Boeren strijden niet alleen tegen stikstofplannen, maar ook tegen elkaar

Honderden boeren staan in een loods in Scherpenzeel. Ze zijn met de auto, trekker en fiets naar het dorp in de Gelderse Vallei gekomen om van boerenactiegroep Agractie te horen wat de stikstofplannen van het kabinet voor hen betekenen.

De bijeenkomst is nog geen kwartier oud of Jan Venneman, beleidsadviseur van Agractie, heeft al twee sneren uitgedeeld aan de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) en het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK), twee andere boerenorganisaties.

Venneman legt uit dat landbouwminister Jaimi van Essen naar een systeem van doelsturing wil. Boeren krijgen daarbij een doel en mogen zelf bepalen hoe ze dat bereiken. Agractie ziet die maatregel niet zitten. "Maar ik ken twee organisaties die er wel achter staan", sneert hij naar LTO en NAJK.

LTO en NAJK zijn momenteel de enige boerenorganisaties die met Van Essen praten over de brief die hij op 26 juni stuurde aan de Tweede Kamer. Ze willen onder meer de toezegging van de minister dat er "stevige verbeteringen" komen in het stikstofmaatregelenpakket.

Dat is voor andere groepen, zoals Agractie, de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) en de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders (NVP) onbespreekbaar. Eén zin keert telkens terug: de brief moet van tafel. Ook al worden er aanpassingen gedaan zoals LTO en NAJK die wensen. "Een slechte brief blijft een slechte brief", zegt NMV-bestuurslid Jeroen van Maanen.

Het schetst de breuk die is ontstaan tussen verschillende boerenclubs. LTO is van oudsher de organisatie die de belangen van boeren behartigt en heeft tienduizenden leden. Maar de tijd dat LTO dé boerenorganisatie was, is voorbij. De tienduizenden boeren die Nederland kent vormen geen gezamenlijk blok meer.

Agractie is niet zo groot als LTO, maar heeft wel meer dan tienduizend leden. Verspreid over het land heeft Agractie de afgelopen weken informatieavonden gehouden voor boeren, waar telkens honderden boeren op afkwamen. De grootste trok zelfs meer dan duizend mensen. Kleinere belangenorganisaties zoals de NMV en NVP hebben zich daarbij aangesloten.

En dan is er nog Farmers Defence Force (FDF), dat zichzelf geregeld aan de zijlijn zet door controversiële uitlatingen. Tegelijkertijd kan het radicale FDF rekenen op de steun van duizenden boeren, ondanks de herhaalde vergelijkingen van voorman Mark van den Oever tussen de situatie van boeren en de Jodenvervolging.

Vrijwel geen enkele boer zal de plannen van Van Essen met applaus hebben ontvangen. De zorgen in de agrarische sector zijn groot. Maar de reacties zijn wisselend. De radicalere groepen zeggen wel met de minister in gesprek te willen, maar niet over de brief van eind juni. Het mildere LTO wil dat dus nog wel, omdat niet praten ook geen invloed betekent.

Even leek LTO vorige week ook de gesprekken te willen staken. De organisatie zei continu de afweging te maken om een "streep" te trekken. Maar na een nieuw gesprek met Van Essen ziet ze daar toch van af.

Dat nemen andere boerenorganisaties LTO niet in dank af. Dat gaat zelfs zo ver dat LTO-bestuurders "persoonlijk onder druk worden gezet, beschimpt of beledigd", meldde de organisatie vorige week. "Er staat veel op het spel. Voor jullie, voor je gezin", schreef het LTO-bestuur vorige week aan de leden. "Maar als we elkaar onderling aanvallen, maakt dat onze sector zwakker."

Ook voor de zomer rommelde het al in boerenland. Steeds vaker zetten de radicalere groepen zich af tegen LTO en NAJK. En toen de twee mildere organisaties bereid waren het gesprek met de minister aan te gaan, vergrootte dat alleen maar de breuk met de radicalere groepen.

Het lijkt er ook niet op dat de verschillende agrarische belangenbehartigers elkaar snel weer zullen vinden. "Wat voor een akkoord jullie er ook uit weten te slepen, dat is niet namens ons", zegt NMV-bestuurslid Van Maanen tegen het kabinet. "En mocht een akkoord de suggestie wekken dat iedere boer rustig in z'n hok gaat, dan kan ik iedereen uit de droom helpen."