Ongehoord Nederland is een probleem onder een knop van de afstandsbediening, en heeft in Hilversum geen vrienden meer

Toen ik net op mezelf woonde, vergat ik eens een pak melk uit de koelkast te halen voordat ik op vakantie ging. Bij terugkomst stonk de melk zo dat ik de deur direct dichtgooide. Met de onvolgroeide hersenen van een negentienjarige, besloot ik het probleem daarna te negeren. Na een tijdje plakte ik zelfs een stukje ducttape op de deur, zodat bezoek de koelkast niet per ongeluk kon openen om de geurgolf binnen te laten in mijn kamertje van twaalf vierkante meter. Elke nacht keek ik vanuit mijn bed naar het koelkastje. Vol vrees voor de horror die zich daarbinnen voltrok; voor wat ik daar zou aantreffen, als ik de koelkast zou moeten openen. Ooit zou dat moeten, maar niet vandaag.

Zo denkt Nederland volgens mij over de publieke omroep Ongehoord Nederland. Alleen de eigen bubbel kijkt ernaar (gemiddeld zo’n 10.000 kijkers per video op YouTube), plus af en toe een journalist. Voor de rest van Nederland is het een probleem verstopt onder een knop van je afstandsbediening. Er schimmelt daar iets, maar we negeren het liever dan dat we de confrontatie aangaan met wat we daar aantreffen. Albert Verlinde zei het bij Goedenavond Nederland (WNL) zo: „Ik ga het mezelf niet aandoen.”

Zo kon het gebeuren dat men er pas na drie weken achter kwam dat ‘hoofdredacteur’ Joost Niemöller Adolf Hitler had zitten verheerlijken op YouTube. Je kunt „het eigenlijk alleen maar” eens zijn met Hitlers „strijd tegen globalisering” zei hij, nadat een speech van de „toenmalig bondskanselier Duitsland” getoond werd. „Hitler zegt dat gewoon heel goed.” Alleen „de ondertoon van Joden” zou niet kloppen. Raisa Blommestijn kreeg mentaal al telefoontjes van het OM: „Ja, Hitler dronk ook water…”, begon ze een verweer.

Lees ook

Kamervragen over ‘Hitler-verheerlijking’ in uitzending Ongehoord Nederland

Het fragment leidde deze week tot zo’n twintig klachten bij de NPO-Ombudsman. En voor Tweede Kamerleden Mohammed Mohandis (Pro) en Harmen Krul (CDA) was de maat vol. Ze stelden tien Kamervragen aan minister Rianne Letschert (Cultuur, D66), die allemaal op hetzelfde neerkwamen: wanneer is het eindelijk klaar? Die vraag speelde ook óp televisie. Duidelijk werd: Ongehoord Nederland heeft geen vrienden meer.

Dat hoorde je bij de publieke omroep. „De politiek moet nooit zomaar denken: we gaan even ingrijpen bij een omroep”, zei Kamerlid Jan Paternotte (D66) woensdagavond bij Goedenavond Nederland. „Maar zij maken het wel heel wild.” ON is „de rot in het publiek bestel”, zei hij. „Dat moeten we niet van ons belastinggeld financieren.”

Fragment met Hitler nog eens herhaald

Hetzelfde hoorde je bij de commerciëlen. Bij Telegraaf-talkshow Nieuws van de Dag was oud-politicus Fleur Agema (PVV) zo geschokt dat ze spontaan Engels begon te praten. „Wat is dit? Come on!”, zei ze. „Het is je reinste conspiracy!” „Why?!” Tot ieders ongemak werd het fragment, inclusief de speech van Hitler, even herhaald. 

Een andere opinie(ver)maker, aan wiens naamsbekendheid ik niet wil bijdragen, vermoedt dat ON zal verdwijnen. „Ik heb ze heel vaak verdedigd: een conservatief rechts geluid moet te horen zijn bij de NPO”, sprak Hij Die Niet Genoemd Mag Worden. „Maar ik vind ook dat zij het te vaak echt verprutst hebben. Dit is schadelijk voor iedereen die rechts van de VVD zit.”

Racisme, groepsbelediging, antisemitisme, complottheorieën, schendingen van journalistieke normen en bestuurlijke wanorde zijn Ongehoord Nederland niet vreemd – het lijken eerder goede huisvrienden. Ditmaal bood Niemöller schoorvoetend excuses (?) aan, hij had „te weinig rekening gehouden” met „de gevoeligheden” rondom Hitler.

Toch lijkt dit een rampweek te worden voor ON. Al vóór de ophef, op maandag, vroeg de NPO minister Letschert om maatregelen te nemen tegen Ongehoord Nederland. De omroepen moeten gaan samenwerken in ‘omroephuizen’ maar de samenwerking met ON „loopt vast op de inhoud”. Goh! Woensdagavond berichtte De Telegraaf dat zelfs een groep leden van ON de minister oproept om in te grijpen tegen het „wanbeleid”. Misschien „lost de club zichzelf wel op”, hoopte Angela de Jong woensdag bij Goedenavond Nederland.

Minister Letschert worstelt nog, zei ze maandag bij Goedenavond Nederland. Juridisch is het ingewikkeld. En: „Het is hier geen Noord-Korea.” Ze leek iets van plan, maar vulde haar zinnen met zoveel woorden dat ik daar niet zeker van ben. „Ik heb nodig dat de weging die ik maak op wat er nu ligt, dat dat in het totaal uiteindelijk leidt tot het intrekken van een erkenning van een omroep, hè?”

Hoe het afliep met dat pak melk: na een beschamend lange tijd opende ik toch die koelkast. Het pak lekte en op alle planken broeiden de geuren, kleuren en micro-organismen van verrotting. De melk was niet meer te verwijderen – uiteindelijk moest de hele koelkast naar de stort.