook niet meer uitgenodigd. De begroting die naar de RvS moet worden gestuurd, zal dus nog niet verzekerd zijn van een meerderheid. Plan B: een eigen begroting sturen met daarin handreikingen naar links én rechts.

Het kabinet wil namelijk een breed akkoord sluiten, met zowel PRO als JA21. Een haast onmogelijke klus, want zij vinden de onderlinge verschillen zelf te groot. Toch geeft het kabinet het nog niet op. Met de handreikingen hoopt men de partijen alsnog aan tafel te krijgen.

Maar deze puzzel is nog niet af. Achter de schermen is te horen dat D66 en CDA vinden dat de begroting, die minister Eelco Heinen (Financiën) heeft opgesteld, te veel naar rechts buigt. Zij willen een groter gebaar maken richting PRO. Leider Jesse Klaver eist dat alle bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel gaan en dat de rekening wordt neergelegd bij de allerrijksten.

De VVD is juist bang dat de kans op steun van rechts, met name van JA21, wordt verspeeld. Het laat zien dat de formatie nooit echt is afgerond.

D66, VVD en CDA zijn het overigens ook nog niet eens over hoe alles moet worden betaald. Het paaien van de oppositie kost geld en daarnaast moeten andere problemen nog worden opgelost. Zo moeten er miljarden worden gevonden voor de voorgenomen aanpassingen aan het beoogde box 3-stelsel.

Voor de camera's ontkenden de vicepremiers van VVD en CDA vrijdag dat het vast zit. "We nemen gewoon ietsje langer de tijd", valt er te horen. "We moeten alleen nog de puntjes op de i zetten." Ondertussen heeft Heinen wel zijn reis naar de Verenigde Staten voor de bijeenkomst van de G20 afgezegd.

De kans is al met al groot dat de koning op de derde dinsdag van september een troonrede zal voorlezen die direct achterhaald is. Al benadrukte premier Rob Jetten vrijdag dat ook de komende twee weken nog met de oppositie kan worden gesproken.

Zelfs daarna kan er nog worden onderhandeld, maar die onderhandelingen zullen dan wel parallel lopen aan het proces in de Kamer. In het najaar worden daar per ministerie alle begrotingen behandeld. Het ligt voor de hand dat het kabinet afstevent op het sluiten van tal van miniakkoorden.

Dat is geen geliefd scenario voor het kabinet. Jetten zei eerder te vrezen voor "een janboel". "Als je op één moment alles samenbrengt, kan je ook veel beter met elkaar de leuke dingen en de pijnlijke dingen verdelen", liet de premier weten.

Oppositiepartijen zullen hun huid ook duur verkopen. Als de onderhandelingen pas na Prinsjesdag beginnen, zullen zij de begroting van het kabinet als startpunt nemen. De eerste cadeautjes zijn dan al binnen.